انشا اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ ۱۲ روایت خلاقانه کلاس ششم
انشا اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم فرصتی است تا از دنیای دلخواه خودمان بنویسیم؛ دنیایی با فرصت یادگیری، طبیعت سالم‌تر و احترام بیشتر. در این مجموعه از پرشین وی، ۱۲ انشای متفاوت و مناسب کلاس ششم می‌خوانید. بعضی نمونه‌ها مقدمه و نتیجه دارند و بعضی به شکل داستان، نامه، گفت‌وگو یا طنز نوشته شده‌اند. از آن‌ها ایده بگیرید و تجربه‌ها و زبان خودتان را به نوشته اضافه کنید.
برای انشا اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم از کجا شروع کنیم؟
- یک مشکل مشخص را انتخاب کنید؛ مثل تنهایی یک دانش‌آموز یا کمبود فضای سبز.
- با یک صحنه، خاطره، پرسش یا اتفاق خیالی شروع کنید.
- توضیح دهید تغییر پیشنهادی شما به چه کسی کمک می‌کند.
- میان آرزوی بزرگ و کاری که امروز از دستتان برمی‌آید، ارتباط بسازید.
۱. انشا اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم با مقدمه و نتیجه؛ از پنجره کلاس
مقدمه: از پنجره کلاس، بخشی از خیابان دیده می‌شود؛ چند درخت، یک ایستگاه و آدم‌هایی که عجله دارند. وقتی معلم پرسید اگر می‌توانستید دنیا را تغییر بدهید چه می‌کردید، اول به چیزهای بسیار بزرگ فکر کردم. بعد دوباره به همان پنجره نگاه کردم. شاید دنیای بزرگ از همین منظره‌های کوچک ساخته شده باشد.
بدنه: دوست داشتم هیچ کودکی به خاطر نداشتن وسایل یا امکان رفت‌وآمد، از درس خواندن باز نماند. در دنیای من، مدرسه جایی بود که دانش‌آموز از پرسیدن نترسد و اگر چیزی را دیرتر یاد گرفت، تحقیر نشود. همچنین خیابان‌ها برای سالمندان و کسانی که حرکت کردن برایشان دشوار است، امن‌تر می‌شدند.
من همه مردم را شبیه هم نمی‌کردم. دوست داشتم آدم‌ها با وجود تفاوت زبان، ظاهر و سلیقه، بتوانند کنار هم زندگی کنند. اگر کسی ناراحت بود، پیش از نصیحت کردن از او می‌پرسیدیم چه کمکی لازم دارد. برای تصمیم‌هایی که بر زندگی دیگران اثر می‌گذارد هم حرف خودشان را می‌شنیدیم.
نتیجه: من امروز نمی‌توانم همه دنیا را تغییر بدهم، اما می‌توانم در دنیای نزدیک خودم اثر بگذارم. وقتی هم‌کلاسی تازه‌وارد را به بازی دعوت می‌کنم یا در برابر مسخره شدن کسی ساکت نمی‌مانم، پنجره کوچکی به سوی همان دنیای دلخواهم باز می‌شود.
۲. انشا داستانی اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ مداد سبز
در خواب، مدادی پیدا کردم که هرچه با آن می‌کشیدم واقعی می‌شد. برای کوچه‌مان درخت کشیدم و برای میدان شهر یک کتابخانه. از خوشحالی دویدم تا نقاشی‌هایم را ببینم، اما جلوی کتابخانه صفی طولانی تشکیل شده بود و هیچ‌کس نمی‌دانست کتاب‌ها را چگونه امانت بگیرد.
پیرمردی گفت: «ساختمان خوبی ساخته‌ای، ولی کسی باید از آن مراقبت کند.» کنار درخت‌ها هم بچه‌ای ایستاده بود و می‌پرسید چه کسی به نهال‌ها آب می‌دهد. فهمیدم کشیدن یک چیز زیبا با درست کار کردن آن فرق دارد. مدادم می‌توانست دیوار و شاخه بسازد، اما همکاری را باید خود مردم یاد می‌گرفتند.
این بار به جای کشیدن چیزهای بیشتر، روی نیمکتی نشستم و به پیشنهادها گوش دادم. یکی گفت می‌تواند کتاب‌ها را مرتب کند و دیگری راه نگهداری از نهال را می‌دانست. من هم برگه‌ای برای ثبت کارها آماده کردم. کم‌کم میدان خیالی‌ام زنده شد.
صبح، مداد معمولی‌ام روی میز بود. دیگر جادو نداشت، اما می‌توانستم با آن فکرها و پیشنهادهای دیگران را بنویسم. آن روز فهمیدم اگر توان تغییر دنیا را داشتم، پیش از هر نقاشی تازه، خوب گوش می‌دادم.
برای شرح آرزوهای شخصی، نمونه‌های انشا شغل مورد علاقه من هم ایده‌هایی درباره نقش آینده شما دارند.
۳. انشا کوتاه اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ هیچ‌کس تنها نماند
اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، کاری می‌کردم که هیچ‌کس میان جمع احساس تنهایی نکند. گاهی آدم‌ها دوروبرمان هستند، اما کسی نامشان را نمی‌پرسد و به حرفشان توجه نمی‌کند. برای من، دنیای بهتر از دیدن همین آدم‌ها شروع می‌شود.
در مدرسه خیالی من، زنگ تفریح فقط برای بچه‌های پرحرف و ورزشکار نبود. کسی که بازی آرام‌تری دوست داشت هم می‌توانست همراهی پیدا کند. دانش‌آموز تازه‌وارد، تمام زنگ را کنار دیوار نمی‌ایستاد و اگر کسی دوست داشت مدتی تنها باشد، دیگران به خواسته‌اش احترام می‌گذاشتند.
من نمی‌توانم همه غصه‌ها را از بین ببرم. حتی نمی‌توانم همیشه حدس بزنم چه کسی ناراحت است. اما می‌توانم با مهربانی بپرسم: «دوست داری کنار ما بنشینی؟» و اگر جوابش نه بود، اصرار نکنم.
شاید تغییر دنیا همیشه شبیه ساختن یک وسیله عجیب نباشد. گاهی فقط باید یک صندلی خالی را کنار خودمان نگه داریم و به دیگری بفهمانیم که بودنش برای ما مهم است.
۴. انشا نامه‌ای برای تغییر دنیا؛ نامه به زمین
زمین عزیز، این نامه را از پشت میز کوچکم برایت می‌نویسم. روی میز من یک دفتر، یک لیوان آب و گلدانی کوچک است. وقتی خوب نگاه می‌کنم، می‌بینم حتی همین چیزهای ساده هم به تو وابسته‌اند. با این حال، خیلی وقت‌ها فراموش می‌کنیم که مهمان خانه‌ای مشترک هستیم.
اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، دوست داشتم پیش از ساختن هر چیز، به اثرش بر آب و خاک فکر کنیم. رودخانه‌ها جای دور ریختن زباله نباشند و برای خریدن وسایل تازه، بی‌دلیل وسایل سالم را کنار نگذاریم. آرزو دارم کودکان آینده هم فرصت دیدن درختان کهنسال و شنیدن صدای پرندگان را داشته باشند.
قول نمی‌دهم از فردا هیچ اشتباهی نکنم. هنوز چیزهای زیادی باید یاد بگیرم. ولی می‌توانم با کمک خانواده، مصرف بیهوده را کمتر کنم، وسایلم را بهتر نگه دارم و در طبیعت چیزی جز رد قدم‌هایم باقی نگذارم. اگر مشکلی دیدم که حلش از توانم خارج بود، از بزرگ‌ترها کمک می‌خواهم.
زمین عزیز، برای دوست داشتن تو لازم نیست فقط حرف‌های بزرگ بزنم. می‌خواهم وقتی این نامه را می‌بندم، یکی از همین کارهای کوچک را واقعاً انجام بدهم.
برای توصیف محیط سالم‌تر، انشا آسمان آبی و طبیعت پاک را بخوانید.
۵. انشا اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ مدرسه‌ای برای همه
یک روز هنگام رفتن به کتابخانه مدرسه، به پله‌های ورودی نگاه کردم. برای من بالا رفتن از آن‌ها عادی بود، اما دوستی که پایش آسیب دیده بود، همان چند پله را به سختی طی می‌کرد. آن روز فهمیدم یک مسیر واحد برای همه به یک اندازه آسان نیست.
اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، مدرسه‌ها را طوری می‌ساختم که کودکان با نیازهای متفاوت بتوانند در آن‌ها درس بخوانند و بازی کنند. راه ورود مناسب، نوشته‌های خوانا و فرصت کافی برای یاد گرفتن، بخشی از این تغییر بود. البته قبل از تصمیم گرفتن، از خود دانش‌آموزان می‌پرسیدم چه چیزی به آن‌ها کمک می‌کند.
دوست داشتم موفقیت فقط با یک نوع توانایی سنجیده نشود. کسی خوب قصه می‌گوید، کسی در کار گروهی صبور است و دیگری مسئله‌ها را با روشی تازه حل می‌کند. در مدرسه دلخواه من، اشتباه فرصتی برای فهمیدن بود، نه بهانه‌ای برای خندیدن به دیگران.
شاید نتوانم ساختمان مدرسه را عوض کنم، اما می‌توانم راه را برای دوستم باز بگذارم، بدون اجازه به وسایلش دست نزنم و در کار گروهی نظرش را بپرسم. دنیای برابرتر از همین توجه‌ها آغاز می‌شود.
۶. انشا گفت‌وگویی درباره تغییر دنیا؛ گفت‌وگو با یک درخت
در خیال خودم از درخت کنار خانه پرسیدم: «اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، از کجا شروع کنم؟» برگ‌هایش تکان خوردند و گفت: «از جایی که فکر می‌کنی هیچ‌کس آن را نمی‌بیند.» به باغچه کوچکی نگاه کردم که چند تکه زباله در آن افتاده بود.
گفتم: «من می‌خواهم کار خیلی بزرگی انجام بدهم.» درخت جواب داد: «بزرگ بودن کار همیشه به اندازه آن نیست. کاری که ادامه پیدا کند، می‌تواند مهم‌تر از تصمیمی باشد که فقط یک روز دوام دارد.» یاد گلدانی افتادم که با شوق خریده بودم و بعد نگهداری‌اش را فراموش کرده بودم.
پرسیدم: «پس فقط همین باغچه را درست کنم؟» گفت: «نه؛ درباره مشکل‌های بزرگ هم فکر کن. اما برای شروع، مسئولیتی را بپذیر که بتوانی انجامش بدهی. برای کارهایی که بلد نیستی نیز از کسی که می‌داند راهنمایی بگیر.»
وقتی از خیال بیرون آمدم، درخت مثل همیشه ساکت بود. تصمیم گرفتم همراه خانواده برای رسیدگی به باغچه برنامه‌ای داشته باشم. شاید نتوانستم زبان درخت‌ها را یاد بگیرم، اما آن گفت‌وگوی خیالی، معنای مراقبت را برایم روشن‌تر کرد.
برای پیدا کردن جزئیات محیط نزدیکتان، نمونه‌های انشا درباره محله ما مفیدند.
۷. انشا طنز اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ دستگاه گوش‌دادن
اولین اختراع من برای تغییر دنیا، دستگاهی بود که وسط حرف دیگران بوق می‌زد! هرکس می‌خواست پیش از تمام شدن جمله دوستش جواب بدهد، دستگاه می‌گفت: «لطفاً صبر کنید، جمله هنوز به مقصد نرسیده است!» فکر می‌کردم با این وسیله همه اختلاف‌ها تمام می‌شوند.
روز آزمایش، دستگاه را وسط اتاق گذاشتم. خواستم برای خانواده توضیح بدهم که چقدر اختراع خوبی ساخته‌ام، اما هنوز مادرم سؤالش را تمام نکرده بود که شروع به جواب دادن کردم. دستگاه چنان بوقی زد که خودم از همه بیشتر خندیدم. معلوم شد نخستین مشتری اختراعم خودم هستم.
بعد فهمیدم ساکت ماندن هم همیشه به معنی گوش دادن نیست. ممکن است کسی حرف نزند، ولی در ذهنش فقط جواب بعدی را آماده کند. دستگاه من نمی‌توانست این مشکل را حل کند. برای همین روی بدنه‌اش نوشتم: «گاهی بپرس: منظورت را درست فهمیدم؟»
اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، دوست داشتم آدم‌ها فرصت شنیده شدن داشته باشند. فعلاً دستگاه جادویی ندارم، ولی می‌توانم هنگام گفت‌وگو تلفنم را کنار بگذارم و منتظر تمام شدن حرف دیگران بمانم. این اختراع، حتی باتری هم نمی‌خواهد!
۸. انشا اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم با مقدمه و نتیجه؛ سفره‌های بی‌نگرانی
مقدمه: بوی نان تازه برای من یادآور صبح‌های آرام خانه است. اما وقتی به دنیا فکر می‌کنم، می‌دانم همه خانواده‌ها با خیال آسوده سفره نمی‌اندازند. اگر می‌توانستم تغییری بزرگ ایجاد کنم، دوست داشتم هیچ کودکی با نگرانی از غذای فردا به خواب نرود.
بدنه: آرزوی من فقط تقسیم یک وعده غذا نیست. دلم می‌خواهد خانواده‌ها فرصت کار، یادگیری و زندگی آبرومندانه داشته باشند. کمک کردن باید همراه احترام باشد؛ کسی نباید برای دریافت کمک مجبور شود تحقیر شدن یا نمایش زندگی خصوصی‌اش را تحمل کند.
در دنیای دلخواه من، دور ریختن غذای سالم کمتر می‌شد و برنامه‌های کمک‌رسانی با نظم و شناخت نیازها انجام می‌گرفت. من به عنوان دانش‌آموز نمی‌توانم این مشکل بزرگ را به تنهایی حل کنم، اما می‌توانم درباره مصرف درست یاد بگیرم و با راهنمایی خانواده در فعالیت‌های معتبر مدرسه سهم داشته باشم.
نتیجه: تغییر دنیا برای من یعنی کمتر شدن نگرانی‌های ضروری زندگی. وقتی غذا به اندازه برمی‌دارم و درباره نیاز دیگران با احترام حرف می‌زنم، قدم کوچکی برمی‌دارم؛ قدمی که جای کارهای بزرگ‌تر را نمی‌گیرد، اما می‌تواند آغاز مسئولیت‌پذیری من باشد.
۹. انشا خیالی اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ روزی که شهر آرام شد
صبح که بیدار شدم، شهر در خواب من صدای دیگری داشت. هنوز اتوبوس‌ها حرکت می‌کردند و مغازه‌ها باز بودند، اما کسی بی‌دلیل بوق نمی‌زد. از پنجره صدای گنجشکی را شنیدم که معمولاً میان شلوغی خیابان گم می‌شد.
اول خوشحال شدم و بعد نگران: نکند شهر بی‌جان شده باشد؟ بیرون رفتم و دیدم مردم همچنان می‌خندند، گفت‌وگو می‌کنند و کارهایشان را انجام می‌دهند. فقط برای آسایش همدیگر بیشتر دقت می‌کنند. نزدیک بیمارستان آرام‌تر حرف می‌زنند و هنگام بازی، حواسشان به استراحت همسایه‌ها هست.
در پارک، گروهی موسیقی می‌نواختند و کودکان بازی می‌کردند. فهمیدم آرامش یعنی حذف همه صداها نیست. شهر خوب باید برای شادی و گفت‌وگو جا داشته باشد و در عین حال، نیاز آدم‌ها به استراحت را هم جدی بگیرد.
وقتی بیدار شدم، صدای واقعی خیابان برگشت. با خودم گفتم اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، حق آرامش را فراموش نمی‌کردم. همان روز، صدای وسیله‌ای را که بی‌دلیل بلند کرده بودم کم کردم؛ شروع کوچکی برای آرزویی که در خواب دیده بودم.
برای تصویر کردن منظره‌های دلخواه، از انشا زیبایی‌های آفرینش ایده بگیرید.
۱۰. انشا درباره تغییر دنیا؛ کتابخانه‌ای روی چرخ‌ها
اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، دوست داشتم کتاب‌ها آسان‌تر به دست کسانی برسند که به کتابخانه دسترسی ندارند. در خیال من، خودرویی رنگارنگ در کوچه‌ها و روستاها می‌گردد و به جای بوق بلند، تابلویی دارد که روی آن نوشته است: «امروز چه قصه‌ای می‌خواهی؟»
داخل این کتابخانه سیار، فقط رمان‌های بلند نیست. کتاب تصویری، داستان کوتاه، نوشته‌های علمی ساده و کتاب‌هایی با حروف درشت هم پیدا می‌شود. مسئول کتابخانه از بچه‌ها نمی‌پرسد چرا هنوز فلان کتاب معروف را نخوانده‌اند؛ می‌پرسد به چه چیزی علاقه دارند.
هر بار خودرو برمی‌گردد، کودکان می‌توانند درباره کتاب قبلی حرف بزنند یا فقط کتاب تازه‌ای انتخاب کنند. دوست دارم کسی برای ندانستن معنی یک واژه خجالت نکشد. حتی می‌شود گوشه‌ای برای بلندخوانی داستان در نظر گرفت تا خواندن به تجربه‌ای مشترک تبدیل شود.
می‌دانم راه انداختن چنین کاری به برنامه، بودجه و همکاری نیاز دارد. سهم امروز من می‌تواند مراقبت از کتاب‌های امانتی و معرفی کتابی باشد که واقعاً خوانده‌ام. شاید روزی ایده کوچک دفتر انشایم، با کمک آدم‌های دیگر به حرکت دربیاید.
درباره نقش یادگیری در بهتر شدن زندگی، نمونه‌های انشا درباره علم و دانش را هم ببینید.
۱۱. انشا اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ جهان بدون مسخره‌کردن
یک بار هم‌کلاسی‌ام هنگام خواندن متن، واژه‌ای را اشتباه تلفظ کرد. چند نفر خندیدند و او تا پایان زنگ دیگر داوطلب نشد. شاید آن خنده برای بعضی‌ها فقط چند ثانیه طول کشید، اما برای او ادامه داشت. از همان روز به این فکر کردم که حرف‌های کوتاه هم می‌توانند اثرهای بلند داشته باشند.
اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، تفاوت آدم‌ها را بهانه تحقیر نمی‌کردیم. لهجه، لباس، ظاهر یا سرعت یادگیری کسی، موضوع سرگرمی دیگران نبود. البته شوخی را از دنیا حذف نمی‌کردم؛ شوخی زمانی دل‌نشین است که کسی برای خندیدن جمع، احساس کوچکی نکند.
در دنیای من اگر کسی گفت از شوخی ناراحت شده، به جای گفتن «حساس نباش» حرفش را می‌شنیدیم. اگر خودمان اشتباه کرده بودیم، مسئولیتش را می‌پذیرفتیم. عذرخواهی قرار نبود فقط یک کلمه باشد؛ باید رفتار بعدی‌مان هم تغییر می‌کرد.
من نمی‌توانم زبان همه مردم را کنترل کنم، اما مسئول حرف‌های خودم هستم. می‌توانم در برابر آزار از معلم کمک بخواهم و کنار کسی بایستم که تنها مانده است. شاید همین رفتار، دنیای یک نفر را عوض کند.
۱۲. انشا متفاوت اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم؛ آخرین صفحه دفتر
در صفحه اول دفترم نوشته بودم: «اگر می‌توانستم دنیا را تغییر بدهم، همه چیز را بهتر می‌کردم.» جمله زیبایی بود، اما هر بار می‌خواندمش، نمی‌دانستم دقیقاً منظورم چیست. بهتر شدن برای چه کسی و از چه راهی؟ تصمیم گرفتم پیش از نوشتن ادامه انشا، یک روز با دقت بیشتری نگاه کنم.
در مدرسه دیدم دوستم برای پیدا کردن وسایل گمشده‌اش کمک می‌خواهد. در خانه متوجه شدم مادرم وسط انجام چند کار، هنوز دنبال فرصتی برای استراحت است. در کوچه هم مسیر عبور با چند وسیله بسته شده بود. هر مشکل، راه‌حل خودش را داشت و هیچ جمله جادویی همه آن‌ها را حل نمی‌کرد.
شب در آخرین صفحه نوشتم: «اول ببین، بعد بپرس و سپس کاری را که بلدی انجام بده.» برای کاری که از توانم بیرون بود، کمک گرفتن را هم به فهرست اضافه کردم. دلم می‌خواست آرزوهای بزرگم را نگه دارم، اما آن‌ها را بهانه عقب انداختن کارهای کوچک نکنم.
حالا اگر معلم دوباره همان موضوع را بدهد، می‌گویم تغییر دنیا از توجه شروع می‌شود و با همکاری ادامه پیدا می‌کند. من هنوز دانش‌آموزم، ولی برای مهربان‌تر، دقیق‌تر و مسئول‌تر بودن لازم نیست منتظر بزرگ شدن بمانم.
برای نوشتن درباره ادامه دادن کارهای دشوار، انشا تلاش و پشتکار نمونه‌های بیشتری دارد.
ایده‌های تازه برای انشا تغییر دنیا به زبان خودتان
یکی از این موقعیت‌ها را انتخاب کنید: یک روز شهردار شدن، دریافت نامه‌ای از زمین، ساختن وسیله‌ای برای حل یک مشکل کوچک، یا دیدن مدرسه‌ای که همه در آن فرصت مشارکت دارند. به جای فهرست کردن چند آرزوی کلی، یک موقعیت را با جزئیات تعریف کنید.
پس از نوشتن، از خود بپرسید: آیا معلوم است چه چیزی را می‌خواهم تغییر بدهم؟ نظر کسانی که از این تغییر اثر می‌پذیرند چیست؟ کدام بخش خیال است و کدام کار را می‌توانم انجام بدهم؟ پایان انشا می‌تواند نتیجه‌گیری روشن، یک تصمیم کوچک یا حتی پرسشی باشد که خواننده را به فکر ببرد.
