چرا دست‌ها و پاها همیشه سرد هستند؟ ۷ علت مهم که نباید نادیده بگیرید

چرا دست‌ها و پاها در هوای سرد یخ می‌کنند؟

رگ‌های خونی دست‌ها و پاها هنگام قرار گرفتن در معرض سرما منقبض می‌شوند. با کاهش جریان خون در اندام‌های انتهایی، بدن گرمای بیشتری را در بخش مرکزی خود نگه می‌دارد و از اندام‌های حیاتی مانند قلب محافظت می‌کند.

بنابراین سرد شدن دست و پا هنگام حضور در فضای سرد، تماس با مواد یخ‌زده یا نپوشیدن دستکش و جوراب معمولاً طبیعی است. زمانی باید علت را بررسی کرد که دست‌ها و پاها حتی در محیط گرم نیز مرتب سرد باشند.

۱. ویژگی طبیعی بدن

برخی افراد به‌طور طبیعی بیشتر از دیگران دچار سردی دست و پا می‌شوند. این وضعیت می‌تواند مانند رنگ مو یا دیگر ویژگی‌های بدنی باشد و همیشه توضیح پزشکی مشخصی برای آن پیدا نمی‌شود.

با وجود این، سردی مداوم را باید با پزشک مطرح کرد تا احتمال وجود بیماری‌های زمینه‌ای بررسی و رد شود.

۲. سندرم رینود

سندرم رینود واکنشی شدیدتر از حالت طبیعی بدن به سرما یا فشار روانی است. در این وضعیت، رگ‌های انگشتان دست یا پا به‌صورت ناگهانی و شدید منقبض می‌شوند و جریان خون کاهش پیدا می‌کند.

انگشت ممکن است ابتدا سفید، سپس آبی یا بنفش شود و هنگام گرم شدن دوباره به رنگ قرمز درآید. بی‌حسی، مورمور شدن، احساس خواب‌رفتگی و ضربان‌دار شدن انگشتان نیز ممکن است ایجاد شود.

نوع اولیه رینود معمولاً خطرناک نیست، اما نوع ثانویه آن ممکن است با بیماری‌های عروقی، روماتولوژیک، بافت همبند یا بعضی بیماری‌های دیگر مرتبط باشد.

۳. بیماری شریان محیطی

بیماری شریان محیطی زمانی ایجاد می‌شود که رسوبات چربی در شریان‌های پا تجمع پیدا کرده و جریان خون را کاهش دهند. سردی ناشی از این بیماری معمولاً با سرد بودن همیشگی و خفیف پا تفاوت دارد.

در مراحل پیشرفته ممکن است جریان خون یک پا به‌طور ناگهانی و شدید کاهش پیدا کند. در این شرایط پا سردتر از حالت عادی و رنگ آن بسیار روشن یا پریده می‌شود.

درد، سوزن‌سوزن شدن، از دست دادن حس یا ناتوانی در حرکت پا از علائم دیگری هستند که ممکن است همراه این وضعیت دیده شوند.

۴. کم‌کاری تیروئید

در کم‌کاری تیروئید، غده تیروئید مقدار کافی از هورمون‌های مورد نیاز بدن را تولید یا آزاد نمی‌کند. این اختلال می‌تواند حساسیت فرد به دمای پایین را افزایش دهد.

بر اساس توضیح کلینیک کلیولند، حدود نیمی از افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید دچار عدم تحمل سرما هستند. این افراد ممکن است با وجود پوشیدن لباس گرم نیز احساس سرما کنند.

در کم‌کاری تیروئید، احساس سرما معمولاً فقط به دست‌ها و پاها محدود نیست و ممکن است در تمام بدن احساس شود.

۵. کم‌خونی

کم‌خونی زمانی رخ می‌دهد که تعداد گلبول‌های قرمز سالم برای انتقال اکسیژن در بدن کافی نباشد. این اختلال می‌تواند باعث سردی دست‌ها و پاها شود.

خستگی، سرگیجه و سردرد از نشانه‌های دیگری هستند که ممکن است در افراد مبتلا به کم‌خونی دیده شوند. اگر فرد فقط دچار سردی پا باشد و علامت دیگری نداشته باشد، احتمال کم‌خونی کمتر است، اما تشخیص قطعی به آزمایش و نظر پزشک نیاز دارد.

۶. استرس و اضطراب

استرس و اضطراب پاسخ «جنگ یا گریز» را در بدن فعال می‌کنند. در این حالت، رگ‌های اندام‌های انتهایی منقبض می‌شوند تا خون بیشتری به اندام‌های حیاتی برسد.

دست‌های سرد و مرطوب هنگام اضطراب یا قرار گرفتن در موقعیت‌های تنش‌زا می‌توانند نتیجه همین واکنش باشند. این حالت معمولاً پس از پایان شرایط پراسترس برطرف می‌شود.

استرس همچنین می‌تواند حملات سندرم رینود را در افراد مبتلا تحریک کند.

۷. داروها و بعضی مواد

برخی داروها با تأثیر بر رگ‌های خونی یا گردش خون می‌توانند دست‌ها و پاها را سرد کنند. داروهای مسدودکننده بتا، ضداحتقان‌ها، آمفتامین‌های تجویزی و بعضی داروهای درمان سرطان از نمونه‌های مطرح‌شده هستند.

مصرف زیاد کافئین و نیکوتین نیز ممکن است رگ‌های خونی را منقبض کند و احساس سردی در اندام‌ها را افزایش دهد. این مواد می‌توانند علائم افراد مبتلا به رینود را نیز تشدید کنند.

راه‌های گرم کردن دست‌ها و پاها

درمان اصلی به علت سردی اندام‌ها بستگی دارد. در صورت وجود بیماری زمینه‌ای، ممکن است دارو، تغییر برنامه درمانی یا اقدامات پزشکی دیگری لازم باشد.

برای سردی معمول و بدون بیماری زمینه‌ای، راهکارهای زیر می‌توانند مفید باشند:

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر سردی دست‌ها و پاها همراه با علائم زیر باشد، باید با پزشک مشورت شود:

تغییر رنگ دست یا پا که پس از گرم کردن از بین نمی‌رود، نیازمند رسیدگی فوری پزشکی است. سرد شدن ناگهانی یک اندام، به‌ویژه همراه با درد، بی‌حسی یا محدودیت حرکت، نباید نادیده گرفته شود.

جمع‌بندی

علت سردی دست و پا در بسیاری از موارد واکنش طبیعی بدن یا یک ویژگی فردی است. سندرم رینود، بیماری شریان محیطی، کم‌کاری تیروئید، کم‌خونی، استرس و بعضی داروها نیز می‌توانند این حالت را ایجاد کنند. سردی ناگهانی، تغییر رنگ ماندگار، درد، زخم، بی‌حسی یا اختلال حرکت نیازمند بررسی سریع پزشکی است.