بیوگرافی فروغ قجابگلی؛ از هم‌گناه و جایزه پکن تا بازگشت با ندبه
فروغ قجابگلی، بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون، متولد ۱۴ اردیبهشت ۱۳۴۹ در دزفول است. او با سال‌ها فعالیت روی صحنه، بازی در مجموعه‌هایی مانند «هم‌گناه»، «یاور» و «زیرخاکی» و دریافت جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره پکن برای «تهران: شهر عشق» شناخته می‌شود. در آبان ۱۴۰۵ نیز خبر بازگشت او به تئاتر با نمایش «ندبه» منتشر شد.
فروغ قجابگلی کیست؟
قجابگلی از بازیگرانی است که کارنامه‌اش از تئاتر آغاز شده و به نقش‌های متنوع در آثار تصویری رسیده است. تجربه نقش‌های کمدی، شخصیت‌های بومی و زنان درگیر موقعیت‌های دشوار، در فعالیت او کنار هم دیده می‌شوند. او در گفت‌وگوهایش بر انتخاب آگاهانه نقش و پرهیز از تکرار شخصیت‌های موفق قبلی تأکید کرده است.
| نام | فروغ قجابگلی |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۱۴ اردیبهشت ۱۳۴۹ |
| زادگاه | دزفول، خوزستان |
| حوزه فعالیت | بازیگری تئاتر، سینما و تلویزیون؛ آموزش هنر |
| از نقش‌های شناخته‌شده | صغری در هم‌گناه، عفت در یاور و طلا در زیرخاکی ۲ |
| افتخار بین‌المللی | بهترین بازیگر زن جشنواره پکن ۲۰۱۹ |
تولد در دزفول و سال‌های کودکی در امیدیه
فروغ قجابگلی در دزفول به دنیا آمده و در میان‌کوه امیدیه بزرگ شده است. او در گفت‌وگوی خرداد ۱۴۰۰ توضیح داده که زبان و لحن مردم آن منطقه را از زندگی روزمره و صحبت با خانواده می‌شناسد. همین تجربه زیسته، بعدها برای بازی در نقش زنان جنوبی به کارش آمد.
آشنایی او با گویش‌های محلی فقط به جنوب محدود نیست. قجابگلی گفته برای تجربه لهجه لری، از گویش مادربزرگ مادری‌اش کمک گرفته است. در نگاه او، تسلط بر لهجه برای باورپذیری نقش اهمیت دارد و اگر زمان تمرین محدود باشد، ترجیح می‌دهد گویشی را بپذیرد که از قبل آن را به خوبی می‌شناسد.
تحصیلات و آغاز فعالیت حرفه‌ای
او در رشته علوم هنری در تربیت معلم تحصیل کرد و سپس آموزش دانشگاهی بازیگری و کارگردانی تئاتر را ادامه داد. یکی از نخستین تجربه‌های حرفه‌ای‌اش، همکاری در نمایش «هفت شهر عشق» به کارگردانی پری صابری در سال ۱۳۷۲ بود؛ تجربه‌ای که او را با فضای کار گروهی و تولید تئاتر حرفه‌ای همراه کرد.
در سال ۱۳۷۵، با نمایش «مَفَر» در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر حضور یافت. تله‌تئاتر «دشمن مردم» به کارگردانی رکن‌الدین خسروی نیز از تجربه‌های مهم مسیر اولیه او بود. در ادامه، همکاری با هنرمندانی مانند علی رفیعی، منیژه محامدی، قطب‌الدین صادقی، حسین کیانی، حمیدرضا نعیمی، کوروش نریمانی و حمید آذرنگ، دامنه تجربه‌هایش را گسترش داد.
قجابگلی در گفت‌وگوی آذر ۱۳۹۶ با هنرآنلاین، از دوران هنرجویی در آموزشگاه بزرگمهر رفیعا یاد کرده است. برای او، آموختن بازیگری با دیدن شیوه کار استادان و پیگیری عملی همراه بود. شناخت مسئولیت‌های پشت صحنه و جدی گرفتن کار جمعی، از موضوعاتی بود که در همان گفت‌وگو بر آن تأکید داشت.
تئاتر؛ بخش گسترده کارنامه فروغ قجابگلی
بخش قابل توجهی از سابقه او به نمایش‌هایی تعلق دارد که پیش از شناخته شدن گسترده‌اش در تلویزیون روی صحنه رفته‌اند. «خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار»، «فاوست»، «مضحکه شبیه قتل»، «جن‌گیر»، «عامدانه، عاشقانه، قاتلانه» و «کوکوی کبوتران حرم» از تجربه‌های تئاتری او هستند.
در اجرای «کوکوی کبوتران حرم» به کارگردانی افسانه ماهیان، قجابگلی در جمع بازیگران نمایشی قرار گرفت که زندگی و روابط گروهی از زنان را روایت می‌کرد. او در نشست مربوط به این اثر، درباره اهمیت یادگیری از استادان و تجربه مسئولیت‌های مختلف در تئاتر صحبت کرد. این بخش از کارنامه‌اش، پیوند میان بازیگری و نگاه آموزشی او به هنر را نشان می‌دهد.
ورود به سینما و تجربه نقش‌های متفاوت
«متولد ماه مهر» به کارگردانی احمدرضا درویش در سال ۱۳۷۸، از نخستین فیلم‌های سینمایی قجابگلی است. پس از آن، نام او در آثاری مانند «چهارشنبه‌سوری» اصغر فرهادی، «دنده معکوس» حسن فتحی، «خاله سوسکه» نادره ترکمانی، «یلدا» مسعود بخشی و «میجر» احسان عبدی‌پور دیده شد.
این مسیر تنها به فیلم بلند محدود نمانده است. او در فیلم کوتاه نیز فعالیت کرده و فشردگی روایت و اهمیت تصویر را از دلایل علاقه‌اش به این قالب دانسته است. قجابگلی معتقد است در زمان کوتاه، بازیگر و فیلمساز باید با دقت بیشتری موضوع را منتقل کنند و همین محدودیت می‌تواند فضایی برای خلاقیت ایجاد کند.
تهران شهر عشق و جایزه جشنواره پکن
«تهران: شهر عشق» به کارگردانی علی جابرانصاری، از نقاط برجسته کارنامه سینمایی اوست. قجابگلی در این فیلم نقش مینا را بازی می‌کند؛ منشی یک مرکز زیبایی که یکی از سه شخصیت اصلی روایت است. داستان مینا در کنار زندگی دو شخصیت دیگر پیش می‌رود و تنهایی، نیاز به ارتباط و تلاش برای یافتن جایگاهی در شهر، این روایت‌ها را به هم پیوند می‌دهد.
فیلم محصول سال ۱۳۹۷ است و محمد احمدی تهیه‌کنندگی آن را بر عهده داشته است. مهدی ساکی، امیرحسام بختیاری و بهناز جعفری نیز از بازیگران آن هستند. قرار گرفتن قجابگلی در یکی از نقش‌های محوری، فرصتی برای نمایش توانایی او در ساختن شخصیتی با احساسات و موقعیت روزمره فراهم کرد.
او برای این بازی، جایزه بهترین بازیگر زن نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم پکن در سال ۲۰۱۹ را دریافت کرد. نام او در فهرست برندگان جایزه تیان‌تان ثبت شد. قجابگلی هنگام دریافت جایزه، موفقیتش را حاصل کار گروه دانست و از سینماگران ایرانی قدردانی کرد. این افتخار، مرحله مهمی در شناخته شدن بین‌المللی او بود.
فروغ قجابگلی در هم‌گناه و یاور
نقش صغری در «هم‌گناه» به کارگردانی مصطفی کیایی، او را برای گروه تازه‌ای از مخاطبان شناخته‌شده‌تر کرد. صغری، همسر رحمان با بازی علی باقری است. حضور او در کنار بازیگرانی مانند ساقی حاجی‌پور و حسین امیدی، بخشی از ترکیب گسترده بازیگران این مجموعه بود.
پس از آن، در «یاور» نقش عفت را بازی کرد و بار دیگر مقابل علی باقری قرار گرفت. قجابگلی در گفت‌وگوی اردیبهشت ۱۴۰۰ توضیح داد که هر دو بازیگر مراقب بودند رابطه عفت و جابر، تکرار صغری و رحمان نشود. از نگاه او، تفاوت انگیزه‌ها و رفتار شخصیت‌ها باید در جزئیات اجرا دیده شود.
صغری و عفت برای او دو شخصیت مستقل بودند؛ یکی با تدبیر خانواده را هدایت می‌کرد و دیگری زیر فشار مشکلات، رفتار متفاوتی داشت. همین تمایز باعث شد پیشنهاد «یاور» را بپذیرد، در حالی که پس از «هم‌گناه» از پذیرفتن تعدادی از نقش‌های مشابه صغری خودداری کرده بود.
بازی در زیرخاکی و نقش زنان جنوبی
قجابگلی در فصل دوم «زیرخاکی» به کارگردانی جلیل سامان، نقش طلا را بازی کرد. او پذیرفتن این نقش را ادای دینی به زنان جنگ‌زده خوزستان می‌دانست. خاطرات کودکی در جنوب و شناخت لحن مردم منطقه، به او کمک می‌کرد تا این شخصیت را از تجربه‌ای آشنا بسازد.
همکاری با گروهی از بازیگران تئاتری نیز برایش خوشایند بود. او از فضای حرفه‌ای و همراهی بازیگرانی مانند ژاله صامتی، گیتی قاسمی و مهری آل‌آقا یاد کرده است. درباره دیگر چهره‌های این مجموعه، مطالب گیتی قاسمی، بازیگر زیرخاکی نیز در پرشین‌وی در دسترس است.
نقش‌آفرینی در میجر
در «میجر»، قجابگلی نقش زنی ماهی‌فروش را بر عهده داشت. او برای نزدیک شدن به این شخصیت، در سفر به بوشهر به بازار ماهی‌فروشان رفت و درباره نقش با احسان عبدی‌پور گفت‌وگو کرد. شناخت محیط کار و زندگی شخصیت، بخشی از آماده‌سازی او بود.
با اینکه در «میجر» و «زیرخاکی» هر دو نقش زنی جنوبی را بازی می‌کرد، بر تفاوت این دو شخصیت تأکید داشت. داستان منسجم و شناخت کارگردان از فضای بومی، از دلایل علاقه‌اش به «میجر» بود. او در گفت‌وگوی خرداد ۱۴۰۰ گفته است که جذابیت نقش برایش تنها به کوتاه یا بلند بودن حضور در فیلم وابسته نیست.
تجربه کمدی در علی‌البدل و قرعه
«قرعه» برزو نیک‌نژاد و «علی‌البدل» سیروس مقدم، از تجربه‌های تلویزیونی او در فضای کمدی هستند. او در «قرعه» نقش سوری‌خانم و در «علی‌البدل» نقش فروغ را بر عهده داشت. بازی در گونه‌های مختلف، بخشی از علاقه او به تجربه‌های تازه است.
در میان بازیگران «علی‌البدل»، فرشته گلچین و مهسا باقری نیز حضور داشتند. این مجموعه در کنار آثار درام کارنامه قجابگلی، وجه دیگری از تجربه بازیگری او را نشان می‌دهد.
جوایز تئاتری و موفقیت در فیلم کوتاه
پیش از جایزه پکن، قجابگلی در جشنواره‌های تئاتری نیز تقدیر شده بود. بازی در «آپارتمان»، «آخرین مروارید»، «خط»، «دور گردون» و «مضحکه شبیه قتل» در فهرست تجربه‌های جایزه‌گرفته او قرار دارد. این سابقه نشان می‌دهد مسیر موفقیت حرفه‌ای او به یک فیلم یا سریال محدود نبوده است.
در حوزه فیلم کوتاه، بازی در «سه کیلو و چهارصد گرم» نیز برایش جایزه به همراه داشت. در کارنامه بین‌المللی او، جایزه بازیگری آفیسینه ایتالیا در سال ۲۰۲۳ و جشنواره ریچموند لندن در سال ۲۰۲۴ برای این فیلم ثبت شده است. جایزه بازیگری جشنواره سنترپنسیلوانیا نیز در میان افتخارات او قرار دارد.
آموزش هنر و اتوبوس کودک، صلح و شادی
فعالیت او در حوزه کودک، تنها بازی در آثاری مانند «خاله سوسکه» نبوده است. طراحی و اجرای برنامه «اتوبوس تئاتر، کودک، صلح و شادی» از تجربه‌های آموزشی اوست؛ برنامه‌ای که هنر را از سالن ثابت به فضای شهری می‌برد و کودکان را با فعالیت‌هایی مانند قصه‌گویی، نقاشی و گریم همراه می‌کرد.
این اتوبوس در برنامه‌های جشنواره تئاتر فجر و روز جهانی کودک فعالیت داشت و در سال ۱۳۸۹ نیز به امیدیه رفت. نگاه قجابگلی در این تجربه، بر شادی، مشارکت و خلاقیت کودکان استوار بود؛ فرصتی برای آنکه کودک به جای تماشاگر صرف بودن، در فعالیت هنری نقش داشته باشد.
بازگشت به صحنه با ندبه و عکس تازه همشهری
در آبان ۱۴۰۵، خبر پیوستن فروغ قجابگلی به نمایش «ندبه» به کارگردانی آرمان شهبازی منتشر شد. این حضور، بازگشت او پس از هفت سال دوری از صحنه معرفی شده است. اجرای نمایش برای اوایل آذرماه در تالار حافظ اعلام شده و تکمیل گروه بازیگران نیز بخشی از روند آماده‌سازی آن است.
همشهری آنلاین در گزارش تصویری ۱۳ آبان ۱۴۰۵، عکس تازه او را در کنار تصویری از سال‌های قبل منتشر کرد و به تفاوت ظاهر و کاهش وزن این بازیگر پرداخت. تصویر مقایسه‌ای این گزارش، چهره تازه قجابگلی را هم‌زمان با خبر بازگشت او به تئاتر نشان می‌دهد.
منابع
همشهری آنلاین؛ گزارش تصویری فروغ قجابگلی، ۱۳ آبان ۱۴۰۵ ـ هنرآنلاین؛ گفت‌وگوهای سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۴۰۰ ـ پرسون؛ گفت‌وگوی نقش‌های جنوبی و زیرخاکی ـ هنگام هنر به نقل از خبرگزاری مهر و روابط عمومی نمایش ندبه ـ روزنامه پکن؛ فهرست برندگان جشنواره ۲۰۱۹ ـ هوشمندنیوز؛ بازنشر گفت‌وگوی «در یاور نقش تکراری بازی نمی‌کنم» ـ نیمرخ؛ گزارش جوایز بین‌المللی و کارنامه بازیگر ـ هروتا؛ معرفی تهران شهر عشق ـ ویکی‌پدیا؛ فیلم‌شناسی و سوابق تئاتری.
