باد نیتروژن لاستیک بهتر است یا باد معمولی؟ حقیقتی که رانندگان باید بدانند

باد نیتروژن بهتر است یا باد معمولی؟ پاسخ کوتاه این است که نیتروژن می‌تواند فشار لاستیک را برای مدت بیشتری حفظ کند، اما برای بیشتر خودروهای سواری، تفاوت عملکرد آن با هوای معمولی چندان چشمگیر نیست. آنچه بیش از نوع گاز اهمیت دارد، تنظیم صحیح فشار باد و بررسی منظم سلامت لاستیک‌هاست.

به گزارش پرشین‌وی، باد نیتروژن در سال‌های اخیر به یکی از خدمات پیشنهادی مراکز تعویض لاستیک و پنچرگیری تبدیل شده است. برخی مراکز ادعا می‌کنند که استفاده از این گاز باعث کاهش مصرف بنزین، افزایش عمر تایر و جلوگیری از ترکیدن لاستیک می‌شود. بااین‌حال، همه این ادعاها به یک اندازه پشتوانه علمی ندارند.

برای تصمیم‌گیری درباره پرداخت هزینه بیشتر برای نیتروژن، ابتدا باید تفاوت واقعی آن با هوای فشرده معمولی را شناخت.

باد نیتروژن چیست و چه تفاوتی با هوای معمولی دارد؟

هوایی که تنفس می‌کنیم و برای باد کردن لاستیک‌ها استفاده می‌شود، خود از حدود ۷۸ درصد نیتروژن، ۲۱ درصد اکسیژن و مقدار کمی گازهای دیگر تشکیل شده است.

بنابراین حتی وقتی لاستیک خودرو را با باد معمولی پر می‌کنید، بخش عمده گاز موجود در آن نیتروژن است.

در مقابل، دستگاه‌های مخصوص باد نیتروژن، گازی با درصد نیتروژن بالاتر و مقدار اکسیژن و رطوبت کمتر تولید می‌کنند. خلوص نهایی به دستگاه و شیوه پر کردن لاستیک بستگی دارد.

مزیت اصلی نیتروژن، کاهش نسبی سرعت خروج گاز از ساختار لاستیک و استفاده از گازی خشک‌تر است؛ نه اینکه لاستیک را به‌طور معجزه‌آسا خنک کند.

جدول مقایسه باد نیتروژن و باد معمولی لاستیک

این مقایسه نشان می‌دهد که برای بیشتر رانندگان، تفاوت مهم‌تر از نوع گاز، حفظ فشار استاندارد تایر است.

مزایای واقعی باد نیتروژن برای لاستیک خودرو

۱. کاهش نسبی سرعت افت فشار لاستیک

مولکول‌های گاز به‌مرور از ساختار تایر عبور می‌کنند. استفاده از نیتروژن با خلوص بالا می‌تواند این فرایند را تا حدی کندتر کند.

این ویژگی ممکن است باعث شود لاستیک در شرایط مشابه، فشار خود را برای مدت بیشتری حفظ کند.

بااین‌حال، پنچری‌های کوچک، نشتی والف و مشکلات محل اتصال لاستیک به رینگ همچنان می‌توانند باعث کاهش فشار شوند؛ چه تایر با نیتروژن پر شده باشد و چه با هوای معمولی.

۲. کاهش رطوبت داخل لاستیک

گاز نیتروژن تولیدشده با تجهیزات مناسب معمولاً رطوبت بسیار کمی دارد.

رطوبت موجود در هوای فشرده، به‌ویژه در شرایط تغییر شدید دما، ممکن است بر رفتار فشار داخل تایر تأثیر بگذارد.

این مسئله بیشتر در کاربردهای تخصصی، از جمله مسابقات اتومبیل‌رانی یا شرایط کاری خاص، اهمیت پیدا می‌کند.

البته هوای فشرده خشک و تصفیه‌شده نیز می‌تواند رطوبت بسیار کمی داشته باشد.

۳. محدود کردن برخی فرایندهای اکسیداسیون

اکسیژن می‌تواند در واکنش‌های اکسیداسیون مواد لاستیکی و بعضی اجزای فلزی نقش داشته باشد.

کاهش اکسیژن داخل تایر ممکن است بعضی از این فرایندها را محدود کند، اما نمی‌توان نتیجه گرفت که استفاده از نیتروژن به‌تنهایی عمر لاستیک خودرو را به شکل قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

عوامل دیگری مانند کیفیت تایر، تاریخ تولید، فشار باد، میزان بار، شرایط جاده، تابش آفتاب و شیوه رانندگی بر فرسودگی لاستیک تأثیر زیادی دارند.

آیا باد نیتروژن باعث کاهش مصرف بنزین می‌شود؟

باد نیتروژن به‌خودی‌خود باعث کاهش چشمگیر مصرف بنزین نمی‌شود. عامل مهم در این زمینه، صحیح بودن فشار لاستیک است.

وقتی فشار باد لاستیک کمتر از مقدار توصیه‌شده باشد، مقاومت غلتشی افزایش می‌یابد و خودرو برای حرکت به انرژی بیشتری نیاز پیدا می‌کند.

نیتروژن ممکن است با کاهش سرعت افت فشار، احتمال کم‌باد شدن تایر را در طول زمان کمتر کند؛ بنابراین اثر احتمالی آن بر مصرف سوخت غیرمستقیم است.

اگر دو لاستیک یکسان، یکی با نیتروژن و دیگری با هوای معمولی، در فشار استاندارد و شرایط مشابه کار کنند، نباید انتظار اختلاف قابل‌توجهی در مصرف سوخت صرفاً به دلیل نوع گاز داشت.

برای مطالعه مطالب مرتبط با هزینه‌های استفاده از خودرو، می‌توانید خبر تغییرات سهمیه سوخت خودروهای فرسوده را نیز بخوانید.

آیا باد نیتروژن باعث خنک ماندن لاستیک می‌شود؟

یکی از باورهای رایج این است که لاستیک نیتروژن‌دار هنگام رانندگی داغ نمی‌شود یا فشار آن با تغییر دما ثابت می‌ماند.

این تصور درست نیست.

فشار نیتروژن و هوای معمولی هر دو با افزایش دما بیشتر و با کاهش دما کمتر می‌شود.

در شرایط مشابه، رفتار حرارتی نیتروژن خشک و هوای خشک تفاوت بسیار زیادی ندارد.

گرم شدن لاستیک بیشتر به عواملی مانند سرعت خودرو، فشار باد، بار واردشده، ساختار تایر و تغییر شکل مداوم آن هنگام حرکت وابسته است.

بنابراین اگر تایر کم‌باد باشد، استفاده از نیتروژن مانع تولید گرمای اضافی ناشی از تغییر شکل لاستیک نخواهد شد.

آیا باد نیتروژن جلوی ترکیدن لاستیک را می‌گیرد؟

خیر؛ نیتروژن تضمینی برای جلوگیری از ترکیدن لاستیک نیست.

ترکیدن یا خرابی ناگهانی تایر ممکن است بر اثر عوامل مختلفی اتفاق بیفتد:

• رانندگی طولانی با لاستیک کم‌باد
• فرسودگی و آسیب‌دیدگی ساختار تایر
• برآمدگی یا بریدگی دیواره لاستیک
• اضافه‌بار خودرو
• برخورد شدید با چاله یا مانع
• استفاده از لاستیک نامناسب یا آسیب‌دیده

باد نیتروژن هیچ‌کدام از این خطرات را به‌طور کامل از بین نمی‌برد.

بررسی سلامت خودرو از نظر لاستیک، ترمز و سایر قطعات نیز اهمیت دارد. در همین زمینه می‌توانید مطلب شرایط جدید معاینه فنی خودروها را مطالعه کنید.

معایب باد نیتروژن چیست؟

۱. هزینه بیشتر نسبت به باد معمولی

پر کردن لاستیک با نیتروژن معمولاً هزینه بیشتری دارد؛ زیرا مراکز خدماتی به دستگاه‌های تولید یا جداسازی گاز و تجهیزات مناسب نیاز دارند.

برای خودرویی که بیشتر در مسیرهای شهری تردد می‌کند، ممکن است این هزینه اضافی در برابر مزیت محدود نیتروژن توجیه اقتصادی نداشته باشد.

۲. دسترسی محدودتر

هوای معمولی تقریباً در همه مراکز پنچرگیری و بسیاری از جایگاه‌های خدماتی در دسترس است، اما دستگاه نیتروژن در همه مراکز وجود ندارد.

این محدودیت در سفرهای طولانی ممکن است اهمیت بیشتری پیدا کند.

۳. وابستگی نتیجه به کیفیت دستگاه و خدمات

اگر دستگاه نیتروژن خلوص مناسبی تولید نکند یا مقدار زیادی هوای معمولی داخل تایر باقی بماند، درصد واقعی نیتروژن موجود در لاستیک کمتر از مقدار مورد انتظار خواهد بود.

در نتیجه ممکن است راننده هزینه بیشتری بپردازد، بدون اینکه تفاوت محسوسی احساس کند.

اگر لاستیک نیتروژن داشته باشد، می‌توان باد معمولی به آن اضافه کرد؟

بله؛ اضافه کردن باد معمولی به لاستیکی که با نیتروژن پر شده، مجاز است.

نیتروژن و هوای فشرده معمولی را می‌توان با یکدیگر مخلوط کرد و این کار به‌خودی‌خود به لاستیک آسیب نمی‌زند.

تنها تفاوت این است که خلوص نیتروژن داخل تایر کاهش پیدا می‌کند.

اگر در جاده فشار لاستیک پایین آمده و فقط هوای معمولی در دسترس است، تنظیم فشار باد را به تعویق نیندازید. رانندگی با تایر کم‌باد می‌تواند خطرناک‌تر از کاهش خلوص نیتروژن باشد.

باد نیتروژن برای چه خودروهایی مناسب‌تر است؟

در بعضی کاربردهای تخصصی، استفاده از گاز خشک و کنترل دقیق فشار تایر اهمیت بیشتری دارد.

برای مثال، در خودروهای مسابقه‌ای و برخی وسایل نقلیه با شرایط کاری ویژه، مدیریت دقیق فشار و رطوبت داخل تایر می‌تواند بخشی از برنامه نگهداری باشد.

اما برای یک خودروی سواری معمولی که در شهر و جاده استفاده می‌شود، هوای فشرده استاندارد و تنظیم منظم فشار در اغلب موارد نیاز راننده را برطرف می‌کند.

مهم است بدانیم که خودروهای گران‌قیمت یا پرقدرت نیز از قواعد اصلی نگهداری لاستیک مستثنا نیستند. برای آشنایی با نمونه‌ای از خودروهای بسیار پرقدرت، مطلب رکورد سرعت خودروی برقی یانگ‌وانگ U9 اکستریم را ببینید.

فشار باد لاستیک چند باشد؟

فشار مناسب برای همه خودروها یکسان نیست و به مدل خودرو، اندازه تایر و شرایط بار بستگی دارد.

برای پیدا کردن مقدار صحیح فشار باد، به برچسب مشخصات خودرو که معمولاً در چهارچوب در راننده قرار دارد یا دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید.

عدد درج‌شده روی دیواره لاستیک معمولاً نشان‌دهنده حداکثر فشار مجاز در شرایط مشخص است و نباید آن را به‌عنوان فشار توصیه‌شده برای رانندگی روزمره در نظر گرفت.

پیش از مراجعه به مراکز خدمات خودرو، اطلاع از سایر هزینه‌های نگهداری نیز مفید است. مطلب هزینه معاینه فنی خودرو در سال ۱۴۰۵ اطلاعات مرتبطی درباره یکی از این هزینه‌ها ارائه می‌کند.

هر چند وقت یک‌بار باید فشار باد لاستیک را بررسی کنیم؟

بهتر است فشار باد لاستیک‌ها حداقل ماهی یک‌بار و پیش از سفرهای طولانی اندازه‌گیری شود.

این کار باید در حالت سرد انجام شود؛ یعنی خودرو چند ساعت متوقف بوده یا مسافت بسیار کوتاهی با سرعت کم طی کرده باشد.

هنگامی که لاستیک در اثر رانندگی گرم می‌شود، فشار داخلی آن افزایش می‌یابد. به همین دلیل، نباید صرفاً به‌دلیل بیشتر بودن فشار تایر گرم، مقداری از باد آن را تخلیه کرد.

علاوه بر کنترل فشار، رعایت این نکات اهمیت دارد:

• عمق آج لاستیک و میزان ساییدگی آن را بررسی کنید.
• وجود ترک، بریدگی یا برآمدگی روی دیواره تایر را جدی بگیرید.
• فشار لاستیک زاپاس را نیز مطابق توصیه سازنده کنترل کنید.
• از حمل بار بیشتر از ظرفیت مجاز خودرو خودداری کنید.
• اگر یک لاستیک مرتب کم‌باد می‌شود، وضعیت والف، رینگ و احتمال پنچری را بررسی کنید.
• هنگام تعویض لاستیک، از مناسب بودن اندازه و مشخصات آن برای خودرو مطمئن شوید.

آیا باد نیتروژن ارزش هزینه بیشتر را دارد؟

پاسخ به شیوه استفاده از خودرو و هزینه خدمات بستگی دارد.

اگر راننده‌ای در شرایط خاص به گاز خشک و کنترل دقیق‌تر فشار نیاز دارد، استفاده از نیتروژن می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

اما برای بیشتر رانندگان شهری، تنظیم فشار صحیح با هوای معمولی و بررسی منظم تایرها راهکاری اقتصادی و مناسب است.

همچنین هنگام مقایسه هزینه‌های خودرو، بهتر است هزینه‌های واقعی نگهداری در کنار قیمت خرید آن در نظر گرفته شود. برای مطالعه بیشتر می‌توانید گزارش مقایسه قیمت پژو ۲۰۷ با خودروهای بازار امارات را بخوانید.

سوالات متداول درباره باد نیتروژن لاستیک

آیا باد نیتروژن باعث افزایش عمر لاستیک می‌شود؟

ممکن است در برخی شرایط به حفظ فشار و کاهش بعضی فرایندهای اکسیداسیون کمک کند، اما افزایش چشمگیر عمر لاستیک در استفاده روزمره صرفاً به دلیل نیتروژن تضمین‌شده نیست.

آیا باد نیتروژن برای پژو، پراید، سمند و تیبا مناسب است؟

بله، در صورت استفاده صحیح می‌توان لاستیک این خودروها را با نیتروژن پر کرد. بااین‌حال، استفاده از آن ضروری نیست و هوای معمولی با فشار استاندارد نیز مناسب است.

آیا باد نیتروژن در زمستان بهتر است؟

نیتروژن نیز مانند هوای معمولی با کاهش دما دچار افت فشار می‌شود. در فصل سرد باید فشار تایرها را بررسی کرد و استفاده از نیتروژن این ضرورت را برطرف نمی‌کند.

آیا باد نیتروژن باعث نرم‌تر شدن ماشین می‌شود؟

شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد نیتروژن به‌تنهایی نرمی خودرو را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد. فشار باد، نوع لاستیک، ساختار تایر و وضعیت سیستم تعلیق نقش مهم‌تری دارند.

آیا می‌توان باد نیتروژن و باد معمولی را مخلوط کرد؟

بله. مخلوط کردن آن‌ها به‌خودی‌خود مشکلی ایجاد نمی‌کند. مهم این است که فشار نهایی لاستیک مطابق مقدار توصیه‌شده سازنده خودرو باشد.

آیا برای استفاده از نیتروژن باید باد قبلی لاستیک کاملاً تخلیه شود؟

برای رسیدن به خلوص بالاتر نیتروژن، مراکز خدماتی ممکن است از روش‌های مخصوص تخلیه و پر کردن استفاده کنند. بااین‌حال، برای نگهداری معمول خودرو نیازی نیست راننده صرفاً برای افزایش خلوص، لاستیک را به‌صورت خودسرانه تخلیه کند.

منابع

• خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)
• شرکت تایرسازی میشلن (Michelin)؛ راهنمای تنظیم فشار باد و استفاده از نیتروژن
• اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا (NHTSA)؛ راهنمای نگهداری و ایمنی تایر