دوازدهمی‌ها تا چند سالگی از سربازی معافند؟ + جزئیات معافیت تحصیلی و شرایط خاص

معافیت سربازی دوازدهمی‌ها یکی از دغدغه‌های اصلی دانش‌آموزان پسر و خانواده‌های آن‌ها در آستانه فارغ‌التحصیلی است. بلاتکلیفی در برگزاری امتحانات نهایی و کنکور، پرسش‌هایی را درباره سنوات بهره‌مندی از معافیت تحصیلی پسران سال دوازدهمی مطرح کرده است. یعقوب محمدی، رئیس گروه آیین‌نامه‌ها و مقررات تحصیلی دفتر معاونت آموزش متوسطه نظری وزارت آموزش و پرورش، در گفت‌وگو با خبرنگاران به تشریح این موضوع پرداخته است.

بر اساس اعلام این مقام مسئول، دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه از روزی که وارد ۱۹ سالگی می‌شوند (سن ۱۸ ۱)، مشمول سربازی می‌شوند و برای ادامه تحصیل باید جهت دریافت معافیت تحصیلی از طریق سازمان نظام وظیفه اقدام کنند. این معافیت تحصیلی به آن‌ها اجازه می‌دهد تا پایان ۲۰ سالگی به تحصیل خود ادامه دهند.

نحوه دریافت معافیت تحصیلی برای دوازدهمی‌ها

یعقوب محمدی با تأکید بر اینکه دانش‌آموزان پسر پس از ورود به سن مشمولیت (۱۹ سالگی) باید شخصاً برای دریافت معافیت تحصیلی اقدام کنند، توضیح داد: آن‌ها باید از طریق سازمان نظام وظیفه اقدام کرده و سپس گواهی معافیت تحصیلی را به مدرسه ارائه دهند. بدون این گواهی، مدرسه نمی‌تواند آن‌ها را به عنوان دانش‌آموز ثبت‌نام کند. طبق قانون، دانش‌آموزان تا اتمام ۲۰ سالگی می‌توانند دانش‌آموز بوده و تحصیل کنند. اگر دانش‌آموزی از اول مهر که آغاز سال تحصیلی است به ۲۰ سالگی برسد، می‌تواند آن سال تحصیلی را به اتمام برساند و مشکلی برای معافیت تحصیلی و شرکت در کنکور سراسری ندارد.

در صورت قبولی در کنکور و ثبت‌نام در دانشگاه، دانش‌آموز می‌تواند ادامه تحصیل دهد. اما اگر در کنکور قبول نشود یا در دانشگاه ثبت‌نام نکند، از سال تحصیلی آتی حق ثبت‌نام و ادامه تحصیل در مقطع بالاتر را نخواهد داشت و برای غیبت نخوردن باید خود را به سازمان نظام وظیفه معرفی کند.

فرصت شرکت در کنکور برای فارغ‌التحصیلان دوازدهمی

محمدمی در پاسخ به این پرسش که آیا دانش‌آموزان فارغ‌التحصیل دوازدهمی ۲ بار فرصت شرکت در کنکور را دارند یا فقط یک بار، توضیح داد: در شرایط عادی، پسران دانش‌آموز دوازدهمی فارغ‌التحصیل، ۲ بار مهلت شرکت در کنکور دارند؛ یکی سال اولی که فارغ‌التحصیل می‌شوند و یک بار هم سال بعد از آن. دانش‌آموزان از زمان فارغ‌التحصیلی یک سال فرصت معرفی خود به نظام وظیفه را دارند. اگر در طول این یک سال در دانشگاه قبول شوند، می‌توانند از معافیت تحصیلی استفاده کرده و ادامه تحصیل دهند.

تأثیر شرایط جنگی بر مهلت سربازی

رئیس گروه آیین‌نامه‌ها و مقررات تحصیلی درباره تأثیر شرایط خاص کشور (مانند جنگ) بر مهلت سربازی گفت: در شرایط خاص مثل جنگ ممکن است تغییراتی ایجاد شود. برای مثال، در دوره کرونا در سال ۱۴۰۳، دانش‌آموزان آن سال از کنکور جا ماندند و در سال ۱۴۰۴ در کنکور شرکت کردند. نظام وظیفه در چنین مواقعی معمولاً مهلت زمانی می‌دهد و یک ماه زمان معرفی برای سربازی را تمدید می‌کند تا فرصتی به مشمولان داده شود.

وی افزود: اگر کنکور امسال هم به تعویق بیفتد و بالطبع نتایج کنکور نیز دیرتر اعلام شود، احتمال اینکه نظام وظیفه برای سال بعد یک بار دیگر مهلت شرکت در کنکور را تمدید کند بسیار زیاد است. اما این یک احتمال است و نظر و تصمیم نهایی صرفاً توسط سازمان نظام وظیفه باید اتخاذ و اعلام شود. بنابراین، اگرچه در شرایط عادی ۲ بار مهلت وجود دارد، اما با شرایط فعلی ممکن است این فرصت یک بار نصیب دانش‌آموزان شود؛ البته ممکن است فرصت ۲ بار نیز نصیبشان شود به این صورت که نظام وظیفه به تمدید مهلت یک ماهه یا دو ماهه برای معرفی به سربازی اقدام کند.

تکلیف دانش‌آموزان ترک تحصیل کرده

محمدی در مورد تکلیف سربازی دانش‌آموزانی که ترک تحصیل کرده اما دوباره به ادامه تحصیل بازگشته‌اند نیز گفت: بر اساس مصوبه هیأت وزیران، اگر دانش‌آموزی در سن معافیت تحصیلی ترک تحصیل کرده اما دوباره به چرخه آموزش بازگردد، با این شرط که بازگشتش به تحصیل ظرف کمتر از یک سال از ترک تحصیلش بوده باشد، با دریافت مجوز کمیسیون خاص منطقه آموزش و پرورش می‌تواند به تحصیل بازگردد و با ارائه نامه این کمیسیون به سازمان نظام وظیفه می‌تواند از معافیت تحصیلی استفاده کند. این شرط فقط برای کسانی است که ترک تحصیلشان زیر یک سال بوده و دوباره به تحصیل بازگردند.

جدول سنین معافیت تحصیلی دوازدهمی‌ها

سوالات متداول درباره معافیت سربازی دوازدهمی‌ها