شپش‌گیری ۸۰۰ هزار تومانی در مدارس؛ بازار عجیب محلول‌های دست‌ساز و هشدار به خانواده‌ها
شپش‌گیری ۸۰۰ هزار تومانی به یکی از موضوعات خبرساز در روزهای فعالیت مدارس تبدیل شده است. در حالی که خانواده‌ها برای درمان شپش سر دانش‌آموزان به دنبال راهی مطمئن هستند، برخی افراد با تبلیغ محلول‌های دست‌ساز و دستگاه‌های مخصوص، وعده درمان تضمینی در یک جلسه می‌دهند. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد بعضی از این افراد علاوه بر دریافت هزینه خدمات، محلول‌های ناشناخته خود را نیز جداگانه می‌فروشند؛ موضوعی که نگرانی‌هایی درباره سلامت پوست سر کودکان ایجاد کرده است.
به گزارش پرشین وی، رابعه تیموری در گزارشی برای همشهری از فعالیت افرادی نوشته که خود را «شپش‌گیر» معرفی می‌کنند. این افراد با انتشار آگهی در فضای مجازی و وعده ریشه‌کن کردن شپش سر، تلاش می‌کنند خانواده‌های نگران را به استفاده از خدمات خود ترغیب کنند.
هزینه شپش‌گیری در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۰ آبان ۱۴۰۵، یکی از ارائه‌دهندگان خدمات شپش‌گیری در قرچک برای هر مورد، مبلغ ۸۰۰ هزار تومان دریافت می‌کند.
این فرد مدعی شده که با شش سال سابقه فعالیت، از دستگاه مخصوص و محلول گیاهی دست‌ساز برای رفع آلودگی استفاده می‌کند.
به گفته او، در صورتی که خانواده بخواهد مقداری از محلول را برای استفاده بعدی تهیه کند، باید بابت هر لیتر ۴۰۰ هزار تومان اضافه بپردازد.
این قیمت‌ها بر اساس اظهارات افراد مصاحبه‌شونده در گزارش همشهری است و نباید به‌عنوان تعرفه رسمی یا میانگین هزینه درمان شپش در کشور در نظر گرفته شود.
وعده درمان تضمینی شپش در یک جلسه
یکی از نکات قابل توجه در تبلیغات این بازار، استفاده از عبارت‌هایی مانند «درمان صددرصد طبیعی» و «ریشه‌کنی قطعی شپش در یک جلسه» است.
ارائه‌دهنده خدماتی که با خبرنگار گفت‌وگو کرده، مدعی شده ترکیب محلول مخصوصش محرمانه است و می‌تواند شپش را برای همیشه از بین ببرد.
اما چنین ادعایی بدون ارائه اطلاعات روشن درباره ترکیبات، مجوز و شواهد معتبر درمانی قابل تأیید نیست.
بر اساس راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، موفقیت درمان شپش سر به تشخیص درست، انتخاب روش مناسب و رعایت دستورالعمل درمان بستگی دارد. برخی درمان‌ها نیز به پیگیری نیاز دارند.
بنابراین تضمین رفع همیشگی شپش صرفاً بر اساس یک جلسه خدمات، ادعایی نیست که بتوان آن را برای تمام افراد پذیرفت.
بازار شانه‌های ضد شپش از ۹۰ تا ۶۰۰ هزار تومان
در بخش دیگری از گزارش، فردی در یکی از استان‌های شمالی کشور درباره خدمات شپش‌گیری خود صحبت کرده است.
او اعلام کرده شانه‌های مختلفی را با قیمت ۹۰ هزار تا ۶۰۰ هزار تومان عرضه می‌کند.
به گفته این فرد، نمونه‌های ارزان‌تر پلاستیکی هستند و برای شانه‌های فلزی دندانه‌ریز قیمت بیشتری تعیین شده است.
این فرد برای هر جلسه خدمات نیز ۵۰۰ هزار تومان دستمزد درخواست کرده و هزینه خرید شانه و سایر تجهیزات را جداگانه حساب می‌کند.
با این حال، گران‌تر بودن شانه یا استفاده از دستگاه به‌تنهایی تضمین‌کننده نتیجه بهتر نیست.
شانه مخصوص شپش می‌تواند در تشخیص و خارج کردن شپش‌های زنده کمک‌کننده باشد، اما انتخاب روش مناسب به وضعیت فرد و توصیه‌های معتبر بهداشتی بستگی دارد.
جدول قیمت خدمات شپش‌گیری در گزارش همشهری
| نوع خدمات یا وسیله | قیمت اعلام‌شده |
|---|---|
| هر مورد شپش‌گیری توسط ارائه‌دهنده اول | ۸۰۰ هزار تومان |
| یک لیتر محلول دست‌ساز اضافه | ۴۰۰ هزار تومان |
| هر جلسه شپش‌گیری توسط ارائه‌دهنده دوم | ۵۰۰ هزار تومان |
| شانه‌های ضد شپش عرضه‌شده | ۹۰ تا ۶۰۰ هزار تومان |
| دستگاه‌های عرضه‌شده در فروشگاه‌های آنلاین، طبق گزارش | حدود ۲ تا ۳ میلیون تومان |
توضیح: این ارقام قیمت‌های نقل‌شده در یک گزارش میدانی آبان ۱۴۰۵ هستند و به معنی تأیید کیفیت، ضرورت خرید یا تعرفه رسمی خدمات نیستند.
تصویر گزارش بازار شپش‌گیری و درمان شپش سر
آمار ابتلا به شپش سر در ایران؛ ۳۵۵ هزار مورد در سال ۱۴۰۴
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی وزارت بهداشت، در سال ۱۴۰۴ مجموعاً ۳۵۵ هزار و ۵۳۷ مورد آلودگی به شپش سر در کشور ثبت شده است.
سنا عیب‌پوش، رئیس اداره بیماری‌های آب و غذا وزارت بهداشت، اعلام کرده که از این تعداد، ۲۷۶ هزار و ۹۳۱ مورد مربوط به افراد ۶ تا ۱۸ سال بوده است.
به این ترتیب، حدود ۷۸ درصد موارد گزارش‌شده به گروه سنی مدرسه مربوط می‌شود.
این آمار که در مهر ۱۴۰۵ منتشر شده، مربوط به موارد ثبت‌شده در سال ۱۴۰۴ است و نباید با تعداد مبتلایان سال تحصیلی جاری اشتباه گرفته شود.
| شاخص | آمار اعلام‌شده |
|---|---|
| سال آماری | ۱۴۰۴ |
| کل موارد آلودگی ثبت‌شده | ۳۵۵٬۵۳۷ مورد |
| موارد گروه سنی ۶ تا ۱۸ سال | ۲۷۶٬۹۳۱ مورد |
| سهم گروه سنی مدرسه | حدود ۷۸ درصد |
در مقاله شیوع شپش سر در مدارس و راهکارهای شناسایی و پیشگیری نیز توصیه‌های وزارت بهداشت درباره این مشکل مطرح شده است.
چرا استفاده از محلول ضد شپش دست‌ساز می‌تواند خطرناک باشد؟
یکی از نگرانی‌های اصلی درباره خدمات غیرتخصصی، استفاده از محلول‌هایی است که ترکیبات، مجوز و شرایط استفاده از آن‌ها مشخص نیست.
برخی فروشندگان با تأکید بر طبیعی یا گیاهی بودن محصولات خود، تلاش می‌کنند اعتماد خانواده‌ها را جلب کنند.
اما طبیعی بودن یک ماده به معنی بی‌خطر بودن آن برای پوست سر کودکان نیست.
فرآورده‌های نامناسب ممکن است باعث تحریک پوست، حساسیت یا تشدید مشکلات پوستی شوند.
از سوی دیگر، اگر روش انتخاب‌شده مؤثر نباشد، آلودگی ممکن است ادامه پیدا کند و احتمال انتقال آن به اطرافیان باقی بماند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا نیز تأکید می‌کند که برای درمان شپش باید از روش‌های دارای شواهد معتبر استفاده کرد و دستورهای درمانی را به‌درستی رعایت کرد.
بهترین روش درمان شپش سر کودکان چیست؟
درمان شپش سر باید با تشخیص درست آلودگی فعال آغاز شود. پیدا شدن شپش زنده در مو یا پوست سر مهم‌ترین نشانه برای تأیید ابتلا است.
شانه‌کردن دقیق موها با شانه مخصوص شپش یکی از روش‌های شناخته‌شده برای شناسایی و خارج کردن این حشرات است.
همچنین فرآورده‌های درمانی دارای مجوز وجود دارند که انتخاب آن‌ها باید با توجه به سن کودک، شرایط سلامت و راهنمای داروساز یا پزشک انجام شود.
در گزارش همشهری، دکتر بابک مهری‌زاده، داروساز، درباره استفاده از داروهای موجود در داروخانه و خطر مصرف محلول‌های ناشناس هشدار داده است.
نکته مهم آن است که روش درمان برای همه افراد یکسان نیست و بعضی فرآورده‌ها در برخی مناطق به دلیل مقاومت شپش‌ها ممکن است اثربخشی متفاوتی داشته باشند.
برای آشنایی با مبانی درمان می‌توانید مطلب روش‌های درمان شپش سر و نکات مراقبتی را مطالعه کنید. توجه داشته باشید که دستورهای قدیمی باید با توصیه‌های به‌روز پزشکی تطبیق داده شوند.
علائم شپش سر در دانش‌آموزان چیست؟
شپش سر حشره کوچکی است که روی پوست سر زندگی می‌کند. تخم‌های آن که «رشک» نام دارند، معمولاً به تار مو می‌چسبند.
از نشانه‌هایی که ممکن است همراه آلودگی به شپش سر دیده شوند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خارش پوست سر، به‌خصوص پشت گوش و ناحیه پس سر
- احساس حرکت چیزی میان موها
- مشاهده شپش زنده هنگام بررسی دقیق مو
- وجود رشک‌های چسبیده به ساقه مو در نزدیکی پوست سر
- تحریک یا قرمزی پوست بر اثر خاراندن مداوم
با این حال، همه کودکان در ابتدای آلودگی دچار خارش نمی‌شوند. از طرف دیگر، خارش سر می‌تواند علت‌های دیگری هم داشته باشد.
در مطلب علائم شپش سر و راه‌های تشخیص آن اطلاعات بیشتری درباره نشانه‌های این آلودگی وجود دارد.
فرق رشک شپش با شوره سر چیست؟
گاهی والدین ذرات سفیدرنگ روی مو را با تخم شپش اشتباه می‌گیرند.
شوره معمولاً پوسته‌ای است که نسبتاً آسان از مو جدا می‌شود، اما رشک به ساقه مو چسبندگی بیشتری دارد.
با وجود این تفاوت ظاهری، تشخیص تنها از روی رنگ یا شکل ذرات همیشه قابل اعتماد نیست.
برای اطمینان، بررسی موها با شانه مخصوص و در صورت نیاز ارزیابی توسط فرد آموزش‌دیده اهمیت دارد.
تفاوت‌های این دو وضعیت در مطلب فرق شپش و شوره سر چیست؟ نیز بررسی شده است.
شپش سر چگونه بین دانش‌آموزان منتقل می‌شود؟
راه اصلی انتقال شپش سر، تماس مستقیم مو و سر افراد با یکدیگر است.
شپش نمی‌تواند بپرد یا پرواز کند؛ این حشره با خزیدن جابه‌جا می‌شود.
انتقال از طریق وسایل مشترک مانند شانه، برس یا کلاه نیز ممکن است، اما تماس مستقیم سر با سر نقش اصلی را در انتقال دارد.
به همین دلیل، آگاهی خانواده‌ها و دانش‌آموزان از روش‌های انتقال می‌تواند به شناسایی زودهنگام کمک کند.
برای آشنایی با توصیه‌های پیشگیرانه می‌توانید مقاله نکات پیشگیری از انتقال شپش سر در دانش‌آموزان را بخوانید.
آیا شپش سر نشانه رعایت نکردن بهداشت فردی است؟
خیر. یکی از باورهای نادرست درباره شپش سر این است که فقط افرادی با موهای کثیف یا خانواده‌هایی با شرایط بهداشتی نامناسب دچار این مشکل می‌شوند.
به گفته مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، شپش سر به میزان تمیزی مو یا محیط زندگی ارتباطی ندارد.
این آلودگی ممکن است در هر خانواده‌ای رخ دهد و نباید باعث شرمندگی کودک شود.
برخورد سرزنش‌آمیز با دانش‌آموز مبتلا می‌تواند باعث شود خانواده یا خود کودک موضوع را پنهان کنند و برای دریافت راهنمایی مناسب دیرتر اقدام شود.
چرا بعضی خانواده‌ها به شپش‌گیرهای خصوصی مراجعه می‌کنند؟
مریم قاسمی، مراقب سلامت یکی از مدارس، در گفت‌وگو با همشهری، نگرانی خانواده‌ها از قضاوت دیگران را از دلایل مراجعه برخی والدین به خدمات غیرتخصصی دانسته است.
او همچنین به کمبود مراقبان سلامت و دشواری شناسایی به‌موقع موارد آلودگی در مدارس اشاره کرده است.
بر اساس این توضیحات، بعضی خانواده‌ها به دلیل نگرانی از انگ اجتماعی، ترجیح می‌دهند موضوع را از مدرسه پنهان کنند و به خدمات خصوصی مراجعه کنند.
اما پنهان‌کاری یا تأخیر در تشخیص می‌تواند پیگیری درمان مناسب و بررسی سایر افراد در تماس نزدیک را دشوار کند.
آیا دانش‌آموز مبتلا به شپش باید از مدرسه اخراج شود؟
بر اساس راهنمای CDC و آکادمی اطفال آمریکا، دانش‌آموز مبتلا به شپش سر لزوماً نیاز ندارد پیش از پایان روز تحصیلی از مدرسه خارج شود.
پس از آغاز درمان مناسب نیز معمولاً امکان بازگشت به مدرسه وجود دارد و نباید کودک را صرفاً به دلیل باقی ماندن رشک‌های غیرزنده برای مدت طولانی از تحصیل محروم کرد.
البته خانواده‌ها باید مقررات محلی مدرسه و توصیه‌های مسئول سلامت را نیز بررسی کنند.
مهم‌تر از همه، برخورد محترمانه با دانش‌آموز و حفظ حریم خصوصی اوست.
آیا کوتاه کردن مو برای درمان شپش ضروری است؟
کوتاه کردن مو یا تراشیدن سر، درمان ضروری شپش محسوب نمی‌شود.
شناسایی صحیح شپش زنده، انتخاب درمان مناسب و پیگیری نتیجه اهمیت بیشتری دارد.
برای آشنایی با نگرانی‌های رایج والدین درباره موهای کودکان، مقاله آیا شپش سر باعث ریزش موی کودکان می‌شود؟ را نیز بخوانید.
منابع: همشهری، وزارت بهداشت، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، آکادمی اطفال آمریکا، سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS)
مطالب مرتبط
