راهکارهای مقابله با بی حوصلگی و بازگشت شور و نشاط به زندگی

راهکارهای مقابله با بی حوصلگی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های روانشناختی در دنیای پرمشغله امروز است. بی‌حوصلگی زمانی رخ می‌دهد که ما دیگر به اطرافیان، اشیای پیرامون خود و فعالیت‌های روزمره علاقه‌مند نبوده و از آن‌ها لذت نمی‌بریم. این حالت در واقع نشان‌دهنده فقدان تنوع و انگیزش در زندگی است و می‌تواند مقدمه‌ای برای افسردگی یا احساس پوچی باشد. درک عمیق این موضوع و پذیرش آن که انسان ذاتاً تنوع‌طلب است، اولین قدم برای درمان این حالت است. وقتی حواس ما به یک محرک ثابت عادت می‌کنند، حساسیت آن‌ها کاهش می‌یابد و لذت از دست می‌رود. بنابراین، برای غلبه بر این وضعیت، باید استراتژی‌های هوشمندانه‌ای را برای بازگرداندن هیجان و کنجکاوی به زندگی به کار بگیریم.

یکی از خصوصیات ذاتی انسان، نیاز به تغییر مداوم در شکل و نوع محرکات بیرونی است. سازگاری حسی باعث می‌شود ما از فعالیت‌های تکراری به ستوه آییم. برای مثال، پس از خرید یک تلفن همراه نو شوق و ذوق فراوانی داریم، اما پس از گذشت یکی دو ماه همان تلفن همراه برایمان تکراری و ملال‌آور می‌شود. همین عامل در روابط انسانی نیز مصداق دارد. اما باید آگاه بود که تنوع‌طلبی یک ویژگی ذاتی انسان‌ها بوده و می‌بایست در برخی موارد آن را تحت کنترل درآورد و برایش محدودیت قائل شد. بی‌حوصلگی یک امر نسبی و درونی است و افکار ما تعیین می‌کنند که چگونه دنیا را می‌بینیم. با تغییر نگرش و به چالش کشیدن خود، می‌توانیم طعم رضایت را دوباره بچشیم.

چرا احساس بی‌حوصلگی می‌کنیم؟

بی‌حوصلگی اغلب زمانی روی می‌دهد که ما دیگر به اطرافیان، اشیای پیرامون خود و فعالیت‌های روزمره خود علاقه‌مند نبوده و از آن‌ها لذت نمی‌بریم. این حالت در واقع فقدان تنوع و انگیزش در زندگی است. انسان موجودی است که برای زنده ماندن و رشد کردن به محرک‌های جدید نیاز دارد. وقتی مغز ما به یک وضعیت یا محیط خاص عادت می‌کند، ترشح دوپامین (هورمون پاداش و لذت) کاهش می‌یابد و ما احساس کسالت می‌کنیم. این پدیده که به آن سازگاری حسی می‌گویند، باعث می‌شود ما از فعالیت‌های تکراری به ستوه آییم. کاهش حساسیت حواس زمانی رخ می‌دهد که در معرض مداوم یک عامل محرک ثابت و تغییرناپذیر قرار می‌گیریم. درک این مکانیسم به ما کمک می‌کند تا بدانیم که بی‌حوصلگی یک نقص شخصیتی نیست، بلکه یک واکنش طبیعی مغز به یکنواختی است.

تأثیر تنوع‌طلبی بر روابط و زندگی شخصی

یکی از خصوصیات انسان تنوع‌طلبی و نیاز به تغییر مداوم در شکل و نوع محرکات بیرونی است. سازگاری حسی سبب می‌شود ما از فعالیت‌های تکراری به ستوه آییم. سازگاری حسی یعنی: کاهش حساسیت حواس زمانی که در معرض مداوم یک عامل محرک ثابت و تغییرناپذیر قرار می‌گیرند. مثلا پس از خرید یک تلفن همراه نو شوق و ذوق فراوانی داریم اما پس از گذشت یکی دو ماه همان تلفن همراه برایمان تکراری و ملال‌آور می‌شود. همین عامل در روابط زن و مرد نیز مصداق دارد. اما باید آگاه بود که تنوع‌طلبی یک ویژگی ذاتی انسان‌ها بوده و می‌بایست در برخی موارد آن را تحت کنترل درآورد و برایش محدودیت قائل شد. حتی اگر مردی همسر زیبایی هم داشته باشد ممکن است خدای ناکرده به زنان دیگر مخفیانه نگاه کند حتی اگر آن زنان نازیبا و زشت باشند. چرا که نزد آن مرد زیبایی همسرش دیگر تکراری و عادی گشته و به عبارتی به چهره وی عادت کرده است. اما همین مرد باید مطلع باشد که این دور باطل هیچگاه به کمال خشنودی منتهی نمی‌گردد. بنابراین باید برای برخی امور در تنوع‌طلبی محدودیت قائل شویم و گرنه مجبور خواهیم شد همیشه بی‌حوصله و دلزده باقی بمانیم و طعم رضایت را نچشیم.

استراتژی‌های عملی برای غلبه بر کسالت

یکی از نکات بسیار مهم در روابط این است که زن و مرد هر آنچه که دارند را یک‌باره رو نکنند. یعنی تمام مهارت‌ها، خصوصیات اخلاقی و شخصیتی، آرزوها، اسرار، برنامه‌های آینده، هدف‌های بلندمدت و کوتاه‌مدت و غیره. چون زمانی که مثلا دختری از تمام راز و رمز، مهارت‌ها و شیرین‌کاری‌های یک پسر آگاه شود دیگر چیزی باقی نمی‌ماند که حس کنجکاوی دختر را نسبت به آن پسر برانگیزد و رابطه از هیجان و تب‌وتاب می‌افتد. مانند فیلمی که وقتی از ابتدا تا انتهای آن را مشاهده می‌کنیم دیگر بندرت پیش می‌آید که بخواهیم مجددا نگاهش کنیم اما اگر همین فیلم به صورت سریال نمایش داده شود هم هیجانش بیشتر می‌شود و هم کنجکاوی بیننده برای سر درآوردن از ادامه داستان. اما این بدین معنا هم نیست که به طرف مقابلمان دروغ بگوییم و شخصیت اصلی خود را کتمان کنیم بلکه باید به گونه‌ای پیش برویم که در هر یک از ملاقات‌هایمان یک سخن، مطلب، خبر یا برنامه تازه در چنته داشته باشیم. خلاصه باید پیش‌بینی‌ناپذیر باشیم.

برای غلبه بر بی‌حوصلگی در زندگی از این راهکارها سود ببرید: سعی کنید هر از چند گاهی در زندگی خود تغییراتی هرچند جزئی ایجاد کنید. بی‌کاری و فقدان فعالیت یک عامل مهم در ایجاد بی‌حوصلگی است. دست به کار شوید با نشستن و به نقطه‌ای خیره شدن چیزی عوض نمی‌شود. برخیزید و به کاری مشغول شوید. حس پوچی و این باور که زندگی، شغل و فعالیت‌های شما بی‌معنی است می‌تواند شما را تا مرز افسردگی پیش ببرد. شما نباید زندگی خود را یک دایره بی‌پایان و هدف بدانید. این وظیفه خود شماست که به زندگی خود معنا بخشید. هر روز یک چیز جدید یاد بگیرید و به علم خود بیفزایید. خود را به چالش بکشید. به فعالیتی دست بزنید که در شما استرس ملایمی ایجاد می‌کند. مانند برد و باخت (در بازی، ورزش) یا پذیرش ایده‌های جدید.

نکات تکمیلی برای پویایی ذهن و روح

به یاد داشته باشید که هیچ چیز کسالت‌بار و خسته‌کننده نیست بلکه این ذهن بی‌حوصله شماست که همه چیز را کسل‌کننده می‌بیند. بی‌حوصلگی یک امر نسبی و درونی است. افکار خود را تغییر دهید تا احساسات شما نیز تغییر یابند. حس کنجکاوی خود را برانگیزید. نسبت به پیرامون خونسرد و بی‌تفاوت نباشید. سعی کنید از همه چیز سر در بیاورید. البته به غیر از مسائل شخصی دیگران. خیال‌پردازی کنید. خیال‌پردازی بیش از حد سبب دور افتادن شما از واقعیت‌ها و حقایق می‌گردد اما از تخیل خود می‌توانید در رفع بی‌حوصلگی کمک بگیرید. خیال‌پردازی کنید و به آرزوهای خود دست یابید. تکرار فعالیت‌های روزمره یا از روی عادت بسیار خسته‌کننده است. بنابراین دیگر ایده‌ها، گزینه‌ها و احتمالات را هم انتخاب کنید. مثلا هر روز برای صبحانه چای شیرین نخورید، یک روز هم قهوه یا شیر بخورید یا هر روز سر یک ساعت فعالیت خاصی را انجام ندهید. هرازگاهی طرز لباس پوشیدن یا مدل موی خود را تغییر دهید. هر بار سر قرار ملاقات یک دست لباس مشابه به تن نکنید یا در کافی‌شاپ فقط میلک‌شیک سفارش ندهید. با یک هدیه بدون مناسبت طرف مقابل خود را غافلگیر کنید. تکراری نباشید.

سوالات متداول