قانون جدید سهمیه بنزین؛ محدودیت کارت اضطراری در ۱۱ استان و عرضه ۵۰ لیتر با نرخ ۱۰ هزار تومان
تغییرات جدید در نحوه عرضه سوخت و ساختار سهمیه‌بندی بنزین، از ابتدای آبان‌ماه شرایط متفاوتی را برای رانندگان در تعدادی از استان‌های کشور ایجاد کرده است.
قانون جدید سهمیه بنزین
بر اساس این طرح، دسترسی به کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها محدود شده و در مقابل، سهمیه سوم بنزین با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان مستقیماً به کارت سوخت شخصی خودروها اختصاص یافته است. مقامات شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده‌اند که هدف محوری این سیاست، مدیریت دقیق مصرف بنزین، افزایش نظارت بر فرآیند سوخت‌گیری و مقابله جدی با پدیده قاچاق سوخت است.
لیست استان‌های مشمول طرح جدید
بر اساس اعلام رسمی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، مرحله جدید طرح محدودیت استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در ۱۱ استان کشور اجرایی شده است. این استان‌ها عبارت‌اند از:
- هرمزگان
- آذربایجان شرقی
- آذربایجان غربی
- خراسان رضوی
- خراسان شمالی
- خراسان جنوبی
- اردبیل
- یزد
- کردستان
- کرمان
- سیستان و بلوچستان
در این مناطق جغرافیایی، هم‌زمان با سخت‌گیرانه شدن قوانین مربوط به کارت‌های آزاد جایگاه‌ها، مقدار ۵۰ لیتر بنزین با «نرخ سوم» (هر لیتر ۱۰ هزار تومان) به سبد سوخت کارت‌های شخصی خودروهای تحت پوشش افزوده می‌شود. لازم به ذکر است که محدودیت کارت‌های جایگاه به معنای حذف کامل آن‌ها نیست؛ بلکه استفاده از کارت اضطراری همچنان برای شرایط خاص و در جایگاه‌های منتخب پیش‌بینی شده است.
ساختار جدید سهمیه‌های سوخت
با اجرای این طرح، الگوی دریافت سوخت برای خودروهای مشمول به سه بخش مجزا تقسیم می‌شود:
- سهمیه اول: ۶۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۵۰۰ تومان
- سهمیه دوم: ۵۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۳۰۰۰ تومان
- سهمیه سوم: ۵۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان
به این ترتیب، مجموع ظرفیت دریافت سوخت برای یک خودرو در این چرخه به ۱۶۰ لیتر می‌رسد. کارشناسان تأکید دارند که این تغییر به منزله افزایش سهمیه بنزین ارزان‌قیمت نیست، بلکه افزودن ۵۰ لیتر با نرخ بالاتر به سبد سوخت، راهکاری برای تأمین بخشی از نیاز رانندگانی است که پس از اتمام سهمیه‌های قبلی، نیاز به سوخت بیشتری دارند.
رصد هوشمند مصرف و شناسایی تخلفات
یکی دیگر از ارکان مهم این برنامه، افزایش نظارت بر دفعات و حجم سوخت‌گیری خودروهاست. رضا سپهبوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، از برنامه‌ریزی برای «شناسنامه‌دار شدن» کارت‌های سوخت خبر داده است. بر این اساس، سامانه‌ای راه‌اندازی می‌شود تا میزان سوخت‌گیری خودروها را بر اساس کد ملی یا شماره کارت بانکی رصد کند.
سپهبوند با اشاره به نمونه‌های تخلف‌آمیز اظهار داشت: «خودرویی در تهران شناسایی شده که طی یک ماه بیش از ۳۵۰ بار اقدام به سوخت‌گیری کرده است.» چنین مواردی ضرورت نظارت دقیق‌تر و شناسایی سریع‌تر تخلفات احتمالی را برجسته می‌کند.
واکنش‌ها و آمار مصرف
محدودیت کارت‌های اضطراری نگرانی‌هایی را در میان مسافران و رانندگان عبوری ایجاد کرده است. در پاسخ به این دغدغه‌ها، شرکت ملی پخش اعلام کرده است که در جایگاه‌های منتخب و مسیرهای پرتردد، کارت اضطراری برای شرایط ضروری در دسترس خواهد بود تا رانندگان در سفرهای بین‌شهری دچار مشکل نشوند.
از سوی دیگر، کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، آمار جدیدی از وضعیت مصرف ارائه داد. او اعلام کرد که میانگین مصرف بنزین کشور تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ روزانه ۱۳۳ میلیون لیتر بوده است. همچنین داده‌ها نشان می‌دهد مصرف بنزین در ۱۰ روز نخست آبان نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۱.۲ درصد کاهش داشته است.
جمع‌بندی: آزمون نهایی سیاست بنزینی
تغییرات اخیر در سهمیه‌بندی و محدودیت کارت‌های آزاد، گام تازه‌ای از سوی دولت برای کنترل مصرف و صفر کردن قاچاق سوخت است. با این حال، موفقیت این سیاست تنها به محدود کردن کارت‌های اضطراری وابسته نیست. تضمین دسترسی آسان مردم به سوخت، به‌ویژه در جاده‌ها و سفرهای بین‌استانی، شرط اصلی پذیرش عمومی این طرح است. در نهایت، میزان واقعی کاهش مصرف و توقف جریان قاچاق سوخت، معیار سنجش موفقیت این تغییرات خواهد بود.
منبع: دانشجو
