متفورمین در بارداری ضرر دارد؟ مصرف در سه‌ماهه اول و دیابت بارداری
مصرف متفورمین در بارداری در بعضی شرایط، از جمله دیابت نوع ۲ یا دیابت بارداری، با نظر پزشک امکان‌پذیر است. مطالعات موجود افزایش مشخصی در خطر ناهنجاری‌های مادرزادی پس از مصرف متفورمین نشان نداده‌اند، اما دارو از جفت عبور می‌کند و انتخاب درمان به علت مصرف، وضعیت قند خون و شرایط بارداری بستگی دارد. اگر با تست مثبت بارداری متوجه شده‌اید که در هفته‌های اول متفورمین مصرف کرده‌اید، برای بازبینی نسخه با پزشک تماس بگیرید. در این راهنمای پرشین‌وی تفاوت این موقعیت‌ها را توضیح می‌دهیم.
اگر در سه‌ماهه اول بارداری متفورمین خورده‌ام چه کنم؟
در اولین فرصت به پزشک زنان یا پزشک تجویزکننده بگویید متفورمین را از چه تاریخی، به چه مقدار و برای چه مشکلی مصرف کرده‌اید. اگر دارو برای کنترل دیابت تجویز شده، آن را بدون هماهنگی قطع نکنید، چون قند بالای کنترل‌نشده نیز برای مادر و جنین خطر دارد. اگر نام تجاری دارو را می‌دانید ولی از ترکیب آن مطمئن نیستید، جعبه یا عکس برچسب را نشان دهید. بعضی قرص‌ها متفورمین را همراه یک مادهٔ مؤثرهٔ دیگر دارند و بررسی هر دو جزء اهمیت دارد.
مطالعات دربارهٔ تماس جنین با متفورمین نگرانی قانع‌کننده‌ای از افزایش ناهنجاری مادرزادی یا سقط نشان نداده‌اند. این یافته‌ها دربارهٔ گروه‌های بررسی‌شده‌اند و برای تصمیم شخصی باید علت تجویز، وضعیت سلامت مادر و کنترل قند هم در نظر گرفته شود. پزشک با توجه به این عوامل برنامهٔ پیگیری، آزمایش یا سونوگرافی را تعیین می‌کند. برای آشنایی با خود دارو، راهنمای موارد مصرف متفورمین را بخوانید.
متفورمین برای دیابت بارداری بهتر است یا انسولین؟
راهنماهای پزشکی در انتخاب داروی اول یکسان نیستند. انجمن دیابت آمریکا انسولین را داروی ترجیحی برای دیابت بارداری و دیابت نوع ۲ در بارداری می‌داند. در این راهنما، عبور متفورمین از جفت و احتمال کافی نبودن آن برای رسیدن به اهداف قند خون از دلایل انتخاب انسولین است. در مقابل، راهنمای NICE در بعضی موارد دیابت بارداری، اگر تغذیه و فعالیت بدنی طی یک تا دو هفته قند را به هدف نرساند، متفورمین را پیشنهاد می‌کند. اگر این دارو مناسب نباشد، پذیرفته نشود یا به‌تنهایی کافی نباشد، انسولین مطرح می‌شود.
در بعضی وضعیت‌ها، برای نمونه وقتی قند ناشتا در زمان تشخیص بالا است، ممکن است درمان دارویی سریع‌تر لازم باشد. پزشک علاوه بر عدد قند، هفتهٔ بارداری، نتایج پیگیری و وضعیت رشد جنین را هم در نظر می‌گیرد. دربارهٔ پیامدهای بلندمدت تماس جنین با متفورمین هنوز پرسش‌هایی وجود دارد. به همین دلیل نتیجهٔ خوب یک مطالعه یا تجربهٔ یک فرد دیگر برای انتخاب دارو کافی نیست.
اگر قبل از بارداری دیابت نوع ۲ داشته‌ام چه فرقی دارد؟
وقتی دیابت پیش از بارداری وجود داشته است، بهتر است داروها و هدف قند پیش از اقدام برای بارداری بررسی شوند. اگر بارداری از قبل برنامه‌ریزی نشده، پس از مثبت شدن تست برای بازبینی نسخه تماس بگیرید. ممکن است پزشک تصمیم بگیرد متفورمین ادامه پیدا کند، انسولین اضافه شود یا برنامهٔ درمان تغییر کند. نتیجهٔ آخرین آزمایش‌ها، مقدار دارو، وضعیت کلیه و سابقهٔ افت قند را در اختیار تیم درمان بگذارید.
اگر قرص ترکیبی می‌خورید، توصیه‌های مربوط به متفورمین ساده را به کل قرص تعمیم ندهید. برای مثال، زیپمت علاوه بر متفورمین، سیتاگلیپتین دارد. نام هر دو ماده و مقدار آن‌ها را اعلام کنید تا پزشک بتواند دربارهٔ هر جزء تصمیم بگیرد.
متفورمین برای تخمدان پلی‌کیستیک را بعد از بارداری ادامه دهیم؟
گاهی متفورمین پیش از بارداری برای مشکلات مرتبط با سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و تخمک‌گذاری تجویز می‌شود. پس از مثبت شدن تست بارداری، دلیل ادامهٔ درمان باید بازبینی شود. اگر دارو فقط برای کمک به تخمک‌گذاری تجویز شده، برنامه ممکن است با کسی که هم‌زمان دیابت دارد فرق کند. راهنمای انجمن دیابت آمریکا در کاربرد کمک به تخمک‌گذاری، قطع دارو تا پایان سه‌ماههٔ اول را توصیه می‌کند. زمان مناسب را با تجویزکننده هماهنگ کنید تا مشخص شود آیا دلیل دیگری برای ادامه وجود دارد.
هنگام مصرف متفورمین در بارداری چه علائمی را پیگیری کنیم؟
تهوع و اسهال از عوارض احتمالی متفورمین‌اند و ممکن است تشخیص آن‌ها از ناراحتی گوارشی دوران بارداری آسان نباشد. زمان شروع علائم و ارتباط آن‌ها با غذا، مصرف قرص یا تغییر مقدار را یادداشت کنید. اگر استفراغ شدید یا مداوم دارید، مایعات در معده نمی‌مانند یا ادرار کم شده، همان روز با تیم درمان تماس بگیرید. جزئیات بیشتر در راهنمای عوارض متفورمین آمده است.
اندازه‌گیری قند را طبق برنامهٔ تیم درمان انجام دهید. اگر پزشک خواسته قند ناشتا و پس از غذا را ثبت کنید، ساعت سنجش و فاصله از وعده را هم بنویسید. مطلب روش اندازه‌گیری قند خون در منزل نکات استفاده از دستگاه را توضیح می‌دهد. اهداف قند در بارداری را از تیم درمان بگیرید. اگر نتایج مکرراً خارج از هدف‌اند، برای تغییر برنامه تماس بگیرید.
بعد از زایمان و در شیردهی چه می‌شود؟
پس از زایمان نیاز به دارو ممکن است تغییر کند. برای کسی که فقط در دوران بارداری دیابت داشته، تیم درمان برنامهٔ قطع داروی کاهندهٔ قند و آزمایش پیگیری را مشخص می‌کند. اگر دیابت نوع ۲ از قبل وجود داشته، پزشک دربارهٔ ادامه یا تنظیم دارو تصمیم می‌گیرد. مقدار کمی متفورمین وارد شیر می‌شود و در بسیاری از موارد شیردهی با مصرف آن امکان‌پذیر است. اگر نوزاد نارس است، مشکل کلیوی دارد یا دربارهٔ تغذیه و وزن‌گیری او نگرانی دارید، با پزشک نوزاد و تیم درمان مادر مشورت کنید.
برای ویزیت بعدی چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
هفتهٔ بارداری، علت تجویز متفورمین، تاریخ شروع دارو، مقدار هر نوبت و نام سایر داروها را یادداشت کنید. اگر قند خون را در خانه اندازه می‌گیرید، چند روز از نتایج ناشتا و بعد از غذا را همراه ببرید. سابقهٔ افت قند، بیماری کلیوی یا عارضهٔ گوارشی را هم مطرح کنید. برای مرور شیوهٔ خواندن عددها، راهنمای تفاوت قند ناشتا و قند پس از غذا را ببینید و هدف‌های مخصوص بارداری را از تیم درمان بپرسید.
آیا از روی عدد ۵۰۰ روی جعبه می‌شود دربارهٔ ایمنی تصمیم گرفت؟
عدد ۵۰۰ مقدار متفورمین در هر قرص را نشان می‌دهد. برای بررسی مصرف در بارداری، پزشک مقدار کل روزانه، نوع معمولی یا پیوسته‌رهش، علت تجویز و نتیجهٔ پایش قند را کنار هم می‌سنجد. اگر جعبهٔ تازه با قبلی فرق دارد، هر دو را به داروساز نشان دهید.
منابع پزشکی NICE، انجمن دیابت آمریکا، UKTIS و NHS
