بیوگرافی محمدرضا شهیدی‌فرد؛ از پارک ملت تا بازگشت با من ایرانم

بیوگرافی محمدرضا شهیدی فرد فقط به نام چند برنامه تلویزیونی محدود نمی‌شود. او مجری، تهیه‌کننده و برنامه‌سازی است که از رادیو به تلویزیون آمد، با «مردم ایران سلام» و «پارک ملت» شناخته شد و در دوره‌های دیگر، تجربه‌اش را در اختیار گروه‌های تولید گذاشت. بازگشت او با «پریزاد» و «من ایرانم» نیز فصل تازه‌ای به این مسیر اضافه کرده است.

در این پرونده پرشین‌وی، زندگی حرفه‌ای او را با تفکیک مسئولیت‌هایش مرور می‌کنیم: اجرا مقابل دوربین، تهیه و طراحی برنامه، مشاوره در پشت صحنه و حضور در رویدادهای سینمایی. این تفکیک نشان می‌دهد چرا نام او در تیتراژ آثاری دیده می‌شود که خودش مجری آنها نبوده است.

بیوگرافی محمدرضا شهیدی فرد در یک نگاه

تولد، تحصیلات و شروع فعالیت در مشهد

محمدرضا شهیدی‌فرد در مشهد به دنیا آمد. در شرح آغاز فعالیتش، از مشارکت در سرود، تئاتر و نوشتن در دوران مدرسه یاد کرده است. معرفی او و چند دانش‌آموز دیگر به رادیو مشهد، به آزمون صدا انجامید؛ آزمونی که جواد آتش‌افروز از آنها گرفت و مسیر ورود او به کار گویندگی را باز کرد.

کار در رادیو برای او با خواندن متن تمام نمی‌شد؛ نوشتن، گزارشگری و ساخت برنامه نیز بخشی از تجربه‌اش بود. سپس برای تحصیل در دانشگاه هنر به تهران آمد. دانش‌آموختگی او در دانشکده سینما و تئاتر، علاوه بر معرفی‌های مطبوعاتی، در شرح سوابق منتشرشده توسط روابط عمومی سازمان سینمایی سوره نیز ثبت شده است.

ردپای نوشتن و مصاحبه در کارنامه رادیویی

برای شناخت سابقه رادیویی شهیدی‌فرد، یک نشانه قابل بررسی، فهرست مطالب او در نشریه «رادیو» است. پایگاه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، مطالب و گفت‌وگوهایی را با نام او در شماره‌های سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۲ ثبت کرده است. موضوع این نوشته‌ها عمدتاً به گویندگی، مدیریت شبکه و ویژگی‌های رسانه رادیو ارتباط دارد.

از جمله این عناوین می‌توان به «میزگرد گویندگی»، گفت‌وگو با جواد آتش‌افروز درباره «سلام صبح‌بخیر» و مصاحبه‌هایی درباره شبکه‌های جوان، ورزش و قرآن اشاره کرد. این سابقه، وجه نوشتاری و پرسشگری کار او را در کنار اجرای شفاهی نشان می‌دهد؛ بخشی از کارنامه که در معرفی‌های کوتاه تلویزیونی کمتر به چشم می‌آید.

در این فهرست، نام شهیدی‌فرد گاهی به عنوان نویسنده و گاهی در کنار فرد مصاحبه‌شونده آمده است. بنابراین با مجموعه‌ای از فعالیت‌های رسانه‌ای مواجهیم که فراتر از حضور در استودیو بوده‌اند و به شناخت ساختار و زبان رسانه نیز مربوط می‌شوند.

از «تا هشت و نیم» تا «مردم ایران سلام»

«تا هشت و نیم» در فهرست تجربه‌های نخست تلویزیونی شهیدی‌فرد قرار دارد. با گذشت زمان، مسئولیت‌های او در تلویزیون گسترده‌تر شد و «مردم ایران سلام» به یکی از برنامه‌های شناخته‌شده‌اش تبدیل شد؛ برنامه‌ای صبحگاهی که اجرا و برنامه‌سازی را در کارنامه او به یکدیگر پیوند داد.

شهیدی‌فرد در گفت‌وگوی سال ۱۳۹۰ با ایسنا، دوره «مردم ایران سلام» را سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ توصیف کرده است. این تاریخ، جای برنامه را در مسیر کاری او روشن می‌کند و نشان می‌دهد «پارک ملت» چند سال پس از آن شکل گرفت. او در همان گفت‌وگو تأکید داشت که هر برنامه باید با زمانه‌ای که در آن ساخته می‌شود ارتباط داشته باشد.

بحث هم‌زمانی اجرا و تهیه‌کنندگی، در صحبت‌های برخی مجریان دیگر نیز مطرح شده است. در گفت‌وگوی مژده لواسانی درباره اجرای تلویزیونی، از «مردم ایران سلام» و «پارک ملت» به عنوان نمونه‌هایی یاد شده که مجری در شکل‌گیری و تولیدشان نیز نقش داشته است.

پارک ملت؛ گفت‌وگو به عنوان هسته برنامه

«پارک ملت» از مرداد ۱۳۹۰ در جدول شبانه شبکه یک قرار گرفت. شهیدی‌فرد در این برنامه هم مجری بود و هم مسئولیت تهیه و کارگردانی را بر عهده داشت. در توضیح ایده اثر به ایسنا گفت که می‌خواستند امکان گفت‌وگو میان مردم، متخصصان و گروه‌های مختلف اجتماعی را فراهم کنند.

او از تیم پژوهش، جلسات انتخاب موضوع و حضور مشاوران علمی و هنری سخن گفته بود. بر این اساس، مصاحبه استودیویی تنها بخش قابل مشاهده مجموعه‌ای از فعالیت‌های پیش از پخش بود. گزارش‌ها و مستندهای کوتاه نیز در کنار گفت‌وگوها، به برنامه شکل می‌دادند.

کنار هم گذاشتن «مردم ایران سلام» و «پارک ملت»، تغییر ساعت پخش و قالب برنامه را نشان می‌دهد، اما مسئله اصلی در توضیح خود او، تناسب محتوا با مخاطب و دوره تولید است. از همین زاویه می‌توان ادامه علاقه او به برنامه‌های اجتماعی و گفت‌وگومحور را در آثار بعدی دنبال کرد.

کارهایی که پیش از روشن‌شدن دوربین انجام می‌شود

شهیدی‌فرد در گفت‌وگویی که سال ۱۳۹۳ در جام‌جم‌آنلاین بازنشر شد، درباره زمان لازم برای ساخت یک برنامه توضیح داده است. او برای پیش‌تولید «پارک ملت» از دوره‌ای طولانی یاد کرد و گفت رسیدگی به امور مالی و اداری پس از پخش نیز بخش دیگری از کار تهیه‌کننده است.

در همان مصاحبه، از همکاری در رادیو، داوری مسابقات رادیویی و مشاوره کارگردانی به همکارانش نام برد. این توضیحات کمک می‌کند فاصله میان دو اجرای تلویزیونی را دقیق‌تر بفهمیم؛ بخش بزرگی از کار برنامه‌ساز ممکن است در مرحله طراحی یا در پشت صحنه اثری دیگر انجام شود.

او همچنین درباره نپذیرفتن هدیه از مهمانان برنامه صحبت کرد و گفت این قاعده را به اعضای گروه گزارش نیز توصیه کرده است. این سخنان، دیدگاه حرفه‌ای او در زمان همان مصاحبه هستند و بخشی از شیوه‌ای را نشان می‌دهند که برای رابطه گروه تولید و مهمان در نظر داشت.

همکاری با رامبد جوان در خندوانه

یکی از نمونه‌های روشن فعالیت مشاوره‌ای شهیدی‌فرد، همکاری با «خندوانه» است. رامبد جوان در گفت‌وگوی مرداد ۱۳۹۳ با خبرگزاری مهر، از اضافه‌شدن او به عنوان مشاور برنامه خبر داد و درباره جلسات طولانی گروه برای پیدا کردن شکل تازه برنامه توضیح داد.

به روایت جوان، در آن دوره درباره تغییر سازوکار برنامه نیز بحث شد و حضور شهیدی‌فرد به ورود ایده‌های تازه کمک کرد. او از تجربه شهیدی‌فرد در اداره بخش‌ها و آیتم‌های یک برنامه ترکیبی نیز یاد کرد. این توصیف به یک مسئولیت مشخص مربوط است: همکاری در طراحی و بهبود قالب، در کنار گروه سازنده.

از همین رو، نسبت‌دادن اجرای «خندوانه» به شهیدی‌فرد دقیق نیست؛ رامبد جوان چهره اصلی اجرای برنامه بود و شهیدی‌فرد در بخش مشاوره مشارکت داشت. شناخت این تفاوت، تصویر کامل‌تری از سهم افراد در یک تولید گروهی به دست می‌دهد.

چهل چراغ؛ تجربه اجرای گفت‌وگوهای مناسبتی

«چهل چراغ» از دیگر برنامه‌هایی است که نام شهیدی‌فرد با اجرای آن پیوند دارد. این برنامه با موضوعات فرهنگی و دینی و با محوریت امام حسین(ع) در شبکه سه پخش شد و میزبان چهره‌هایی از حوزه‌های مختلف بود. در گزارش ایسنا از سخنان تهیه‌کننده، حساسیت موضوع و نوع مواجهه با مهمان، از دلایل انتخاب شهیدی‌فرد عنوان شده است.

نمونه‌ای از این گفت‌وگوها، حضور محمدرضا شریفی‌نیا و صحبت درباره بازی در آثار دینی و نقش‌های منفی است. بخشی از این صحبت‌ها در پرونده زندگی و فعالیت‌های محمدرضا شریفی‌نیا آمده است. در این تجربه، پرسش‌های مجری از کار بازیگر آغاز می‌شد و به نسبت میان انتخاب نقش و نگاه شخصی او می‌رسید.

این بخش از کارنامه شهیدی‌فرد، اجرای او را در بستری متفاوت از یک مجله صبحگاهی یا برنامه شبانه عمومی قرار می‌دهد. موضوع، مناسبت پخش و ترکیب مهمانان، برای هر قالب الزامات متفاوتی ایجاد می‌کنند.

هزار داستان و شبی با عبدی؛ حضور در گروه طراحی

در معرفی فصل دوم «هزار داستان» در مهر ۱۳۹۶، مسئولیت شهیدی‌فرد به‌روشنی «مشاور پروژه» اعلام شده است. تهیه‌کنندگی این فصل را جواد فرحانی و کارگردانی را محمدفواد صفاریان‌پور بر عهده داشتند و مریم نوابی‌نژاد مسئول طراحی و سوژه‌پردازی بود. برنامه با حضور راویان مختلف، روایت زندگی آدم‌ها را دنبال می‌کرد.

برای مثال، یکی از قسمت‌ها با روایت علیرضا شجاع‌نوری به دو دوست تعزیه‌خوان اختصاص داشت. ثبت چنین جزئیاتی نشان می‌دهد شهیدی‌فرد در این پروژه لزوماً راوی هر قسمت نبود، بلکه در کنار عوامل اصلی، نقش مشاوره‌ای داشت.

نام او در گروه اتاق فکر برنامه شبی با عبدی نیز دیده می‌شود. در معرفی این برنامه در سال ۱۳۹۷، از سیدکمال طباطبایی، جواد فرحانی، بیژن بیرنگ و مریم نوابی‌نژاد در کنار او نام برده شده است. برنامه با اجرای اکبر عبدی، به تجربه‌ها و خاطرات سینمایی این بازیگر می‌پرداخت.

اجرا در مراسم سینمایی و حضور در جشنواره‌ها

فعالیت شهیدی‌فرد به استودیوی تلویزیون محدود نمانده است. او در رویدادهای سینمایی نیز اجرا داشته؛ از جمله گزارش بیستمین جشن خانه سینما که حضورش را به عنوان مجری افتتاح برنامه در تالار وحدت ثبت کرده است. این مراسم با حضور جمعی از سینماگران و به ریاست علی نصیریان برگزار شد.

اجرای مراسم با گفت‌وگوی تلویزیونی تفاوت دارد: معرفی بخش‌ها، رعایت زمان و همراهی با برنامه از پیش تنظیم‌شده، بخش مهم آن است. مشاهده این دو نوع حضور در کارنامه او، دامنه فعالیت اجرایی‌اش را نشان می‌دهد.

در آبان ۱۴۰۳ نیز روابط عمومی سازمان سینمایی سوره، انتصاب او را به عضویت شورای سیاست‌گذاری چهاردهمین جشنواره فیلم‌های صدثانیه‌ای اعلام کرد. در این حکم، نام احمدرضا درویش، محمد حمیدی‌مقدم، سیدامیر جاوید و محدثه پیرهادی هم آمده است. این مسئولیت، سابقه‌ای در برنامه‌ریزی یک رویداد سینمایی است و باید جدا از اجرا یا دریافت جایزه ثبت شود.

آموزش و انتقال تجربه تلویزیونی

در خبر معرفی مدرسان دوره «تربیت ژورنالیست سینما و تلویزیون» در خرداد ۱۴۰۴، نام شهیدی‌فرد برای تدریس موضوع «شناخت تلویزیون» اعلام شد. این دوره به همت سازمان هنری رسانه‌ای اوج و خانه روزنامه‌نگاران شهر معرفی شده بود و درس‌های دیگری درباره نقد فیلم، کارگردانی و روزنامه‌نگاری داشت.

قرارگرفتن شناخت تلویزیون در کنار آموزش روزنامه‌نگاری، به ارتباط این دو حوزه اشاره دارد. پرسیدن سؤال، شناخت مخاطب و انتخاب موضوع، هم در مصاحبه مطبوعاتی و هم در اجرای برنامه اهمیت دارند. سابقه رادیویی، نوشتاری و تلویزیونی شهیدی‌فرد، سه بخش مرتبط از تجربه او در این زمینه هستند.

بازگشت با پریزاد در بهمن ۱۴۰۴

خبر بازگشت شهیدی‌فرد با برنامه «پریزاد» در اول اسفند ۱۴۰۴ منتشر شد. بر اساس اعلام روابط عمومی برنامه، پخش آن از شب قبل، یعنی سی‌ام بهمن و هم‌زمان با آغاز ماه رمضان شروع شده بود. تهیه‌کنندگی مشترک محمدفواد صفاریان‌پور و علی زارعان و اجرای شهیدی‌فرد، از مشخصات اعلام‌شده این تولید شبکه نسیم بود.

در معرفی «پریزاد»، روایت‌های انسانی، تجربه‌های مردم و موضوعات اجتماعی و سلامت برجسته شده‌اند. این برنامه بار دیگر او را در جایگاه مجری گفت‌وگو قرار داد؛ پس از دوره‌ای که بخش قابل توجهی از خبرهای فعالیتش به همکاری‌های مشاوره‌ای مربوط بود.

در خبر ویژه‌برنامه تحویل سال ۱۴۰۵ شبکه نسیم نیز نام «پریزاد؛ هزارداستان از ایران» با اجرای او و تهیه‌کنندگی همین دو نفر آمده است. برای دنبال‌کردن کارنامه این دوره، تفکیک نام برنامه، زمان اعلام خبر و مسئولیت عوامل، از کنار هم قراردادن عنوان‌های پراکنده دقیق‌تر است.

من ایرانم؛ فصل تازه اجرای شهیدی‌فرد

در اسفند ۱۴۰۴، برنامه «من ایرانم» با اجرای شهیدی‌فرد معرفی شد. خبر آغاز پخش، تاریخ چهاردهم اسفند را ثبت کرده و از پرداختن به مسائل اجتماعی، فرهنگی و آگاهی‌بخشی در موقعیت‌های دشوار سخن گفته است. در گزارش‌های بعدی، علی زارعان به عنوان تهیه‌کننده برنامه معرفی شد.

این برنامه از نظر موضوعی به دغدغه‌های روزمره و نیاز به آرامش و همدلی توجه داشت. حضور آن در خبرهای نوروز و بهار ۱۴۰۵، نشان می‌دهد بازگشت شهیدی‌فرد با یک اعلام اولیه تمام نشده و اجرای او در این دوره ادامه داشته است.

در اردیبهشت ۱۴۰۵، خبرگزاری مهر ویدیویی از خاطره‌گویی او درباره همکاری با رامبد جوان منتشر کرد. این خبر، نمونه‌ای از پیوند تجربه‌های قدیمی پشت صحنه با حضور تازه او مقابل دوربین است؛ موضوعی که در مرور مسیر طولانی برنامه‌سازی او به چشم می‌آید.

حضور در بی‌چهرگان در سال ۱۴۰۵

از تازه‌ترین موارد ثبت‌شده در کارنامه شهیدی‌فرد، حضور در اپیزود «بی‌چهرگان» از مجموعه «سرو، سپید، سرخ» است. گزارش مرداد ۱۴۰۵ جام‌جم‌آنلاین توضیح می‌دهد که پایان داستان به برنامه «من ایرانم» پیوند می‌خورد و شهیدی‌فرد در نقش خودش، یعنی مجری برنامه، ظاهر می‌شود.

در این موقعیت، قهرمان داستان مهمان برنامه تلویزیونی است. بنابراین حضور شهیدی‌فرد به هویت حرفه‌ای شناخته‌شده او ارتباط دارد. این مورد را می‌توان یک تجربه حضور در اثر نمایشی دانست، بدون آنکه مسئولیت‌های دیگر مجموعه را به او نسبت داد.

جدول برنامه‌ها و مسئولیت‌های محمدرضا شهیدی‌فرد

جایگاه اجرا و برنامه‌سازی در کارنامه او

سه مسیر در فعالیت شهیدی‌فرد دیده می‌شود: نخست، گفت‌وگو و گویندگی که از رادیو آغاز شده؛ دوم، ساخت برنامه‌های ترکیبی که مسئولیت چند بخش تولید را کنار هم قرار داده؛ و سوم، انتقال تجربه به گروه‌هایی که مجری و چهره اصلی دیگری داشته‌اند.

برای نمونه، «پارک ملت» حضور او را هم‌زمان در چند مسئولیت نشان می‌دهد، در حالی که «خندوانه» یا «هزار داستان» نمونه‌های همکاری مشاوره‌ای هستند. «پریزاد» و «من ایرانم» نیز بازگشت او به اجرای منظم‌تر را ثبت می‌کنند. این تفاوت‌ها، تصویری دقیق‌تر از یک کارنامه چنددهه‌ای می‌سازند.

در شناخت سنت گفت‌وگوی تلویزیونی، مرور تجربه مجریان دیگر نیز مفید است؛ از جمله گفت‌وگوی علی درستکار درباره زندگی و اجرای تلویزیونی. هر یک از این کارنامه‌ها، مسیر متفاوتی از مواجهه با مهمان، موضوع و مخاطب را نشان می‌دهند.

منابع

• ایسنا؛ گفت‌وگوی مستقیم با شهیدی‌فرد درباره پارک ملت، ۲۸ آبان ۱۳۹۰؛ معرفی چهل چراغ، مهر ۱۳۹۶.
• خبرگزاری مهر؛ گفت‌وگو با رامبد جوان درباره خندوانه، مرداد ۱۳۹۳؛ معرفی فصل دوم هزار داستان، مهر ۱۳۹۶.
• روابط عمومی سازمان سینمایی سوره، به نقل از مهر؛ حکم شورای سیاست‌گذاری جشنواره فیلم صدثانیه‌ای، ۱۵ آبان ۱۴۰۳.
• خبرگزاری مهر و روابط عمومی برنامه؛ معرفی پریزاد، اول اسفند ۱۴۰۴، و آغاز من ایرانم، ۱۴ اسفند ۱۴۰۴.
• جام‌جم‌آنلاین؛ بازنشر گفت‌وگوی روزنامه ایران با شهیدی‌فرد، مرداد ۱۳۹۳؛ گزارش بی‌چهرگان، مرداد ۱۴۰۵.
• پایگاه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ فهرست نوشته‌ها و گفت‌وگوهای نشریه رادیو.
• خبرگزاری برنا؛ معرفی ویژه‌برنامه پریزاد، اسفند ۱۴۰۴، و گفت‌وگو با تهیه‌کننده من ایرانم، فروردین ۱۴۰۵.
• اعلام روابط عمومی سازمان اوج درباره مدرسان دوره ژورنالیسم، خرداد ۱۴۰۴، به نقل از پاعلم و خبرآنلاین.
• روزنامه هفت صبح؛ اطلاعات تولد و روایت شروع فعالیت در رادیو، خرداد ۱۴۰۵.