ترفندهای غیراخلاقی پزشکان در تجویز دارو و آزمایش

ترفندهای غیراخلاقی پزشکان یکی از دغدغه‌های اصلی بسیاری از بیماران است که نگران سلامت و هزینه‌های درمانی خود هستند. در حالی که تصور عمومی بر این است که پزشکان همواره در پی درمان موثر و تجویز داروهای مناسب هستند، واقعیت‌های تلخی وجود دارد که نشان می‌دهد برخی از متخصصان از موقعیت خود برای منافع شخصی سوءاستفاده می‌کنند. این موضوع نه تنها اعتماد عمومی را خدشه‌دار می‌کند، بلکه سلامت بیماران را نیز به خطر می‌اندازد.

جنجال‌های اخیر پیرامون نمایش برخی مسائل در رسانه‌ها و سریال‌های تلویزیونی، پرده از رازهای زیادی در سیستم درمانی برداشته است. از بستری‌های اجباری و تلقین نیازهای درمانی کاذب گرفته تا تجویز آزمایش‌های پرهزینه و غیرضروری، همه و همه نشان‌دهنده وجود چاله‌هایی در سیستم سلامت است. در این مقاله قصد داریم با استناد به اظهارات مسئولان وزارت بهداشت و انجمن‌های تخصصی، به بررسی دقیق این موارد بپردازیم و راهکارهایی برای مقابله با آن‌ها ارائه دهیم.

تجویزهای غیرضروری و فشار برای آزمایش بیشتر

اغلب بیماران انتظار دارند که پزشک معالج آن‌ها را به بهترین شکل درمان کند، اما متاسفانه برخی از ترفندهای غیراخلاقی پزشکان شامل تجویز داروها و آزمایش‌هایی است که هیچ پایه علمی یا ضرورت درمانی ندارند. رئیس انجمن متخصصان داخلی در این باره توضیح می‌دهد که برخی پزشکان به جای صرف وقت کافی برای معاینه دقیق بیمار، دست به تجویزهای بی‌مورد می‌زنند. اگر بیمار درخواست آزمایش یا داروی خاصی داشته باشد و پزشک از انجام آن خودداری کند، ممکن است با مقاومت شدید بیمار مواجه شود.

این مسئله زمانی خطرناک‌تر می‌شود که تجویزهای غیرضروری منجر به هزینه‌های سنگین برای بیمه‌ها و نظام سلامت شود. سجاد رضوی، مدیرکل نظارت بر درمان وزارت بهداشت، اعلام کرده است که برخی پزشکان خارج از چارچوب قانونی و صرفاً به دلیل کمبود وقت، آزمایش‌ها یا داروهایی را به درخواست بیمار تجویز می‌کنند. این در حالی است که نسخه پزشک نباید مانند یک برگه چک سفید امضا باشد که با نوشتن یک MRI غیرضروری، مبلغی هنگفت به نظام سلامت تحمیل شود.

ارجاع به آزمایشگاه‌های خاص

یکی دیگر از مواردی که در لیست ترفندهای غیراخلاقی پزشکان قرار می‌گیرد، ارجاع بیماران به آزمایشگاه‌ها یا مراکز تصویربرداری خاص است. اگر پزشکی بیمار را به صورت پورسانتی به یک مرکز خاص ارجاع دهد، مرتکب جرم شده است. سازمان تامین اجتماعی با بررسی دقیق نسخه‌ها، اسامی پزشکانی را که به صورت تصاعدی بیماران را به یک آزمایشگاه خاص ارجاع می‌دهند، شناسایی می‌کند. البته باید توجه داشت که ارجاع به یک آزمایشگاه استاندارد و مطمئن، اگر بدون دریافت پورسانت باشد، نه تنها جرم نیست بلکه نوعی کمک به بیمار محسوب می‌شود.

ام.آر.آی و سی‌تی‌اسکن‌های بی‌مورد

گزارش‌های متعددی از تجویز ام.آر.آی (MRI) و سی‌تی‌اسکن برای بیماری‌های ساده مانند سرماخوردگی و آنفولانزا وجود دارد. این روش‌های پیشرفته تصویربرداری باید تنها زمانی تجویز شوند که روش‌های معمول تشخیصی پاسخگو نباشند. با این حال، به دلیل وجود تعداد زیادی دستگاه ام.آر.آی در کشور و فشارهای اقتصادی، برخی پزشکان شیفت شب یا حتی روزانه، این روش‌ها را برای علائم ساده تجویز می‌کنند که نه تنها هزینه‌بر است، بلکه ممکن است در درازمدت برای بیمار مضر باشد.

پدیده زیرمیزی و تعرفه‌های غیرواقعی

بحث دریافت پول زیرمیزی توسط برخی پزشکان، سال‌هاست که در جامعه رواج دارد و به یکی از مباحث داغ شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده است. دکتر ایرج فاضل، رئیس جامعه جراحان ایران، بارها تایید کرده که دریافت پول زیرمیزی توسط برخی متخصصان، به ویژه در بخش‌های جراحی و زایمان، یک واقعیت تلخ است. او دلیل اصلی این پدیده را ضعف بیمه‌ها، معوقه‌های پرداختی و غیرواقعی بودن تعرفه‌های پزشکی می‌داند.

برای مقابله با این پدیده، سامانه 1690 توسط سازمان نظام پزشکی راه‌اندازی شده است تا مردم بتوانند از پزشکان متخلف شکایت کنند. محمد جهانگیری، معاون نظارت سازمان نظام پزشکی، اعلام کرده که برای تعدادی از پزشکان متخلف حکم قطعی محرومیت از طبابت صادر شده است. با این حال، نظارت دقیق‌تر و شفاف‌سازی بیشتر در سیستم پرداخت‌ها، همچنان یکی از چالش‌های اصلی باقی مانده است.

عناوین فریبنده و تبلیغات غیرعلمی

برخی از ترفندهای غیراخلاقی پزشکان شامل استفاده از عناوین فریبنده برای جذب بیمار است. روی تابلوی مطب برخی پزشکان، القابی مانند «عضو فلان انجمن تخصصی آمریکا» یا «رئیس کمیته پزشکی اروپا» درج شده است. در حالی که بسیاری از این القاب با پرداخت حق عضویت سالانه یا گذراندن دوره‌های کوتاه غیرتخصصی قابل کسب هستند و لزوماً نشان‌دهنده سطح بالای سواد علمی یا تخصص واقعی نیستند. بیماران باید هوشیار باشند و به دنبال مدارک معتبر و تاییدیه‌های رسمی باشند.

سوالات متداول