شیوع شپش سر در مدارس؛ از علائم تا راهکارهای درمانی و پیشگیری
رئیس گروه سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس وزارت بهداشت از شیوع شپش سر در میان کودکان و دانش‌آموزان خبر داد. دکتر محمد مرادی توضیح داد که شپش سر یکی از آلودگی‌های انگلی شایع است که از طریق تماس مستقیم با فرد آلوده یا استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند شانه، برس، کلاه، روسری، حوله و ملحفه منتقل می‌شود.
شیوع شپش سر در مدارس
وی تاکید کرد که این آلودگی به گروه یا طبقه اجتماعی خاصی محدود نیست و نباید ابتلا به آن را نشانه ضعف رعایت بهداشت فردی یا مختص خانواده‌های دارای شرایط اجتماعی خاص دانست. با رعایت اصول بهداشتی و درمان مناسب، می‌توان این مشکل را کنترل کرد.
خارش شدید سر؛ علامت اصلی و نحوه تشخیص
دکتر مرادی خارش شدید پوست سر را مهم‌ترین عارضه این آلودگی برشمرد که می‌تواند موجب خستگی، بی‌قراری و اختلال در خواب دانش‌آموزان شود و در نتیجه بر تمرکز و عملکرد تحصیلی آنان تاثیر بگذارد.
وی افزود: شپش سر حشره‌ای کوچک، بدون بال و خون‌خوار است که در میان موها و روی پوست سر زندگی می‌کند. تخم شپش که «رشک» نام دارد، به ساقه مو چسبندگی زیادی دارد و به‌سختی جدا می‌شود. رشک‌ها و شپش‌ها بیشتر در نواحی پشت گوش و پس سر دیده می‌شوند.
رئیس گروه سلامت نوجوانان هشدار داد که پوسته‌های ناشی از شوره سر گاهی با رشک اشتباه گرفته می‌شوند؛ بنابراین تشخیص صحیح آلودگی و توجه ویژه به نواحی پشت گوش هنگام بررسی موها اهمیت دارد.
راه‌های انتقال و اقدامات پیشگیرانه در مدارس
انتقال شپش سر عمدتاً از طریق تماس مستقیم سر با سر فرد آلوده صورت می‌گیرد. استفاده مشترک از وسایلی مانند شانه، برس، کلاه، روسری، حوله، بالش و لباس خواب نیز نقش مهمی در انتقال آلودگی دارد.
دکتر مرادی توصیه کرد دانش‌آموزان از استفاده مشترک از وسایل شخصی یکدیگر خودداری کنند. خانواده‌ها نیز باید در صورت مشاهده خارش مداوم سر یا موارد مشکوک، موهای فرزندان خود را به‌ویژه در نواحی پشت گوش و پس سر بررسی کنند.
روش‌های درمانی استاندارد: پرمترین و دایمتیکون
استفاده از فرآورده‌های ضد شپش مطابق دستور مصرف، روش اصلی درمان است. دو فرآورده مورد اشاره عبارتند از:
- شامپوی پرمترین یک درصد: ابتدا موها با شامپوی معمولی شسته شده و آب اضافی گرفته می‌شود. سپس فرآورده در حالی که موها مرطوب هستند، به تمام موها و پوست سر مالیده می‌شود. پس از ۱۰ دقیقه، موها با آب فراوان شسته می‌شوند. تکرار درمان پس از یک هفته توصیه شده است.
- لوسیون دایمتیکون چهار درصد: این فرآورده باید روی موهای خشک، از ریشه تا نوک مو، استفاده شود تا تمام پوست سر و موها آغشته شوند. پس از هشت ساعت، موها با شامپوی معمولی شسته می‌شوند و برای اطمینان از درمان، استفاده مجدد از لوسیون یک هفته بعد توصیه می‌شود.
وی تاکید کرد انتخاب فرآورده باید بر اساس دستورالعمل محصول باشد و در مورد کودکان خردسال، زنان باردار یا افراد دارای شرایط خاص، لازم است توصیه‌های تخصصی مربوط به همان فرآورده رعایت شود.
بررسی هم‌زمان اعضای خانواده و جداسازی رشک‌ها
در صورت ابتلای سایر اعضای خانواده، بررسی و درمان هم‌زمان افراد مبتلا اهمیت دارد تا احتمال انتقال مجدد آلودگی کاهش یابد.
استفاده از شانه دندانه‌ریز (شانه مخصوص شپش) هنگام شست‌وشوی موها می‌تواند به خارج کردن شپش‌های مرده و رشک‌های چسبیده کمک کند. مرطوب کردن موها روند جداسازی دستی رشک‌ها را آسان‌تر می‌کند.
کوتاه کردن مو ضروری نیست
دکتر مرادی تصریح کرد طول مو به‌تنهایی عامل ابتلا به شپش سر نیست و کوتاه کردن مو ضرورتی ندارد. استحمام منظم، بررسی و شانه‌کردن موها، شست‌وشوی برس و شانه و تمیز نگه‌داشتن لباس‌ها، روسری، کلاه و سایر وسایل شخصی از جمله اقدامات موثر در کنترل آلودگی است.
خانواده‌ها و مدارس باید به‌جای ایجاد نگرانی یا برخوردهای تبعیض‌آمیز با دانش‌آموزان مبتلا، بر شناسایی به‌موقع، درمان صحیح و پیشگیری از انتقال آلودگی تمرکز کنند.
ایسنا
