هشدار درباره شیوع ابرمیکروب خطرناک در بیمارستانها ؛ افزایش ۷۲ درصدی عفونتها

هشدار تازه درباره شیوع ابرمیکروب در بیمارستانهای اروپا نگرانیهایی درباره گسترش عفونتهای مقاوم به درمان ایجاد کرده است. گزارش جدید نشان میدهد عفونتهای خونی ناشی از نوعی باکتری خطرناک به نام کلبسیلا پنومونیه که در برابر برخی آنتیبیوتیکهای قوی مقاومت دارد، طی شش سال ۷۲ درصد افزایش یافته است. در این گزارش از پرشین وی جزئیات این هشدار، علت خطرناک بودن باکتری و راههای کنترل عفونت را میخوانید.
شیوع ابرمیکروب در بیمارستانهای اروپا؛ آمار نگرانکننده چیست؟
مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها در تازهترین ارزیابی خود که ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، از افزایش گسترش باکتریهای مقاوم به آنتیبیوتیک در مراکز درمانی اتحادیه اروپا و منطقه اقتصادی اروپا خبر داد.
براساس این گزارش، میزان عفونتهای خونی ناشی از باکتری کلبسیلا پنومونیه مقاوم به کارباپنم، بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ میلادی ۷۲ درصد افزایش یافته است.
این اتفاق در حالی رخ داده که اتحادیه اروپا قصد داشت تا سال ۲۰۳۰ میزان این نوع عفونتها را نسبت به سال ۲۰۱۹ حدود ۵ درصد کاهش دهد.
کارشناسان هشدار میدهند ادامه این روند میتواند درمان بیماران بستری را پیچیدهتر کرده و گزینههای دارویی مؤثر را محدود کند.

باکتری کلبسیلا پنومونیه چیست و چرا خطرناک شده است؟
کلبسیلا پنومونیه (Klebsiella pneumoniae) نوعی باکتری گرممنفی است که میتواند بهطور طبیعی در دستگاه گوارش انسان وجود داشته باشد، بدون اینکه الزاماً بیماری ایجاد کند.
اما این باکتری در شرایط خاص، بهویژه در محیطهای بیمارستانی، میتواند باعث عفونتهای جدی شود.
عفونت ریه، عفونت ادراری، عفونت زخم و عفونت خون از جمله بیماریهایی هستند که برخی گونههای این باکتری ایجاد میکنند.
آنچه اکنون نگرانی پزشکان را افزایش داده، گسترش گونههایی است که در برابر کارباپنمها مقاومت دارند. کارباپنمها گروهی از آنتیبیوتیکهای مهم هستند که برای درمان بعضی عفونتهای شدید و مقاوم استفاده میشوند.
همچنین برخی سویههای این باکتری به داروهای جدیدتری که برای مقابله با عفونتهای مقاوم ساخته شدهاند نیز پاسخ مناسبی نمیدهند.
آیا ابرمیکروب جدید اروپا کشنده است؟
عفونت خونی ناشی از باکتریهای مقاوم به کارباپنم میتواند خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد؛ بهخصوص زمانی که بیمار دچار ضعف سیستم ایمنی یا بیماری زمینهای جدی باشد.
البته باید توجه داشت که وجود این باکتری در بدن همیشه به معنای عفونت فعال یا مرگبار نیست. برخی افراد ممکن است ناقل آن باشند و هیچ علامتی نداشته باشند.
خطر اصلی زمانی افزایش پیدا میکند که باکتری وارد بخشهایی از بدن مانند خون شود و پزشکان نتوانند بهسرعت درمان آنتیبیوتیکی مؤثر را آغاز کنند.
میزان خطر برای هر بیمار به شرایط جسمی، نوع عفونت، وضعیت مقاومت دارویی و سرعت تشخیص و درمان بستگی دارد.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به عفونت کلبسیلا هستند؟
برخی بیماران به دلیل شرایط درمانی یا وضعیت سلامتی خود بیشتر در معرض عفونتهای ناشی از باکتریهای مقاوم قرار دارند.
- بیماران بستری در بخش مراقبتهای ویژه
- افرادی که برای مدت طولانی در بیمارستان بستری هستند
- بیماران دارای سیستم ایمنی ضعیف
- افرادی که از دستگاه تنفس مصنوعی استفاده میکنند
- بیمارانی که سوند ادراری یا کاتتر عروقی دارند
- افرادی که سابقه مصرف طولانی یا مکرر آنتیبیوتیک دارند
این موضوع به معنای ابتلای قطعی چنین افرادی نیست، بلکه نشان میدهد مراقبتهای کنترل عفونت در این گروهها اهمیت بیشتری دارد.
مقایسه وضعیت باکتریهای مقاوم در اروپا
آمار جدید نشان میدهد روند مقاومت آنتیبیوتیکی برای همه باکتریها یکسان نبوده است.
| نوع باکتری مقاوم | تغییر عفونت خونی از ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ |
|---|---|
| کلبسیلا پنومونیه مقاوم به کارباپنم | ۷۲ درصد افزایش |
| اشریشیا کلی مقاوم به سفالوسپورین نسل سوم | ۱۶.۴ درصد افزایش |
| استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متیسیلین (MRSA) | ۱۹ درصد کاهش |
کاهش عفونتهای ناشی از MRSA نشان میدهد اقدامات کنترلی میتوانند مؤثر باشند، اما افزایش سایر باکتریهای مقاوم همچنان یک چالش جدی برای بیمارستانهای اروپایی است.
چرا مصرف نادرست آنتیبیوتیکها خطر ابرمیکروبها را بیشتر میکند؟
مصرف غیرضروری یا نامناسب آنتیبیوتیکها میتواند به انتخاب و گسترش باکتریهای مقاوم کمک کند. در چنین شرایطی، باکتریهایی که نسبت به دارو مقاومت دارند ممکن است باقی بمانند و تکثیر شوند.
مقاومت آنتیبیوتیکی به این معنا نیست که بدن فرد به دارو عادت کرده است، بلکه خود باکتریها در برابر تأثیر دارو مقاوم شدهاند.
پزشکان تأکید دارند آنتیبیوتیکها نباید برای بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی معمولی یا آنفلوانزا بدون تشخیص عفونت باکتریایی استفاده شوند.
برای آشنایی بیشتر با اطلاعات دارویی و کاربرد آنتیبیوتیکها میتوانید مطالب بخش اطلاعات دارویی پرشین وی را مطالعه کنید.
همچنین بر اساس گزارش جدید، مصرف آنتیبیوتیکها در اروپا در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۱۹ تنها ۵ درصد کاهش داشته است؛ درحالیکه هدف تعیینشده برای سال ۲۰۳۰، کاهش ۲۰ درصدی مصرف بوده است.
چگونه میتوان از گسترش ابرمیکروب در بیمارستانها جلوگیری کرد؟
کارشناسان بهداشت اروپا چند اقدام ضروری را برای کاهش انتقال باکتریهای مقاوم توصیه کردهاند:
- شستوشو و ضدعفونی صحیح دستهای کارکنان درمانی پیش و پس از تماس با بیماران
- استفاده مناسب از دستکش و سایر تجهیزات حفاظت فردی
- شناسایی سریع بیماران آلوده یا ناقل باکتریهای مقاوم
- اجرای اقدامات احتیاطی تماسی و جداسازی بیماران در صورت ضرورت
- نظافت و ضدعفونی منظم تجهیزات و سطوح بیمارستانی
- استفاده منطقی از آنتیبیوتیکها براساس تشخیص پزشک و نتایج آزمایش
- تقویت آزمایشگاهها برای تشخیص سریع مقاومت دارویی
در بخش بیماریها و پیشگیری نیز مطالب بیشتری درباره مراقبتهای بهداشتی و کاهش خطر ابتلا به بیماریها در دسترس است.
آیا این ابرمیکروب به ایران هم رسیده است؟
گزارش جدید مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها مربوط به وضعیت کشورهای اتحادیه اروپا و منطقه اقتصادی اروپا است و بهتنهایی نمیتوان از آن درباره میزان شیوع این باکتری در ایران نتیجهگیری کرد.
باکتری کلبسیلا پنومونیه و گونههای مقاوم آن مختص اروپا نیستند و مقاومت آنتیبیوتیکی یک مسئله جهانی محسوب میشود. بااینحال، برای اطلاع از آمار دقیق موارد ابتلا در ایران باید به دادههای رسمی مراکز بهداشتی و گزارشهای نظارتی کشور استناد کرد.
جمعبندی؛ چرا هشدار جدید اروپا مهم است؟
افزایش ۷۲ درصدی عفونتهای خونی ناشی از کلبسیلا پنومونیه مقاوم به کارباپنم، نشانهای از تشدید مشکل مقاومت آنتیبیوتیکی در مراکز درمانی اروپاست.
این باکتری تازه کشف نشده است، اما گسترش گونههای مقاوم آن باعث میشود برخی عفونتهای شدید دشوارتر درمان شوند.
متخصصان بر تشخیص زودهنگام، رعایت بهداشت بیمارستانی، کنترل انتقال باکتری و مصرف مسئولانه آنتیبیوتیکها تأکید دارند.
برای آشنایی بیشتر با روشهای تشخیص و درمان بیماریها میتوانید بخش بیماریها و درمان را دنبال کنید.
منبع : مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها، ایسنا، پولیتیکو











