خمک دوزی سیستان

مشاهده : 1673
خمک دوزی سیستان کاردستی
خمک دوزی خامه به معنای قلم و کلک (برهان قاطع و فرهنگ جهانگیری) و ابریشم به معنای نخ کم تاب ( ناظم الاطباء ) ، خامه دوزی نیز در لغت نامۀ دهخدا چنین توصیف شده است: ” گلدوزی کردن روی پارچه با خامه (ابریشم نتابیده) ، بنابراین خامه به معنای ابریشم و دوختن فعل باشد.جمع […]

خمک دوزی

خامه به معنای قلم و کلک (برهان قاطع و فرهنگ جهانگیری) و ابریشم به معنای نخ کم
تاب ( ناظم الاطباء ) ، خامه دوزی نیز در لغت نامۀ دهخدا چنین توصیف شده است: ” گلدوزی کردن
روی پارچه با خامه (ابریشم نتابیده) ، بنابراین خامه به معنای ابریشم و دوختن فعل باشد.
جمع آن نشان دهندۀ نوعی از هنر سنتی با ارزش است.”
خمک دوزی واژه دگرگون شده خامه دوزیست که
سفید دوزی نیز خوانده می شود اما آنچه از گذشته های دوربرآن نامیده شده ” خمک دوزیست ” ، نامی
که درخشش زیبای الیاف ظریف ابریشم درتار و پود پارچه های زیبای سیستان را به همت دستان پرتوان و ذوق
بی کران مردمانش یادآور است.

خمک دوزی

خمک دوزی

هنری از خانواده سوزندوزی ، شکل گرفته از نقوش خاص واصیل بومی که به وسیله الیاف ظریف ابریشم به شکل
برجسته اکثرا”بر روی پارچه هایی ازجنس کتان دوخته می شده است.خمک دوزی از نقوش خاص و اصیل بومی به شکل
برجسته هندسی و به صورت گل های هشت پر، لوزی، مربع، مثلثی و طلیبی تشکیل شده است.

از این هنر بیشتر در تزیین لباس بویژه دور یقه و سر آستین لباس های مردانه و زنانه، عرقچین، پیش
بند، جانماز، دستمال و سفره استفاده می‌شود(dot)

تاریخچه خمک دوزی در سیستان :

تاریخ و قدمت هنرخمک دوزی را می توان با زمان ظهور ابریشم درسیستان
مصادف دانست و آنچه که به تحقیق مشخص شده این است که درنخستین نوشته های اسلامی ، ” سیستان “
مکان تولید بهترین بافت های ابریشمی و پشمی توصیف شده است(dot) جالب است که بگویم سیستان با داشتن باغ های
فراوان توت یکی از بزرگترین مراکزتولید ابریشم بوده است به گونه ای که منابع تاریخی از وجود گارگاه های تولید
پیله و ابریشم در روستای چلنگ زابل حتی در حدود صد سال قبل خبر می دهند.در حالی که بسیاری به
اشتباه گمان می کنند ابریشم همواره ازچین به سیستان وارد می شده وسیستانی ها در تولید ابریشم هیچ نقشی نداشته
اند .

خمک دوزی

خمک دوزی سیستان

اوج این هنر را نیز همچون دیگر هنرها و صنایع سیستان می توان به دوره های اشکانی و ساسانی نسبت
داد.دلیل خواندن این هنرظریف و زیبای اصیل سیستانی به این نام این است که درگذشته ، ابریشم به صورت خام
یعنی بدون هیچ پرداخت ویا اعمالی ازقبیل رنگرزی و پخت یا سفید کاری مورد استفاده قرارمی گرفته است وهمین امردلیلی
برنامیدن این هنربدین نام است(dot)
خومک دوزی صرف نظر از شیوۀ تولید بی شباهت به سوزن دوزی بلوچ نیست با
این تفاوت که در آن فقط از نخ ابریشم یک رنگ که معمولاً سفید است استفاده می شود .
قدمت خامه دوزی ،همزمان با قدمت ابریشم دوزی می باشد و این دوخت در طول گذشت زمان تحولات شگرفی
را پشت سر گذاشته است .
خامه دوزی در حال حاضر فقط در روستا های زابل به حد کامل رواج دارد و نقوش آن بیشتر متشکل
از خطوط منحنی گردان است.

 رایج در خمک دوزی :

از نقوش رایج در این هنر می توان به “حصیر دوزی، توردوزی، خامه کشی، بته جقه ای، نرگسی، گلی، نقوش
ستاره ای، نقوش هندسی، انواع گره ها ، خطوط منحنی، الگوهای مختلف تخم خربزه و یا دم ماهی و غیره
اشاره نمود که حصیر دوزی و بته جقه ای معمولاً در وسط و بقیه نقوش در اطراف دوخته می شوند
این دوخت علاوه بر روستاهای زابل در روستاهای یزد به ویژه تفت نیز به صورت خانگی رواج دارد و برای
تزئین بقچه،جانماز،روطاقچه ای و غیره استفاده می شود.دوخت به شیوۀ دومی گلدوزی به نام پردوزی است و نوع نخ ابریشم
رنگ نشده و سفید است که در اصطلاح به آن خامه می گویند.

نقش به صورت حاشیه در دور کار،گل به صورت بوته با برگهای فراوان و تک گل در قسمت مرکز کار
بر پارچه می نشینند.
خمک دوزی اکنون هنری منسوخ شده به شمارمی آید که خوشبختانه در سال های اخیر با همت دلسوزان این دیار
و با تلاش اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی وگردشگری سیستان و بلوچستان رونقی دوباره یافته است ، امید که
این هنر دوباره پر و بالی بگیرد برای رسیدن به اوجی همچون گذشته.

سیستانی ها

2016-09-26 / گردآوری:
گزارش خطا در خبر
نظر خود را بنویسید - نظرات کاربران (۰)
فیلم پرشین وی
معرفی یک دوره آنلاین برای یادگیری اصول نقاشی معرفی یک دوره آنلاین برای یادگیری اصول نقاشی
دوره های آموزش نقاشی در سایت هنر ناهید
سوژه های روز رو این جا ببینید !
فال روزانه
تعبیر خواب
خرید بهترین برندهای تولید کننده مداد و نوشت افزار در دفتر دستک
آموزش درست کردن گلدان به شکل قو با بطری + تصاویر
پادری متفاوت با پلاستیک بسازید ( فوق العاده زیبا و آسان ) +تصاویر
چگونه با کاموا گل درست کنیم ؟ +تصاویر
آموزش درست کردن لانه با بادکنک +تصاویر
آموزش درست کردن دستمال سر ستاره نشان + تصاویر
آموزش ساخت طاووس زیبا با بطری آب معدنی + تصاویر
ساخت جا شمعی با وسایل دور ریختنی شیشه و چوب (۱) + تصاویر
چگونه خمیر عروسک سازی درست کنیم ؟ + تصاویر
آموزش درست کردن قلب دیواری با کاغذ رنگی + تصاویر
آموزش درست کردن آویز نمدی به شکل ماه و ستاره + تصاویر
مراحل ساخت زیر لیوانی با رزین و تکه های درخت
آموزش درست کردن پادری با پارچه های غیر قابل استفاده + تصاویر
آموزش درست کردن آدمک با کاغذ برای کودکان +تصاویر
آموزش ساخت گلدان دکوراتیو با قالب کاغذی
آموزش درست کردن گل رز با تور +تصاویر
آموزش درست کردن قلب سه بعدی با کاغذ رنگی +تصاویر
آسان ترین روش برای رنگ کردن پر پرندگان +تصاویر
آموزش ساخت دمپایی روفرشی با پلیورهای بی استفاده
مینیاتور به چه معناست؟
آموزش درست کردن گلدان با لاستیک +تصاویر
درست کردن توپ کاموایی رنگارنگ از صنایع دستی ژاپن
مراحل بافت گلیم
آموزش ساخت مبل عروسکی با بطری +تصاویر
ظروف سرامیک چگونه ساخته می شود؟
آموزش درست کردن کیف سکه چرمی با طرح اوریگامی
آموزش بافت سبد قلاب بافی با کاموا +تصویر
آموزش درست کردن حلقه زیبا و آنتیک با استفاده از سکه
آموزش ساخت هندوانه سه بعدی با مقوا +تصاویر
چگونه با قلوه سنگ پادری بسازیم +تصاویر
با نخ های کنفی فرشی زیبا درست کنید
با فرش های لهستانی آشنا شوید
روش ساخت دستبند گره ای با مهره های فلزی
ویژگی های فرش قشقایی
آموزش درست کردن گل رز با شانه تخم مرغ
فرش معیوب | عیوبی که در فرش پیداست
تعبیر خواب معرفی یک دوره آنلاین برای یادگیری اصول نقاشی
تعبیر خواب خرید بهترین برندهای تولید کننده مداد و نوشت افزار در دفتر دستک
تعبیر خواب آموزش درست کردن گلدان به شکل قو با بطری + تصاویر
تعبیر خواب پادری متفاوت با پلاستیک بسازید ( فوق العاده زیبا و آسان ) +تصاویر
تعبیر خواب چگونه با کاموا گل درست کنیم ؟ +تصاویر
تعبیر خواب آموزش درست کردن لانه با بادکنک +تصاویر
تعبیر خواب آموزش درست کردن دستمال سر ستاره نشان + تصاویر
تعبیر خواب آموزش ساخت طاووس زیبا با بطری آب معدنی + تصاویر
تعبیر خواب ساخت جا شمعی با وسایل دور ریختنی شیشه و چوب (۱) + تصاویر
تعبیر خواب چگونه خمیر عروسک سازی درست کنیم ؟ + تصاویر
تعبیر خواب آموزش درست کردن قلب دیواری با کاغذ رنگی + تصاویر
تعبیر خواب آموزش درست کردن آویز نمدی به شکل ماه و ستاره + تصاویر
تعبیر خواب مراحل ساخت زیر لیوانی با رزین و تکه های درخت
تعبیر خواب آموزش درست کردن پادری با پارچه های غیر قابل استفاده + تصاویر
تعبیر خواب آموزش درست کردن آدمک با کاغذ برای کودکان +تصاویر
تعبیر خواب آموزش ساخت گلدان دکوراتیو با قالب کاغذی
تعبیر خواب آموزش درست کردن گل رز با تور +تصاویر
تعبیر خواب آموزش درست کردن قلب سه بعدی با کاغذ رنگی +تصاویر
تعبیر خواب آسان ترین روش برای رنگ کردن پر پرندگان +تصاویر
تعبیر خواب آموزش ساخت دمپایی روفرشی با پلیورهای بی استفاده
تعبیر خواب مینیاتور به چه معناست؟
تعبیر خواب آموزش درست کردن گلدان با لاستیک +تصاویر
تعبیر خواب درست کردن توپ کاموایی رنگارنگ از صنایع دستی ژاپن
تعبیر خواب مراحل بافت گلیم
تعبیر خواب آموزش ساخت مبل عروسکی با بطری +تصاویر
تعبیر خواب ظروف سرامیک چگونه ساخته می شود؟
تعبیر خواب آموزش درست کردن کیف سکه چرمی با طرح اوریگامی
تعبیر خواب آموزش بافت سبد قلاب بافی با کاموا +تصویر
تعبیر خواب آموزش درست کردن حلقه زیبا و آنتیک با استفاده از سکه
تعبیر خواب آموزش ساخت هندوانه سه بعدی با مقوا +تصاویر
فلایتیو