قبض برق‌تان ناگهان چند برابر شده؟ راز جهش مبلغ در چهار پله تعرفه

چند برابر شدن قبض برق برخی خانوارها بیش از آنکه فقط نتیجه افزایش سالانه تعرفه‌ها باشد، به بالا رفتن مصرف و جابه‌جایی مشترک میان پله‌های تعرفه‌ای مربوط است؛ تغییری که گاهی با افزایش نه‌چندان زیاد مصرف رخ می‌دهد، اما مبلغ نهایی قبض را به شکل محسوسی بالا می‌برد.

عبدالامیر یاقوتی، مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی امور مشتریان شرکت توانیر، اعلام کرده است اگر میزان مصرف یک مشترک با دوره مشابه سال قبل یکسان باشد، افزایش قبض ناشی از تغییر تعرفه نباید بیشتر از حدود ۴۰ درصد باشد. بنابراین قبض‌هایی که دو یا چند برابر شده‌اند، احتمالاً تحت تأثیر افزایش مصرف و ورود به پله‌های بالاتر قرار گرفته‌اند.

تعرفه برق خانگی چگونه محاسبه می‌شود؟

مشترکان خانگی براساس میزان مصرف در چهار پله قرار می‌گیرند. حدود ۷۵ درصد خانوارها تا سقف الگوی تعیین‌شده برق مصرف می‌کنند و از بالاترین میزان یارانه انرژی برخوردار هستند.

در پله نخست، برق با نرخی معادل ۰.۱۵ یا ۱۵ درصد نرخ تأمین برق محاسبه می‌شود. اما وقتی مصرف از الگو عبور می‌کند، بخش مازاد وارد پله‌های گران‌تر شده و نرخ آن افزایش پیدا می‌کند.

مقایسه پایین‌ترین و بالاترین نرخ نشان می‌دهد قیمت برق در پله چهارم با نرخ یارانه‌ای پله اول اختلاف بسیار زیادی دارد. مسئول توانیر این فاصله را حدود ۳۴ تا ۳۵ برابر اعلام کرده است؛ به همین دلیل مصرفی که چند برابر نشده، ممکن است قبضی به‌مراتب سنگین‌تر ایجاد کند.

چرا افزایش اندک مصرف قبض را دو برابر می‌کند؟

وقتی یک خانوار درست در نزدیکی مرز الگوی مصرف قرار دارد، روشن ماندن بیشتر تجهیزات سرمایشی، استفاده هم‌زمان از وسایل برقی یا افزایش تعداد روزهای دوره می‌تواند مصرف را از مرز تعیین‌شده عبور دهد.

با ورود مصرف مازاد به پله بعدی، تخفیف و یارانه‌ای که برای مصرف زیر الگو در نظر گرفته شده است، به آن بخش از مصرف تعلق نمی‌گیرد. هرچه فاصله مصرف از الگو بیشتر شود، نرخ محاسبه بخش‌های بالاتر نیز افزایش پیدا می‌کند.

برای نمونه، مشترکی که کمی بیشتر از الگو مصرف کرده است وارد پله دوم می‌شود؛ اما اگر مصرف او از یک‌ونیم برابر الگو عبور کند، نرخ پله سوم اعمال خواهد شد. عبور از دوونیم برابر الگو نیز مشترک را وارد گران‌ترین پله تعرفه برق خانگی می‌کند.

آیا افزایش تعرفه تنها دلیل گرانی قبض برق است؟

براساس توضیحات مدیرکل دفتر مدیریت انرژی توانیر، اگر مقدار مصرف نسبت به سال گذشته تغییر نکرده باشد، افزایش قبض صرفاً به دلیل تغییر تعرفه‌ها نباید بیشتر از حدود ۴۰ درصد باشد.

بنابراین در قبض‌هایی که مبلغ آن‌ها دو، سه یا چند برابر شده است، ابتدا باید میزان مصرف کیلووات‌ساعتی بررسی شود. افزایش مصرف کولر، استفاده از وسایل پرمصرف، تغییر تعداد اعضای خانواده یا طولانی‌تر شدن دوره قرائت می‌تواند در افزایش مصرف نقش داشته باشد.

الگوی مصرف برق برای همه شهرها یکسان است؟

خیر؛ الگوی مصرف براساس شرایط اقلیمی و زمان گرم یا غیرگرم سال متفاوت است. میزان برق مورد نیاز برای سرمایش یک خانوار در مناطق بسیار گرم جنوبی با یک خانوار در منطقه‌ای معتدل یکسان نیست.

در مناطق عادی، الگوی ماهانه معمولاً در ماه‌های غیرگرم کمتر و در فصل گرم بیشتر در نظر گرفته می‌شود. مناطق گرمسیری نیز الگوهای جداگانه‌ای دارند تا نیاز بیشتر آن‌ها به تجهیزات سرمایشی در محاسبات لحاظ شود.

به همین دلیل، برای تشخیص اینکه مصرف خانوار زیر یا بالاتر از الگو بوده است، باید اطلاعات درج‌شده در همان قبض و منطقه جغرافیایی مشترک بررسی شود.

چگونه پله مصرف برق خود را مشاهده کنیم؟

اطلاعات قبض الکترونیکی می‌تواند نشان دهد مصرف خانوار چه اندازه با الگوی تعیین‌شده فاصله دارد. مشترکان می‌توانند قبض خود را از طریق لینک ارسال‌شده در پیامک یا خدمات الکترونیکی صنعت برق مشاهده کنند.

در قبض الکترونیکی معمولاً میزان مصرف دوره، مصرف دوره مشابه، الگوی تعیین‌شده و مقدار مصرف بیشتر از الگو نمایش داده می‌شود. بررسی این اطلاعات می‌تواند علت ورود به پله بالاتر را مشخص کند.

مهم‌ترین عوامل افزایش مصرف برق خانگی

تعرفه پلکانی به‌تنهایی مصرف را کنترل می‌کند؟

یاقوتی معتقد است تعرفه پلکانی تا حدی می‌تواند مشترکان را نسبت به میزان مصرف حساس کند، اما برای اصلاح پایدار مصرف کافی نیست. بهبود تجهیزات، عایق‌بندی ساختمان‌ها و جایگزینی وسایل پرمصرف نیز در کاهش مصرف نقش دارند.

یکی از برنامه‌های مطرح‌شده در این زمینه، جایگزینی کولرهای قدیمی با مدل‌های کم‌مصرف است. تجهیزات سرمایشی بخش قابل توجهی از مصرف برق تابستان را تشکیل می‌دهند و کاهش مصرف آن‌ها می‌تواند از ورود خانوار به پله‌های گران‌تر جلوگیری کند.

حمایت از خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی

براساس توضیحات این مقام توانیر، برای خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی حمایت‌هایی در نظر گرفته شده است؛ مشروط بر آنکه مصرف برق خود را در محدوده تعیین‌شده مدیریت کنند.

در سال‌های گذشته برای تعدادی از این خانوارها پنل‌های خورشیدی پشت‌بامی نصب شده است. به گفته یاقوتی، ظرفیت ایجادشده از این طرح به حدود ۱۰۰ مگاوات رسیده و علاوه بر ایجاد درآمد برای خانوارها، به تأمین برق شبکه نیز کمک می‌کند.

سؤالات متداول درباره تعرفه برق خانگی

چرا قبض برق من با افزایش کم مصرف دو برابر شده است؟

ممکن است مصرف خانوار از مرز الگوی تعیین‌شده عبور کرده و بخش مازاد با نرخ پله بالاتر محاسبه شده باشد. هرچه مصرف از الگو فاصله بیشتری بگیرد، نرخ برق نیز افزایش پیدا می‌کند.

آیا تمام مصرف پس از عبور از الگو با نرخ گران محاسبه می‌شود؟

ساختار تعرفه برق پلکانی است و براساس توضیحات توانیر، بخش مصرف مازاد بر الگو وارد نرخ بالاتر می‌شود. جزئیات مقدار مصرف هر پله باید در قبض مشترک بررسی شود.

آیا افزایش سالانه تعرفه می‌تواند قبض را چند برابر کند؟

مدیرکل دفتر مدیریت انرژی توانیر گفته است با فرض ثابت بودن مصرف، افزایش مبلغ قبض نسبت به دوره مشابه نباید بیشتر از حدود ۴۰ درصد باشد. افزایش چندبرابری معمولاً با رشد مصرف و تغییر پله تعرفه‌ای ارتباط دارد.

چگونه بفهمیم بالاتر از الگو مصرف کرده‌ایم؟

میزان الگو، مصرف ثبت‌شده و مقدار مصرف بیشتر از الگو در قبض الکترونیکی قابل مشاهده است. قبض دوره فعلی را با دوره مشابه سال قبل مقایسه کنید.

آیا الگوی مصرف در تابستان و زمستان یکسان است؟

خیر؛ الگوی مصرف با توجه به فصل و منطقه اقلیمی تغییر می‌کند. مناطق بسیار گرم در ماه‌های گرم، الگوی مصرف متفاوتی نسبت به مناطق عادی دارند.

جمع‌بندی

تعرفه برق خانگی در چهار پله محاسبه می‌شود و حدود ۷۵ درصد مشترکان در محدوده زیر الگو قرار دارند. برق این گروه با نرخ یارانه‌ای معادل ۱۵ درصد نرخ تأمین محاسبه می‌شود، اما عبور از الگو، مصرف مازاد را وارد پله‌های گران‌تر می‌کند.

اگر مبلغ قبض چند برابر شده است، پیش از هر نتیجه‌گیری میزان مصرف کیلووات‌ساعتی، تعداد روزهای دوره و جایگاه خانوار در پله‌های تعرفه‌ای را بررسی کنید. براساس توضیحات توانیر، ثابت ماندن مصرف نباید به‌تنهایی افزایش بیش از حدود ۴۰ درصدی قبض را ایجاد کند.

منابع: ایسنا؛ گفت‌وگو با مدیرکل دفتر مدیریت انرژی توانیر و خبرگزاری توانیر