شارژ گوشی در طول شب آیا خطرناک است؟ + نکات طلایی برای ایمنی در شارژ شبانه

شارژ گوشی در طول شب عادت رایج میلیون‌ها نفر در سراسر جهان است. با وجود گزارش‌های پراکنده از انفجار گوشی‌های هوشمند در هنگام خواب، کارشناسان و تولیدکنندگان موبایل بر این باورند که این کار به‌خودی‌خود خطرآفرین نیست. اما این «امنیت» مشروط به رعایت استانداردهایی است که نادیده گرفتن آن‌ها می‌تواند یک عادت روزمره را به فاجعه تبدیل کند. در این گزارش، شایعات پیرامون «اُورشارژ» را بررسی و عوامل واقعی آتش‌سوزی باتری‌های لیتیوم-یونی را واکاوی می‌کنیم.

شارژ گوشی در طول شب؛ ابطال فرضیه اورشارژ (شارژ بیش از حد)

یکی از رایج‌ترین باورهای اشتباه درباره شارژ گوشی در طول شب این است که اتصال گوشی به برق پس از رسیدن به ۱۰۰ درصد، باعث ورود جریان اضافی و انفجار باتری می‌شود. واقعیت اما چیز دیگری است. گوشی‌های هوشمند مدرن دارای مدارات محافظ داخلی (Overcharge Protection) هستند که به محض تکمیل ظرفیت باتری، جریان برق را قطع می‌کنند. بنابراین، پدیده‌ای به نام انفجار بر اثر شارژ مداوم در دستگاه‌های استاندارد و سالم عملاً منتفی است. تراشه‌های مدیریت باتری (BMS) در تمام گوشی‌های معتبر، وظیفه جلوگیری از ورود جریان اضافی را بر عهده دارند.

متهمان اصلی آتش‌سوزی در شب؛ اگر اورشارژ وجود ندارد، پس چرا آتش می‌گیرد؟

اگر سیستم قطع‌کن خودکار وجود دارد، پس چرا هنوز گزارش‌هایی از آتش‌سوزی هنگام شارژ گوشی در طول شب شنیده می‌شود؟ فکت‌چک نشان می‌دهد که علت اصلی، خود شارژ نیست، بلکه سه عامل خطرساز زیر هستند:

• شارژرهای تقلبی و غیراستاندارد: آداپتورهای ارزان‌قیمت و فاقد گواهی‌های ایمنی (مانند CE، FCC یا استاندارد ملی ایران)، نوسانات برق را کنترل نمی‌کنند. این شارژرها ممکن است ولتاژ ناپایدار یا جریان متناوب به گوشی بدهند که مدار محافظ گوشی را از کار می‌اندازد.
• احتباس حرارتی (زیر بالش یا روی ملافه): شارژ کردن گوشی زیر بالش، زیر لحاف یا روی تخت خواب نرم، مانع دفع حرارت طبیعی دستگاه می‌شود. باتری‌های لیتیوم-یونی به گرما حساس هستند و حبس شدن گرما منجر به پدیده «فرار حرارتی» (Thermal Runaway) می‌شود؛ واکنش زنجیره‌ای که در نهایت به آتش‌سوزی یا انفجار ختم می‌گردد.
• باتری‌های آسیب‌دیده یا فرسوده: باتری‌هایی که دچار تورم شده‌اند، ضربه دیده‌اند یا بیش از ۲ تا ۳ سال از عمر آن‌ها می‌گذرد، در هنگام شارژ طولانی‌مدت مستعد اتصال کوتاه داخلی هستند.

سوابق تاریخی نیز نشان می‌دهد که گاهی مشکل از سمت کاربر نیست. ماجرای فراخوان جهانی گلکسی نوت ۷ در سال ۲۰۱۶ ثابت کرد که نقص در طراحی ساختاری باتری می‌تواند حتی با شارژر اصلی هم فاجعه‌بار باشد. همچنین گزارش‌های متعددی از تورم باتری در مدل‌های قدیمی آیفون (به ویژه آیفون ۶، ۷ و اولد نسل‌ها) نشان می‌دهد که فرسودگی باتری، ریسک اشتعال در هنگام شارژ را به شدت افزایش می‌دهد.

نکات طلایی برای ایمنی در شارژ شبانه

برای اینکه شارژ گوشی در طول شب برای شما کاملاً ایمن باشد، این دستورالعمل‌های ساده اما حیاتی را رعایت کنید:

ادعای خطرناک بودن شارژ گوشی از شب تا صبح: «نیمه درست»

شارژ گوشی در طول شب در صورت استفاده از سخت‌افزار سالم و اصلی و قرار دادن گوشی در محیطی با تهویه مناسب، کاملاً ایمن است. خطر زمانی ایجاد می‌شود که متغیرهای مخربی مانند کابل‌های آسیب‌دیده، آداپتورهای فیک یا قرار دادن گوشی در محیط‌های گرم (مانند زیر بالش یا زیر لحاف) به این معادله اضافه شوند. به عبارت دیگر، خودِ شارژ از شب تا صبح خطرناک نیست، اما شرایط همراه آن می‌تواند فاجعه‌آفرین باشد. هرگز گوشی را با باتری متورم یا ضربه‌دیده به شارژ نزنید. همچنین اگر گوشی شما در هنگام شارژ به شدت داغ می‌شود (دمایی که قابل لمس نباشد)، هرگز آن را در طول شب به شارژر متصل نکنید و برای بررسی سلامت باتری به مرکز تعمیرات مجاز مراجعه کنید. با رعایت این نکات ساده، می‌توانید با خیالی آسوده گوشی خود را در طول شب شارژ کنید و صبح با یک دستگاه ۱۰۰ درصد از خواب بیدار شوید.