گوشی قدیمی‌ات شاید یک معدن کوچک باشد؛ طلای داخل گوشی قدیمی چقدر است ؟

طلای داخل گوشی‌های قدیمی شاید آن‌قدر کم باشد که در یک دستگاه به چشم نیاید، اما وقتی هزاران موبایل فرسوده کنار هم قرار می‌گیرند، داستان کاملاً تغییر می‌کند. گزارشی درباره ارزش فلزات موجود در تلفن‌های همراه ازکارافتاده نشان می‌دهد که یک تن گوشی قدیمی می‌تواند از نظر مقدار طلا بسیار غنی‌تر از یک تن سنگ استخراج‌شده از بعضی معادن طلا باشد.

طلای داخل گوشی‌های قدیمی

بر اساس ارقام منتشرشده، یک تن گوشی تلفن همراه فرسوده بدون باتری می‌تواند حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ کیلوگرم مس، حدود ۳.۱۴ کیلوگرم نقره و ۳۰۰ تا ۳۵۰ گرم طلا در خود داشته باشد.

این اعداد به معنی وجود چند گرم طلای قابل برداشت در هر گوشی نیستند. مقدار فلز موجود در هر دستگاه به مدل، نسل، طراحی قطعات و ترکیب الکترونیکی آن بستگی دارد و فلزات نیز به شکل بسیار ریز در مدارها و اتصالات پخش شده‌اند.

اما همین مقدارهای کوچک وقتی میلیون‌ها دستگاه جمع می‌شوند، یک منبع بزرگ از مواد ارزشمند ایجاد می‌کنند؛ مفهومی که با عنوان «معدن‌کاری شهری» یا Urban Mining شناخته می‌شود.

یک تن گوشی قدیمی چقدر طلا دارد؟

براساس گزارش منتشرشده، مقدار طلای موجود در یک تن گوشی فرسوده می‌تواند در محدوده ۳۰۰ تا ۳۵۰ گرم باشد.

این عدد زمانی جالب‌تر می‌شود که با معدن طلا مقایسه شود.

در گزارش آمده است که یک معدن طلای فعال، بسته به کیفیت سنگ معدن، ممکن است از هر تن سنگ حدود ۵ تا ۲۰ گرم طلا تولید کند.

اگر این دو عدد را صرفاً از نظر غلظت طلا مقایسه کنیم، یک تن گوشی فرسوده می‌تواند چندین برابر یک تن سنگ معدن طلا، فلز زرد در خود داشته باشد.

البته این مقایسه به این معنی نیست که بازیافت گوشی ساده‌تر یا ارزان‌تر از معدن‌کاری است. فلزات ارزشمند موبایل در اجزای بسیار کوچک پراکنده‌اند و جداسازی آنها نیازمند تجهیزات و فرایندهای صنعتی بازیافت است.

در گوشی موبایل طلا کجا استفاده می‌شود؟

طلا تنها برای ساخت جواهرات ارزشمند نیست.

این فلز رسانایی الکتریکی مناسبی دارد و در برابر خوردگی نیز مقاوم است؛ به همین دلیل مقدار بسیار کمی از آن در بعضی اتصالات و اجزای الکترونیکی استفاده می‌شود.

در یک گوشی، میزان طلای مورد استفاده بسیار کم است، اما صنعت تلفن همراه میلیاردها دستگاه تولید کرده و همین مسئله مجموع طلای استفاده‌شده را به عدد قابل توجهی تبدیل می‌کند.

بردهای الکترونیکی، کانکتورها و بعضی نقاط اتصال از بخش‌هایی هستند که فلزات ارزشمند می‌توانند در آنها حضور داشته باشند.

گوشی قدیمی فقط طلا ندارد؛ بیش از ۳ کیلو نقره در یک تن موبایل

طلا مشهورترین فلز گران‌بهای موجود در لوازم الکترونیکی است، اما تنها فلز ارزشمند آنها نیست.

در گزارش مورد اشاره، برای هر تن گوشی فرسوده بدون باتری حدود ۳.۱۴ کیلوگرم نقره نیز عنوان شده است.

نقره یکی از بهترین رساناهای الکتریکی محسوب می‌شود و در تجهیزات الکترونیکی کاربردهای متعددی دارد.

مقدار آن در هر دستگاه ناچیز به نظر می‌رسد، اما وقتی صحبت از صدها هزار گوشی باشد، چند گرم به چند کیلوگرم تبدیل می‌شود.

۱۳۰ تا ۱۴۰ کیلوگرم مس در یک تن گوشی فرسوده

از نظر وزن، مس یکی از مهم‌ترین فلزهای قابل بازیابی از وسایل الکترونیکی است.

بر اساس ارقام گزارش‌شده، یک تن تلفن همراه فرسوده می‌تواند حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ کیلوگرم مس داشته باشد.

مس در مدارها، سیم‌ها و اتصالات الکترونیکی کاربرد گسترده‌ای دارد.

ممکن است ارزش هر گرم مس با طلا قابل مقایسه نباشد، اما حجم بسیار بیشتر آن باعث می‌شود در اقتصاد بازیافت زباله‌های الکترونیکی اهمیت بالایی داشته باشد.

چرا گوشی‌های قدیمی را «معدن شهری» می‌نامند؟

در معدن‌کاری سنتی باید سنگ از زمین استخراج، حمل و سپس فرآوری شود تا درصد کوچکی از فلز مورد نظر از حجم بزرگی از مواد جدا شود.

اما در شهرها منابع دیگری وجود دارند: گوشی‌ها، کامپیوترها، لپ‌تاپ‌ها، تلویزیون‌ها و دیگر دستگاه‌هایی که دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.

فلزهای این وسایل قبلاً استخراج، پالایش و وارد زنجیره تولید شده‌اند.

به همین دلیل بازیافت صنعتی آنها می‌تواند بخشی از مواد اولیه مورد نیاز صنایع را دوباره وارد چرخه مصرف کند.

اصطلاح «معدن شهری» دقیقاً از همین ایده می‌آید؛ شهرها و انبارهای وسایل دورریختنی نیز می‌توانند مانند یک منبع مواد خام دیده شوند.

۹۱ میلیارد دلار فلز در زباله‌های الکترونیکی یک سال

ابعاد اقتصادی این موضوع بسیار بزرگ‌تر از چند گوشی قدیمی در کشوی خانه است.

طبق گزارش Global E-waste Monitor، جهان در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۲ میلیون تن زباله الکترونیکی تولید کرد.

فلزهای موجود در این حجم از زباله حدود ۹۱ میلیارد دلار ارزش‌گذاری شده‌اند.

از این رقم حدود ۱۹ میلیارد دلار مربوط به مس و حدود ۱۵ میلیارد دلار مربوط به طلا بوده است.

این اعداد نشان می‌دهند دستگاهی که برای صاحبش دیگر ارزش استفاده ندارد، الزاماً از نظر مواد اولیه بی‌ارزش نشده است.

فقط ۲۲.۳ درصد زباله‌های الکترونیکی به شکل رسمی بازیافت شدند

شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا این باشد که با وجود چنین ارزش اقتصادی بزرگی، بخش عمده زباله‌های الکترونیکی به چرخه رسمی بازیافت نمی‌رسند.

براساس آمار بین‌المللی، در سال ۲۰۲۲ تنها ۲۲.۳ درصد زباله الکترونیکی تولیدشده جهان به صورت مستند و رسمی جمع‌آوری و بازیافت شد.

یعنی بیش از سه‌چهارم این حجم عظیم از دستگاه‌های الکترونیکی خارج از مسیر رسمی بازیافت باقی مانده است.

بخشی از دستگاه‌ها دور ریخته می‌شوند و بخش دیگری نیز سال‌ها در خانه‌ها، انبارها و کمدها باقی می‌مانند.

چرا گوشی قدیمی را در کشو نگه می‌داریم؟

بسیاری از افراد تلفن قدیمی خود را حتی پس از خرید دستگاه جدید کنار نمی‌گذارند.

دلایل مختلفی برای این رفتار وجود دارد.

بعضی‌ها تصور می‌کنند شاید روزی دوباره به گوشی احتیاج پیدا کنند. برخی گوشی قدیمی را به‌عنوان دستگاه پشتیبان نگه می‌دارند و برای عده‌ای نیز عکس‌ها، پیام‌ها یا اطلاعات شخصی داخل آن دلیل اصلی نگهداری است.

در گزارش‌های مربوط به زباله الکترونیکی نیز انباشت دستگاه‌های بدون استفاده در خانه‌ها یکی از مشکلات مهم چرخه بازیافت معرفی شده است.

هر خانواده چند وسیله الکترونیکی بدون استفاده دارد؟

طبق آمار ذکرشده در گزارش، یک خانواده اروپایی به‌طور متوسط حدود ۷۴ دستگاه الکتریکی و الکترونیکی در اختیار دارد.

از این تعداد حدود ۱۳ دستگاه دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.

این وسایل می‌توانند تلفن همراه، شارژر، هدفون، تبلت یا سایر تجهیزات الکترونیکی باشند.

اگر این وضعیت در مقیاس میلیون‌ها خانواده بررسی شود، حجم عظیمی از فلز، پلاستیک و سایر مواد در خانه‌ها ذخیره شده است.

آیا می‌توان طلای گوشی قدیمی را در خانه استخراج کرد؟

استخراج طلا و فلزات از قطعات الکترونیکی یک فرایند خانگی ساده نیست.

مقدار طلا در یک گوشی بسیار کم و در قطعات مختلف پراکنده است و بازیابی صنعتی آن نیازمند تجهیزات تخصصی و فرایندهای کنترل‌شده است.

برخی روش‌های غیراصولی جداسازی فلزات می‌توانند مواد خطرناک و آلاینده ایجاد کنند؛ بنابراین باز کردن و فرآوری شیمیایی قطعات در خانه روش مناسبی برای بازیافت نیست.

راه منطقی، تحویل تجهیزات ازکارافتاده به مجموعه‌های معتبر بازیافت زباله‌های الکترونیکی است.

قبل از تحویل گوشی قدیمی، اطلاعات شخصی را فراموش نکنید

ارزش فلزات تنها مسئله‌ای نیست که هنگام کنار گذاشتن یک گوشی باید در نظر گرفت.

گوشی‌های هوشمند حجم زیادی از اطلاعات شخصی شامل عکس‌ها، حساب‌های کاربری، فایل‌ها و پیام‌ها را ذخیره می‌کنند.

بنابراین پیش از فروش، اهدا یا تحویل دستگاه برای بازیافت، باید اطلاعات مورد نیاز منتقل و سپس دستگاه به روش مناسب پاک‌سازی شود.

خارج کردن سیم‌کارت و در صورت وجود کارت حافظه نیز از نکات مهم قبل از واگذاری گوشی است.

آیا گوشی قدیمی شما واقعاً ارزش مالی زیادی دارد؟

وقتی گفته می‌شود یک تن گوشی صدها گرم طلا دارد، ممکن است این تصور ایجاد شود که هر تلفن قدیمی به تنهایی گنجی گران‌قیمت است.

اما چنین برداشتی درست نیست.

فلزات گران‌بها در هر گوشی در مقادیر بسیار کوچک وجود دارند. ارزش اقتصادی اصلی زمانی ایجاد می‌شود که تعداد بسیار زیادی دستگاه در واحدهای صنعتی جمع‌آوری و پردازش شوند.

بنابراین یک گوشی قدیمی لزوماً به‌تنهایی ارزش طلای قابل توجهی ندارد، اما میلیون‌ها گوشی کنار هم می‌توانند منبع بسیار مهمی از مواد اولیه باشند.

گوشی خاموشی که هنوز ارزش دارد

هر سال گوشی‌های بیشتری جای خود را به مدل‌های جدید می‌دهند و دستگاه‌های قدیمی‌تر به کشوها منتقل می‌شوند.

اما خاموش شدن یک گوشی به معنی پایان ارزش مواد سازنده آن نیست.

مس، نقره، طلا و فلزات دیگری که زمانی با هزینه از معادن استخراج و پالایش شده‌اند، همچنان درون همان دستگاه باقی مانده‌اند.

در مقیاس جهانی، همین وسایل ظاهراً بی‌ارزش میلیاردها دلار مواد قابل بازیابی در خود جای داده‌اند.

شاید به همین دلیل بهتر باشد دفعه بعد که گوشی چند سال قبل خود را در انتهای کشو دیدیم، آن را نه فقط یک وسیله ازکارافتاده، بلکه بخشی کوچک از یک معدن شهری چند میلیارد دلاری ببینیم.

منابع : تابناک / زومیت