بیوگرافی نادره حکیم الهی؛ مجسمه‌ساز و مادر ترانه علیدوستی
نادره حکیم الهی، مجسمه‌ساز، نقاش و مدرس هنر، متولد ۲ اسفند ۱۳۴۰ در شیراز است. ساخت پیکره‌های سنگی و برنزی، تجربه با گل و کاغذ، نمایشگاه‌های نقاشی و فعالیت در فضای هنری رشت، بخش‌های مختلف کارنامه او را شکل می‌دهند. او مادر ترانه علیدوستی است و در کنار زندگی خانوادگی، مسیر مستقلی را در هنرهای تجسمی دنبال کرده است.
نادره حکیم الهی کیست؟
حکیم‌الهی از هنرمندانی است که میان طراحی، نقاشی و حجم‌سازی رفت‌وآمد داشته‌اند. پیکر انسان و ظرفیت آن برای بیان احساس، از موضوعات اصلی آثار اوست. در کارنامه‌اش هم نمایش آثار در فضای نگارخانه دیده می‌شود و هم ساخت سردیس‌هایی برای فضای عمومی؛ دو تجربه با مخاطبان و شیوه‌های ارائه متفاوت.
| نام | نادره حکیم‌الهی |
|---|---|
| تولد | ۲ اسفند ۱۳۴۰، شیراز |
| حوزه فعالیت | مجسمه‌سازی، نقاشی، سفالگری و آموزش هنر |
| فرزندان | ترانه و پویان علیدوستی |
| فعالیت در گیلان | نگارخانه الهی و عضویت در هیئت مؤسس انجمن هنرهای تجسمی گیلان |
شروع آموزش هنری و تجربه مجسمه‌سازی
آموزش جدی طراحی و نقاشی او با کلاس‌های آیدین آغداشلو در سال ۱۳۶۳ آغاز شد. سفالگری را نزد عبدالله مهری آموخت و در ادامه، تجربه حجم‌سازی را با فیاض و شهابی پی گرفت. طراحی برای او زمینه‌ای برای شناخت فرم بود؛ اما کار با ماده و ساختن حجم، به تدریج جای مهمی در فعالیتش پیدا کرد.
او در گفت‌وگوی شهریور ۱۳۹۶ با روزنامه ایران، از سال‌هایی یاد کرده که مسئولیت خانه و دو فرزند، بخش اصلی زندگی روزمره‌اش بود. آشنایی دوباره با گل و ساخت یک سر کوچک، به تجربه‌ای تعیین‌کننده تبدیل شد. امکان لمس کردن و شکل دادن به ماده، راهی برای بیان شخصی پیش رویش گذاشت و حجم‌های کوچک، مقدمه ساخت آثار بزرگ‌تر شدند.
سبک آثار؛ انسان و احساس در حجم
گرایش فیگوراتیو در آثار حکیم‌الهی با ساده‌سازی همراه است. به جای بازسازی همه جزئیات چهره، وضعیت بدن و حالت پیکره اهمیت پیدا می‌کند. در این نگاه، بدن می‌تواند حامل عاطفه باشد و حذف جزئیات، فرصت بیشتری برای تأکید بر حالت کلی اثر فراهم کند.
حکیم‌الهی در همان گفت‌وگو، از علاقه‌اش به اتودهای کوچک گلی و رابطه مستقیم دست با حجم سخن گفته است. انتخاب ماده برای او ثابت نمانده و علاوه بر سنگ، با برنز، آهن و فایبرگلاس نیز تجربه کرده است. درباره کار سنگ نیز بر تمرکز بالا تأکید داشته؛ زیرا تراشیدن ماده، با افزودن گل به یک حجم تفاوت دارد و هر مرحله بر ادامه کار اثر می‌گذارد.
نمایشگاه «رؤیاهای زمینی»
«رؤیاهای زمینی» از نمایشگاه‌های مجسمه او در خانه هنرمندان ایران بود. این مجموعه در سال ۱۳۸۷ در تالار انتظامی به نمایش درآمد و آثاری از سنگ و برنز را دربر می‌گرفت. گزارش تیرماه همان سال روزنامه ایران، به بیش از یک دهه تجربه او در مجسمه‌سازی اشاره می‌کرد.
عنوان‌هایی مانند «روح، ذهن، جسم»، «پری دریایی»، «راز خلقت» و «مهر» در معرفی این نمایشگاه آمده‌اند. تنوع این نام‌ها، گستره موضوعی مجموعه را نشان می‌دهد: از رابطه جسم و ذهن تا تصویرهای خیال‌انگیز و مفاهیم عاطفی. همراه شدن سنگ و برنز نیز امکان ارائه حجم‌هایی با جنس، سطح و جلوه متفاوت را فراهم می‌کرد.
گزیده نمایشگاه‌های نادره حکیم الهی
| سال | نمایشگاه یا مجموعه | محل |
|---|---|---|
| ۱۳۸۲ | فیگورهای سنگی | آتبین |
| ۱۳۸۳ | مجسمه‌های سنگ و برنز | گلستان |
| ۱۳۸۷ | رؤیاهای زمینی | خانه هنرمندان ایران |
| ۱۳۸۹ | مجموعه آثار | شهرکتاب مرکز |
| ۱۳۹۰ | سایه‌ها | جرجانی |
| ۱۳۹۱ | جغدها، فرشته‌ها، پرنده‌ها | باغ فرمانفرمایان |
| ۱۳۹۶ | پناهنده؛ نقاشی | سایه |
مجموعه نقاشی «پناهنده» در گالری سایه
نقاشی در کنار مجسمه‌سازی، یکی دیگر از زمینه‌های بیان هنری اوست. مجموعه «پناهنده» در اردیبهشت ۱۳۹۶ در گالری سایه تهران به نمایش درآمد و برنامه اختتامیه آن برای اول خرداد اعلام شد. انسان در وضعیت حرکت، جابه‌جایی و تلاش برای ادامه زندگی، محور این مجموعه بود.
در بیانیه نمایشگاه، تجربه رفتن، رسیدن، ماندن و شروع دوباره در کنار هم قرار می‌گرفتند. نگاه مجموعه به رنج محدود نمی‌شد و امید به آینده و میل به بقا نیز در آن حضور داشت. حرکت جمعی انسان‌ها و تشبیه آن به حرکت پرندگان، از تصویرهای اصلی این بیانیه بود. به این ترتیب، دغدغه انسانیِ آثار حجمی او در قالب نقاشی نیز ادامه پیدا می‌کرد.
ساخت سردیس پنج تن از مشاهیر گیلان
یکی از پروژه‌های شهری حکیم‌الهی، ساخت پنج سردیس برای منطقه آزاد انزلی بود. این آثار در بهمن ۱۳۹۵ در پارک ساحلیِ فاز تجارت و گردشگری منطقه رونمایی شدند. این مجموعه، چهره‌هایی از حوزه‌های علم، آموزش، ورزش و موسیقی گیلان را کنار هم قرار می‌داد:
- پروفسور مجید سمیعی
- محمدعلی مجتهدی گیلانی
- محمود بهزاد
- موسی نامجو
- فریدون پوررضا
حضور این سردیس‌ها در پارک ساحلی، آثار را از محیط نمایشگاه به مسیر رفت‌وآمد عمومی می‌برد. بازدیدکننده در چنین فضایی می‌تواند با چهره‌های شناخته‌شده منطقه مواجه شود، بی‌آنکه برای دیدن اثر وارد نگارخانه شده باشد. این پروژه در کارنامه او، نمونه مشخصی از پیوند مجسمه‌سازی با معرفی میراث فرهنگی و چهره‌های گیلان است.
نگارخانه الهی و فعالیت در رشت
فعالیت هنری حکیم‌الهی در گیلان، تنها به ساخت مجسمه محدود نبوده است. او مؤسس نگارخانه الهی در رشت است و نامش در فهرست هیئت مؤسس انجمن هنرهای تجسمی گیلان قرار دارد. این هیئت در آذر ۱۳۹۶ معرفی شد و هنرمندانی از رشته‌های مختلف تجسمی را گرد هم آورد.
در ترکیب این هیئت یازده‌نفره، تخصص حکیم‌الهی مجسمه‌سازی اعلام شد. حضور رشته‌هایی مانند نقاشی، گرافیک، عکاسی و مجسمه‌سازی در کنار یکدیگر، ماهیت چندرشته‌ای این جمع را نشان می‌داد. آموزش هنر و مدیریت فضای نمایشگاهی، بخش دیگری از فعالیت او در کنار خلق اثر بوده است.
حضور در «چارسوی هنر»
نگارخانه الهی در بخش «چارسوی هنر» یازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر نیز حضور داشت. این رویداد در بهمن ۱۳۹۷ در باغ‌موزه قصر، آثار نگارخانه‌های تهران و شهرهای دیگر را در یک مجموعه نمایش می‌داد. غرفه الهی ترکیبی از نقاشی و مجسمه ارائه کرده بود.
اثر حکیم‌الهی در این حضور، مجسمه‌ای چوبی با پیکره انسانی اندوهگین بود. در کنار آن، آثار هنرمندان دیگری از جمله مرتضی منصف، ترانه ابراهیمی و محمدرضا برزگر قرار داشت. این حضور، هم بخشی از کارنامه نمایشگاهی خود او بود و هم فرصتی برای دیده شدن هنرمندان مرتبط با نگارخانه در رویدادی فراگیرتر.
حمید علیدوستی و زندگی خانوادگی
از ازدواج نادره حکیم‌الهی با حمید علیدوستی، فوتبالیست و مربی فوتبال، دو فرزند به نام‌های ترانه و پویان به دنیا آمدند. نام این خانواده با ورزش، سینما و هنرهای تجسمی پیوند خورده است.
نادره حکیم الهی و ترانه علیدوستی
ترانه علیدوستی، دختر او، بازیگر سینماست. عکس‌های خانوادگی نادره حکیم‌الهی و ترانه علیدوستی نیز در کنار تصاویر حرفه‌ای هنرمند منتشر شده‌اند. برای آشنایی با بخش دیگری از خانواده ترانه، مطلب علی منصور، همسر ترانه علیدوستی نیز در پرشین‌وی در دسترس است.
منابع
روزنامه ایران؛ گفت‌وگوهای «رفاقت من با سنگ» و «من از درون ناچار شدم» ـ خبرگزاری موج؛ معرفی هیئت مؤسس انجمن هنرهای تجسمی گیلان ـ هنرآنلاین؛ گزارش چارسوی هنر و تقویم نمایشگاه‌ها ـ ندای گیلان و با مردم؛ گزارش رونمایی سردیس‌های منطقه آزاد انزلی ـ گالری اینفو؛ اعلان و بیانیه نمایشگاه پناهنده ـ گالری لیلیت؛ شناسنامه و فهرست نمایشگاه‌های هنرمند.
اعتبار عکس شاخص: SAYED MORTEZA JAVANMARD؛ بارگذاری Hassan-nadi در ویکی‌انبار، با مجوز CC BY-SA 4.0. تصویر برای قالب صفحه تغییر اندازه یافته است.
