نخستین تصاویر از حرم امام رضا (ع) ؛ ۱۶۰ سال پیش

اولین تصاویر حرم امام رضا

آنتونیو جیانوزی، جهانگرد و عکاس ایتالیایی، ۱۶۰ سال پیش در سفر به ایران، اولین تصاویر را از حرم مطهر امام رضا (ع) ثبت کرد. جیانوزی یک افسر ایتالیایی بود که برای تدریس در مدرسه دارالفنون به ایران آمد. او به عکاسی علاقه داشت و چون دوربین و تجهیزات عکاسی را با خود آورده بود، ناصرالدین شاه قاجار از او خواست تا از ابنیه تاریخی ایران عکاسی کند.

ماجرای ورود به حرم مطهر

جیانوزی برای عکاسی از حرم مطهر امام رضا (ع) به مشهد سفر کرد. اما به دلیل اینکه مسلمان نبود، او را به حرم راه ندادند. با این حال، او به هر نحو ممکن وارد حرم شد و عکس‌هایی تاریخی ثبت کرد. در این باره روایت‌هایی مبنی بر گفتن شهادتین توسط جیانوزی وجود دارد. او پس از ورود به حرم، موفق شد شش تصویر منحصر‌به‌فرد از صحن و بنای حرم ثبت کند.

بر اساس مستندات تاریخی، جیانوزی در مجموع ۲۲ عکس از مکان‌های مختلف در سفر خود به خراسان ثبت کرده است که شامل تصاویری از بقعه چهل دختران، مسجد جامع دامغان، مقبره بایزید بسطامی، آرامگاه نادرشاه و حرم مطهر امام رضا (ع) می‌شود. از این تعداد، شش تصویر به حرم مطهر اختصاص دارد که قدیمی‌ترین عکس‌های موجود از این مکان مقدس به شمار می‌رود.

جزئیات تصاویر تاریخی

این تصاویر که در سال ۱۲۳۳ هجری شمسی (حدود ۱۶۰ سال پیش) ثبت شده‌اند، نمایی از حرم در صحن کهنه (انقلاب فعلی) را نشان می‌دهند. در این عکس‌ها، نهر آبی که از صحن کهنه عبور می‌کرده، به وضوح دیده می‌شود. این نهر که به «نهر خیابان» معروف بود، سابقه‌ای بیش از ۴۰۰ سال داشت و آب آن از چشمه گیلاس در فاصله ۳۰ کیلومتری مشهد به سمت حرم هدایت می‌شد تا مشکل کم‌آبی شهر و حرم را حل کند.