خواب کودک با دهان باز ؛ علت، عوارض و راه‌های درمان

خواب کودک با دهان باز

خواب کودک با دهان باز می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از یک انسداد ساده و موقت بینی تا شرایط جدی‌تری مانند بزرگ‌شدن لوزه‌ها یا آپنه خواب. نوزادان تا حدود ۳ تا ۴ ماهگی به طور طبیعی از راه بینی نفس می‌کشند و توانایی تنفس از راه دهان را ندارند؛ مگر در حال گریه کردن. بنابراین، اگر نوزادی با دهان باز می‌خوابد، احتمالاً راه هوایی بینی او مسدود شده است.

به گزارش پرشین وی به نقل از هلث‌لاین، تنفس دهانی در کودکان می‌تواند به مشکلاتی مانند تغییر شکل صورت، کاهش رشد و اختلالات رفتاری منجر شود. در ادامه، علت‌ها، عوارض و روش‌های درمان این عارضه را بررسی می‌کنیم.

علت‌های خواب کودک با دهان باز

دلایل متعددی می‌توانند باعث شوند کودک هنگام خواب از دهان نفس بکشد. شایع‌ترین علت‌ها عبارتند از:

• گرفتگی یا انسداد بینی: شایع‌ترین علت، گرفتگی بینی به دلیل سرماخوردگی، آلرژی یا عفونت سینوس است. مخاط بینی راه تنفس را مسدود کرده و کودک ناچار می‌شود از دهان نفس بکشد.
• بزرگ‌شدن لوزه‌ها یا آدنوئید: لوزه‌ها و آدنوئیدهای بزرگ‌شده یکی از مهم‌ترین دلایل انسداد راه هوایی در کودکان هستند. این مشکل می‌تواند منجر به تنفس دهانی، خرخر کردن و حتی آپنه خواب شود.
• انحراف تیغه بینی: انحراف تیغه بینی (deviated septum) می‌تواند جریان هوا را از یک یا هر دو سوراخ بینی مسدود کند و کودک را به تنفس دهانی وادار کند.
• آپنه خواب: در این اختلال، راه هوایی فوقانی کودک به طور موقت مسدود می‌شود. تنفس دهانی، خرخر کردن، مکث در تنفس و بی‌قراری هنگام خواب از علائم آن هستند.
• عادت: گاهی پس از یک دوره بیماری یا گرفتگی بینی، کودک به تنفس دهانی عادت می‌کند و حتی پس از رفع مشکل، این عادت را ادامه می‌دهد.

عوارض تنفس دهانی در کودکان

تنفس دهانی در کودکان، به ویژه اگر مزمن و طولانی‌مدت باشد، می‌تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد. این عوارض شامل موارد زیر است:

• تغییر شکل صورت (Mouth Breathing Face): تنفس مزمن از راه دهان می‌تواند ساختار صورت را تغییر دهد. صورت ممکن است باریک‌تر شود، چانه یا فک به عقب برود و دندان‌های بالا و پایین به درستی روی هم قرار نگیرند.
• مشکلات رشد: برخی تحقیقات نشان می‌دهد که انسداد راه هوایی می‌تواند بر ترشح هورمون رشد تأثیر بگذارد و باعث کاهش رشد در کودکان شود.
• اختلالات رفتاری: تنفس دهانی که اغلب با آپنه خواب همراه است، باعث کم‌خوابی و بی‌قراری در کودک می‌شود. این موضوع می‌تواند به مشکلاتی مانند تحریک‌پذیری، عدم تمرکز و علائمی شبیه به بیش‌فعالی (ADHD) منجر شود.
• مشکلات دندانی و فکی: تنفس دهانی می‌تواند باعث خشکی دهان، افزایش خطر پوسیدگی دندان، تغییر شکل کام و نامرتبی دندان‌ها شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر کودک شما یکی از علائم زیر را دارد، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) مراجعه کنید:

• خرخر کردن یا تنفس پرسر و صدا هنگام خواب
• خواب‌آلودگی، بدخلقی یا مشکل در تمرکز در طول روز
• مشکل در تکلم یا بلع
• تغییر در رشد صورت یا نامرتبی دندان‌ها (مانند صورت کشیده یا عدم تطابق دندان‌ها)

با این حال، اگر تنفس دهانی کودک فقط در شب رخ می‌دهد و با خرخر یا مشکلات خواب همراه نیست، معمولاً جای نگرانی جدی ندارد.

روش‌های درمان و پیشگیری

درمان تنفس دهانی در کودکان به علت اصلی آن بستگی دارد. متخصص گوش، حلق و بینی با انجام معاینه کامل و در صورت نیاز تصویربرداری یا مطالعه خواب، علت را تشخیص می‌دهد.

روش‌های درمانی رایج عبارتند از:

• درمان دارویی: در صورت وجود آلرژی یا عفونت، پزشک داروهای مناسب مانند آنتی‌هیستامین یا آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند.
• جراحی: در مواردی که لوزه‌ها یا آدنوئیدها به شدت بزرگ شده و راه هوایی را مسدود کرده‌اند، ممکن است جراحی برای برداشتن آنها توصیه شود.
• تمرینات تنفسی: در برخی موارد، آموزش مجدد تنفس از راه بینی و اصلاح وضعیت زبان می‌تواند مؤثر باشد.

پیشگیری از تنفس دهانی نیز با توجه به علت آن امکان‌پذیر است. تشخیص و درمان به موقع آلرژی‌ها، عفونت‌ها و مشکلات ساختاری بینی، می‌تواند از بروز عوارض بلندمدت جلوگیری کند.