پیش‌بینی آغاز بارش‌های پاییزی و احتمال برف زمستانی در ایران

پیش‌بینی بارش‌های پاییزی و زمستانی ایران، با نزدیک شدن به هفته‌های پایانی تابستان، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. حسین اردکانی، استاد دانشگاه و از چهره‌های باسابقه حوزه هواشناسی ایران، در گفت‌وگویی درباره وضعیت دمای کشور، زمان احتمالی آغاز بارندگی‌های پاییزی و چشم‌انداز بارش برف در زمستان توضیح داده است.

در حال مطالعه «پیش‌بینی بارش پاییز و زمستان» هستید؛ پیشنهاد می‌کنیم «پیش‌بینی قیمت طلا» و «پیش بینی قیمت جهانی طلا» را نیز بخوانید.

تحریریه اخبار ایران پرشین‌وی این گزارش را براساس گفت‌وگوی منتشرشده از سوی همشهری آنلاین به نقل از دیده‌بان ایران تنظیم کرده و برای روشن‌تر شدن مفاهیمی مانند ال‌نینیو، QBO و نوسان قطبی، توضیحات تکمیلی به آن افزوده است.

پیش‌بینی بارش پاییز و زمستان

اردکانی احتمال داده است بارندگی‌های گسترده پاییزی از اواخر مهر یا اوایل آبان آغاز شوند. او همچنین با اشاره به ال‌نینیو، نوسان شبه‌دوسالانه بادهای استراتوسفری یا QBO و نوسان قطبی، احتمال وقوع چند موج هوای سرد و بارش برف در ماه‌های دی و بهمن را مطرح کرده است.

دمای ۳۵ تا ۳۶ درجه تهران در روزهای گرم تابستان

حسین اردکانی درباره وضعیت دمای تهران اظهار کرد که در روزهای نزدیک به اوج گرمای تابستان، دمایی در محدوده ۳۵ تا ۳۶ درجه سانتی‌گراد در پایتخت مشاهده شده است.

او با اشاره به بیش از ۶۰ سال فعالیت خود در حوزه هواشناسی، این وضعیت دمایی را کم‌نظیر توصیف کرد. به گفته اردکانی، بعضی پیش‌بینی‌های ماه‌های گذشته از وقوع تابستانی بسیار گرم خبر می‌دادند، اما این پیش‌بینی‌ها دست‌کم تا زمان انجام این گفت‌وگو به‌طور کامل محقق نشده‌اند.

این استاد دانشگاه یادآور شد که تا حدود بیستم تیر، دمای نسبتاً پایین‌تری در کشور ثبت شد و پس از آن یک دوره گرم شکل گرفت؛ با این حال، از نظر او شدت این گرما در محدوده شرایط معمول تابستان قرار داشت و دمای تهران نیز به ۴۱ درجه سانتی‌گراد نرسید.

چشم‌انداز دمای ایران تا پایان شهریور

اردکانی پیش‌بینی کرد که موج هوای نسبتاً خنک برای پنج تا شش روز ادامه داشته باشد و پس از آن تا پایان شهریور، شرایط نسبتاً گرم در کشور حاکم شود.

او کاهش تدریجی طول روز و افزایش مدت شب را از عواملی دانست که می‌تواند از شدت افزایش دما در هفته‌های پایانی تابستان بکاهد. با کوتاه‌تر شدن روزها، مدت تابش خورشید کاهش می‌یابد و زمینه برای افت تدریجی دمای شبانه فراهم می‌شود.

آیا سوپر ال‌نینیو و پاییز سیل‌آسا در راه است؟

این چهره باسابقه هواشناسی درباره مطرح شدن احتمال وقوع سوپر ال‌نینیو و بارندگی‌های بسیار شدید پاییزی گفت که چنین سناریویی را برای ایران محتمل نمی‌داند.

به اعتقاد او، پاییز پیش‌رو لزوماً یک فصل سیل‌آسا نخواهد بود و نمی‌توان تنها براساس شکل‌گیری یک پدیده دورپیوندی، وقوع بارندگی شدید و گسترده را برای تمام مناطق کشور قطعی دانست.

ال‌نینیو پدیده‌ای اقیانوسی و جوی در بخش استوایی اقیانوس آرام است که می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی مناطق مختلف جهان را تغییر دهد؛ اما اثر آن بر آب‌وهوای ایران مستقیم، ثابت و یکسان نیست و به تعامل آن با چندین الگوی جوی دیگر بستگی دارد.

زمان احتمالی آغاز بارندگی‌های پاییزی

اردکانی درباره زمان شروع بارش‌ها اظهار کرد که بارندگی‌های گسترده پاییزی ممکن است از اواخر مهر یا اوایل آبان آغاز شوند. او این زمان را با سال گذشته مقایسه کرد و گفت بارش‌های اصلی در سال قبل دیرتر و از حدود دهم آذر شروع شده بودند.

این پیش‌بینی به معنای نبود بارش پیش از مهر نیست. به گفته او، مناطقی از شمال کشور ممکن است پیش از آغاز بارندگی‌های گسترده پاییزی نیز بارش‌هایی را تجربه کنند.

مناطقی که احتمال بارش زودتر در آن‌ها وجود دارد

براساس توضیحات اردکانی، بارش‌های پیش از مهر می‌توانند بخش‌هایی از مناطق زیر را درگیر کنند:

او تأکید کرد که این بارش‌های منطقه‌ای با آغاز بارندگی‌های گسترده در سراسر کشور تفاوت دارند و شروع دوره اصلی بارش‌ها را برای اواخر مهر یا اوایل آبان محتمل می‌داند.

بارش‌های مانسونی در جنوب شرق ایران

اردکانی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به بارش‌های مانسونی پرداخت. به گفته او، تأثیر اصلی این بارش‌ها بیشتر در جنوب شرق ایران، استان سیستان و بلوچستان و نواحی نزدیک به دریای عمان مشاهده می‌شود.

رطوبت ناشی از جریان‌های مانسونی ممکن است در بعضی ساعات بعدازظهر و اوایل شب، به‌صورت محدود و نقطه‌ای به بخش‌هایی از استان فارس نیز برسد و موجب شکل‌گیری رگبارهای محلی شود.

با این حال، او وقوع بارش‌های مانسونی بسیار گسترده، مشابه بعضی سال‌های گذشته، را در این دوره محتمل ندانست.

نقش ال‌نینیو در بارش‌های زمستانی ایران

اردکانی درباره چشم‌انداز زمستان توضیح داد که الگوهای دورپیوندی جوی می‌توانند یکدیگر را تقویت یا تضعیف کنند. از نظر او، ال‌نینیو ممکن است در زمستان رطوبت بیشتری را به عرض‌های میانی و سامانه‌های مؤثر بر ایران برساند.

افزایش رطوبت به‌تنهایی برای بارش برف کافی نیست. برای شکل‌گیری برف، ورود هم‌زمان هوای سرد و وجود رطوبت مناسب ضروری است. به همین دلیل، نتیجه نهایی به نحوه تعامل ال‌نینیو با جریان‌های سرد شمالی و دیگر الگوهای جوی بستگی خواهد داشت.

QBO چیست و چه ارتباطی با زمستان دارد؟

نوسان شبه‌دوسالانه یا QBO به تغییر دوره‌ای جهت بادها در بخش استوایی استراتوسفر گفته می‌شود. این پدیده می‌تواند با دیگر الگوهای جوی تعامل داشته باشد و به‌طور غیرمستقیم بر گردش جو در عرض‌های بالاتر اثر بگذارد.

اردکانی احتمال داده است که وضعیت QBO در سال جاری بتواند شرایطی را برای تغییر الگوهای فشار در قطب شمال، سیبری و شرق آسیا فراهم کند. به گفته او، در صورت شکل‌گیری فاز منفی نوسان قطبی، امکان نفوذ توده‌های هوای سردتر به منطقه افزایش پیدا می‌کند.

احتمال موج سرما و بارش برف در دی و بهمن

براساس تحلیل اردکانی، در صورت همراه شدن جریان‌های مرطوب با نفوذ هوای سرد، امکان وقوع چند موج سرما در دی و بهمن وجود خواهد داشت.

او معتقد است رطوبتی که از مسیرهای غربی و دریای مدیترانه به سامانه‌های جوی می‌رسد، در صورت برخورد با هوای سرد می‌تواند زمینه بارش برف را در چند نوبت فراهم کند.

این پیش‌بینی به معنای بارش برف فراگیر و هم‌زمان در تمام مناطق ایران نیست. نوع و میزان بارش هر منطقه به ارتفاع، دمای سطح زمین، مسیر سامانه‌های بارشی و زمان ورود توده هوای سرد بستگی دارد.

آیا زمستان پربارش خواهد بود؟

اردکانی احتمال داده است که در صورت تحقق الگوهای مورد انتظار، میزان بارندگی زمستان در محدوده نرمال یا بالاتر از نرمال قرار گیرد.

با این حال، او تأکید کرده است که هنوز نمی‌توان با قطعیت کامل درباره وضعیت QBO و پیامدهای آن نظر داد. بنابراین عبارت‌هایی مانند «زمستان قطعی پربرف» یا «بارش حتمی و فراگیر» برداشت دقیقی از این پیش‌بینی نیستند.

خلاصه پیش‌بینی مطرح‌شده برای ماه‌های آینده

چرا پیش‌بینی فصلی قطعی نیست؟

پیش‌بینی‌های فصلی با پیش‌بینی وضعیت هوا در چند روز آینده تفاوت دارند. هرچه بازه زمانی پیش‌بینی طولانی‌تر شود، عدم قطعیت آن نیز افزایش پیدا می‌کند.

الگوهایی مانند ال‌نینیو، QBO و نوسان قطبی فقط بخشی از عوامل اثرگذار بر آب‌وهوای ایران هستند. تغییر مسیر سامانه‌ها، دمای آب دریاها، وضعیت پرفشار جنب‌حاره‌ای و جریان‌های جوی منطقه‌ای می‌توانند نتیجه نهایی را تغییر دهند.

به همین دلیل، این گزارش را باید یک چشم‌انداز احتمالی دانست، نه هشدار قطعی درباره زمان و میزان بارش یا سرما.

جمع‌بندی

حسین اردکانی احتمال داده است که بارندگی‌های گسترده پاییزی از اواخر مهر یا اوایل آبان آغاز شوند. او همچنین معتقد است در صورت همراهی ال‌نینیو، QBO، فاز منفی نوسان قطبی و ورود رطوبت از مسیر مدیترانه، ممکن است در دی و بهمن چند موج سرما و بارش برف در ایران رخ دهد.

این پیش‌بینی هنوز قطعی نیست و وضعیت واقعی بارش و دما باید با نزدیک شدن به هر بازه زمانی، براساس گزارش‌ها و هشدارهای رسمی هواشناسی بررسی شود.