راهحلی کوتاه برای وابستگی به موبایل ؛ این ۸ جلسه خواب و روان دانشآموزان را نجات داد!
روانشناسیبه گزارش پرشین وی به نقل از ایسنا ، نوجوانی یکی از حساسترین دورههای زندگی است؛ دورهای که فرد با تغییرات سریع جسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی روبهرو میشود. در سالهای اخیر، تلفن همراه به بخشی جدانشدنی از زندگی دانشآموزان تبدیل شده و استفاده افراطی از آن، نگرانیهایی درباره خواب، تمرکز و سلامت روان آنها ایجاد کرده است. حالا پژوهشی تازه نشان داده که یک روش مشاورهای کوتاهمدت میتواند به مدیریت این وضعیت کمک کند.
وابستگی دانش آموزان به تلفن همراه
در سالهای اخیر، تلفن همراه به بخشی جدانشدنی از زندگی دانشآموزان تبدیل شده است. این وسیله از یک سو برای آموزش، ارتباط و سرگرمی کاربرد دارد، اما از سوی دیگر اگر استفاده از آن از حد بگذرد، ممکن است به وابستگی رفتاری منجر شود؛ یعنی حالتی که فرد کنترل کمتری بر میزان استفاده خود دارد و این موضوع بر خواب، تمرکز، خلقوخو و روابط او اثر منفی میگذارد. اهمیت این موضوع پس از همهگیری کووید ۱۹ بیشتر هم شد؛ تعطیلی مدارس و آموزش از راه دور باعث شد دانشآموزان زمان بیشتری را با ابزارهای دیجیتال بگذرانند و این موضوع، نگرانیهایی تازه درباره سلامت روان آنها ایجاد کرد.
در همین زمینه، میلاد حاجیپور، محقق مشاوره مدرسه از دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه محقق اردبیلی، به همراه دو همکار دانشگاهی خود، پژوهشی درباره اثر یک درمان کوتاهمدت راهحلمحور بر وابستگی به تلفن همراه، خواب و سلامت روان دانشآموزان انجام دادهاند. این پژوهش به زبان ساده به این پرسش پرداخته است که آیا میتوان با یک برنامه مشاورهای فشرده و هدفمند، به دانشآموزان کمک کرد تا استفاده خود از تلفن همراه را بهتر مدیریت کنند و در نتیجه وضعیت خواب و حال روانیشان نیز بهبود یابد.
روش پژوهش؛ ۸ جلسه گروهی برای مدیریت وابستگی به موبایل
روش انجام این پژوهش نیمهآزمایشی بود؛ یعنی پژوهشگران دو گروه از دانشآموزان را با هم مقایسه کردند تا ببینند مداخله مورد نظر چه اثری دارد. جامعه مورد بررسی شامل همه دانشآموزان پایه ششم ابتدایی شهرستان خمام بود. از میان آنها ۲۴ دانشآموز انتخاب شدند و سپس بهطور تصادفی در دو گروه ۱۲ نفره قرار گرفتند: گروه آزمایش و گروه کنترل.
برای سنجش وضعیت دانشآموزان از سه ابزار استفاده شد: پرسشنامه اعتیاد به تلفن همراه، شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ و مقیاس استرس، اضطراب و افسردگی. ابتدا از هر دو گروه پیشآزمون گرفته شد تا وضعیت اولیه مشخص شود. سپس برای گروه آزمایش، هشت جلسه ۹۰ دقیقهای درمان راهحلمحور کوتاهمدت بهصورت هفتگی و گروهی برگزار شد، در حالی که گروه کنترل آموزشی دریافت نکرد. در پایان نیز از هر دو گروه پسآزمون گرفته شد و دادهها با روش آماری مناسب تحلیل شد تا تفاوتها دقیقتر بررسی شوند.
| جزئیات پژوهش | توضیحات |
|---|---|
| محققان | میلاد حاجیپور و همکاران (دانشگاه محقق اردبیلی) |
| جامعه آماری | دانشآموزان پایه ششم ابتدایی شهرستان خمام |
| تعداد شرکتکنندگان | ۲۴ دانشآموز (۱۲ نفر گروه آزمایش، ۱۲ نفر گروه کنترل) |
| نوع مداخله | درمان راهحلمحور کوتاهمدت (۸ جلسه ۹۰ دقیقهای) |
| ابزارهای سنجش | پرسشنامه اعتیاد به تلفن همراه، شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ، مقیاس استرس، اضطراب و افسردگی |
| نتیجه اصلی | کاهش وابستگی به تلفن همراه، بهبود کیفیت خواب و کاهش استرس، اضطراب و افسردگی |
درمان راهحلمحور کوتاهمدت؛ رویکردی عملی برای تغییر رفتار
وابستگی دانش آموزان به تلفن همراهدرمان راهحلمحور کوتاهمدت، همانطور که از نامش پیداست، بهجای تمرکز طولانی بر مشکل و ریشههای آن، بر پیدا کردن راهحلهای عملی، تواناییهای فرد و تجربههای موفق گذشته او تکیه میکند. در این رویکرد، به دانشآموز کمک میشود هدفهای روشن و قابل دستیابی تعیین کند، تواناییهای خود را بهتر بشناسد و تغییرات کوچک اما مؤثر را در زندگی روزانهاش به کار ببندد. به بیان ساده، این روش میکوشد بهجای اینکه فرد فقط درباره مشکل حرف بزند، به او یاد بدهد چگونه از ظرفیتهای خود برای کنترل بهتر وضعیت استفاده کند.
در جلسات گروهی این درمان، دانشآموزان با همکاری یکدیگر، راهحلهای عملی برای کاهش استفاده از تلفن همراه پیدا میکردند. آنها یاد میگرفتند که چگونه زمان خود را بهتر مدیریت کنند، فعالیتهای جایگزین را جایگزین استفاده افراطی از موبایل کنند و در صورت بروز احساسات منفی، راههای سالمتری برای مقابله با آنها پیدا کنند.
نتایج پژوهش؛ بهبود همزمان خواب، روان و کنترل موبایل
نتایج پژوهش نشان دادند که دانشآموزانی که در جلسات درمان راهحلمحور کوتاهمدت شرکت کرده بودند، در مقایسه با دانشآموزان گروه کنترل وضعیت بهتری پیدا کردند. این یافته نشان میدهد که مداخله مورد بررسی توانسته است در کاهش استفاده اعتیادگونه از تلفن همراه و نیز در بهبود خواب و حال روانی دانشآموزان نقش داشته باشد.
این درمان احتمالاً از چند مسیر اثر میگذارد: کمک به افزایش خودکارآمدی، یعنی این احساس که فرد میتواند رفتار خود را مدیریت کند؛ کمک به برنامهریزی بهتر روزانه؛ کاهش استرس و اضطراب؛ و تقویت نگاه مسئولانهتر به استفاده از ابزارهای دیجیتال. همچنین این رویکرد از دانشآموز میخواهد تجربههای موفق خود را به یاد بیاورد و آنها را تکرار کند. در نتیجه، دانشآموز فقط از او خواسته نمیشود «کمتر از موبایل استفاده کند»، بلکه یاد میگیرد چگونه این کار را به شیوهای عملی و متناسب با زندگی خودش انجام دهد.
📌 نکته مهم: اهمیت این یافتهها که در «نشریه رویش روانشناسی» وابسته به انجمن روانشناسی بالینی کودک و نوجوان انعکاس یافتهاند، در آن است که مشکل استفاده افراطی از تلفن همراه فقط به زمان زیاد کار با یک وسیله محدود نمیشود. این مسئله میتواند روی خواب شبانه، تمرکز در طول روز، احساس آرامش، میزان استرس و حتی عملکرد تحصیلی اثر بگذارد. مداخلهای که همزمان به کاهش وابستگی به تلفن همراه، بهبود خواب و ارتقای سلامت روان کمک کند، میتواند برای محیطهای آموزشی اهمیت زیادی داشته باشد. پژوهشگران همچنین یادآور شدهاند که این روش به دلیل کوتاهمدت بودن (۸ جلسه)، میتواند برای مدارس که معمولاً زمان و امکانات محدودی دارند، بسیار مناسب باشد.
35 راهکار کاربردی برای رهایی از یکنواختی زندگی و هیجانبخشی
زن و شوهر ها چگونه می توانند عادات زشت یکدیگر را تحمل نمایند؟
نکات مهم قبل از ازدواج و 5 سوالی که باید از خودتان بپرسید
خطرناک ترین تیپ شخصیتی و شناسایی آنها با رایج ترین نشانه ها
نشانه های تغییرات مثبت در زندگی: 6 علامت شروع تحول بزرگ
نشانه های فراموشی عشق قدیمی و پشت سر گذشتن اتفاقات گذشته
روانشناسی شخصیت پیچیده و 15 نشانه این مدل افراد
روانشناسی تصویری و افشای رفتاری که بیش از همه در همسرتان متنفرید
ویژگی افراد غیر قابل اعتماد که معمولا با هم به اشتراک دارند
تست روانشناسی عکسی و تعیین نوع جذابیت شما از نگاه دیگران
راهحلی کوتاه برای وابستگی به موبایل ؛ این ۸ جلسه خواب و روان دانشآموزان را نجات داد!
۸ سرگرمی طلایی تابستان برای سالمندان؛ از شنا تا باغبانی!
۵۰ عادت کوچک والدینی که کودکان شاد و مقاوم تربیت میکنند
۷ نشانه غافلگیرکننده که از جدایی قریبالوقوع خبر میدهند
اضطراب در مردان ؛ نشانههایی که خیلیها جدی نمیگیرند
علائم فرسودگی ذهنی ؛ وقتی خستگی فقط با خواب خوب نمیشود
راهی ساده برای پایان دادن به بحث همیشگی کارهای خانه
تفاوت غم و افسردگی چیست؟ ۷ نشانهای که نباید نادیده بگیرید
۷ رفتاری که حتی مردان جذاب را هم کمجذابیت میکند
چطور فصل فوتبال را بدون دلخوری با همسرتان بگذرانید؟
