کاشی کاری معقلی چه هنری است؟

هنر کاشی کاری معقلی

هنر کاشی کاری معقلی , نوعی کاشی کاری است که با ساخت و تهیه کاشی با ابعاد بسیار کوچک و
پهلوی هم قرار گرفتن این کاشیهای کوچک کار معقلی صورت می گیرد.
تلفیق کاشی با آجر در نماسازی از انبساط و انقباض کاشیها جلو گیری می کند.با این عمل پریدن و خرد

شدن لعاب کاشی به حداقل می رسد.انواع خطوط مستقیم در محورهای عمودی و افقی و گاه خطوط مورب با زاویه
۴۵ درجه و شطرنجی از نقوشی هستند که در کاشی کاری معقلی مورد استفاده دارند.

ریشه واژه معقلی :

کاشي معقلي به نوعي کاشي مزين به خطوط کوفي بنايي گفته مي شود که براي تزئين سطوح مختلف در معماري
سنتي استفاده مي شود.
کوفي بنايي (معقلي) نوعي کاربردي از خط کوفي است که در بناها و معماري ها جلوه گر شده است و
به دليل استفاده آن در روي بناها، خط بنايي لقب گرفت و به صورت هاي مختلف پديدار گشته که به
شکل آسان و متوسط و مشکل، دسته بندي مي شود، ولي مي توان نام هاي منحصر، مربعي يا مستطيلي و
متداخل تطبيق نمود.
خط معقلي در کتابت رايج نبود، اگر چه مولانا سلطانعلي مشهدي، معتقد است که به اين خط کتابت نيز مي
شد و آن را جزو خطوط مي آورد.
چون اساس اين خط روي خانه بندي خط کشي مي شود، به اين ترتيب که اول کاغذ مانند صفحه شطرنجي
خط کشي و خانه بندي مي شود، و بعد از تقسيم خانه ها، حروف آن مرتب مي شود و چون
اين خط به ترتيب فوق نوشته مي شده، آن را با آجر روي عمارات به آساني مي چيدند تا هم
عباراتي از آن خوانده شود و هم ديوار عمارت را تزئيني باشد.
به اين نسبت آن را خط معماري يا خط بنايي ناميده اند.هنر کاشی کاری معقلی

معقل در لغت به معني حصين (پناهگاه و کوه بلند آمده است) اين معني با اين نوع خط بنايي مطابقت
دارد

و اين نظريه منطقي است
که خط بنايي پس از اين که به کمال مطلوب رسيد، معقلي ناميده شده باشد.
به نظر مي رسد خط معقلي بعد از خط کوفي و از روي آن استخراج شده باشد و در زمان
تيموريان يعني در قرن نهم هجري که از لحاظ خط و خوشنويسي يک دوره طلايي به شمار مي رود اين
خط براي تزئين بناها از روي خط کوفي استخراج شده که در کوفي يک دانگ دور است و پنج دانگ
سطح و در خط معقلي دور نيست و همه سطح است.هنر کاشی کاری معقلی در معماري کاربرد نقوش معقلي با
استفاده از مصالحي مانند: کاشي و آجر (جداگانه و درهم) ساخته مي شود و در تزئينات سطوح داخلي و خارجي
اماکن مقدسه و ايوان ها و پيکر مناره ها به کار گرفته مي شود.
در حرم مطهر رضوي نمونه هاي زيبايي از اين کاشي کاري وجود دارد.
ایران دزرت