شوخ طبعی انیشتین | داستان زبان درآوردن نابغه فیزیک

شوخ طبعی انیشتین درست به اندازه نظریه نسبیت او شهرت دارد. آلبرت انیشتین، دانشمند نابغه اعصار مختلف تاریخ، از روحیه شوخ و طنزی برخوردار بود که او را از بسیاری از همتایان خشک و جدی اش متمایز می‌کرد. او به جز تئوری‌های بزرگش در حوزه فیزیک، به خاطر بازیگوشی و خوش‌برخوردی حتی با کسانی که دانشمند نبودند، شناخته می‌شد. یکی از مشهورترین نمونه‌های شوخ طبعی انیشتین ماجرایی است که در سال ۱۹۵۱ در جشن تولد ۷۲ سالگی او رخ داد و عکسی ماندگار از او با زبانی بیرون‌آورده به جا گذاشت.

شوخ طبعی انیشتین؛ داستان عکسی که تاریخ را شوکه کرد

در سال ۱۹۵۱، انیشتین به جشن تولدی دعوت شد که به افتخار او در مؤسسه مطالعات پیشرفته در پرینستون، نیوجرسی برگزار شده بود. در این مراسم بسیاری از مقامات و خبرنگاران حضور داشتند و از انیشتین خواسته شد که در طول شب برای عکس گرفتن ژست بگیرد. با گذشت شب، انیشتین از درخواست‌های مداوم برای عکس گرفتن خسته شد. طبق یک روایت، او غرغر می‌کرد و می‌گفت: «این وضعیت خسته‌کننده است.» اما او خوش‌برخورد بود و به ژست گرفتن برای دوربین‌ها ادامه داد. تا اینکه نوبت به آرتور ساس، عکاس یونایتد پرس اینترنشنال رسید. ساس از انیشتین خواست که به دوربین لبخند بزند. اما انیشتین به جای لبخند، زبانش را به نشانه سرکشی و بازیگوشی بیرون آورد. ساس شاتر را زد و آن لحظه برای همیشه ثبت شد. این عکس از آن زمان به یکی از معروف‌ترین تصاویر انیشتین و یک نماد فرهنگی در سراسر جهان تبدیل شده است.

واکنش خود انیشتین به این عکس

جالب است بدانید که خود انیشتین از این عکس بسیار خوشحال شد. او از خبرگزاری UPI درخواست کرد که چندین نسخه از آن را برایش ارسال کنند. او حتی از این عکس به عنوان کارت تبریک برای دوستان و همکارانش استفاده کرد. این واکنش نشان می‌دهد که شوخ طبعی انیشتین نه یک حرکت لحظه‌ای، بلکه بخشی از شخصیت او بود. او از اینکه مردم او را نه فقط یک دانشمند جدی، بلکه یک انسان شوخ‌طبع و خاکی ببینند، لذت می‌برد. این تصویر بعدها بارها در کتاب‌ها، مجلات، پوسترها و سایر رسانه‌ها منتشر شد و به نمادی از فرهنگ قرن بیستم تبدیل شد.

چرا این عکس تا این اندازه ماندگار شد؟

عکس زبان درآوردن انیشتین دلایل متعددی برای ماندگاری دارد. نخست، تضاد میان چهره یک نابغه علمی با یک حرکت کودکانه و بازیگوشانه، تصویری به یادماندنی خلق می‌کند. دوم، این عکس در زمانه‌ای گرفته شد که عکاسی از مشاهیر معمولاً بسیار رسمی و خشک بود. انیشتین با این حرکت، قواعد را شکست و چهره‌ای انسانی و دور از دسترس از خود به نمایش گذاشت. سوم، این عکس بعدها به نمادی از «هوش همراه با شوخ‌طبعی» و «نبوغ و فروتنی» تبدیل شد. نسل‌های بعدی با دیدن این تصویر، انیشتین را نه یک بت دست‌نیافتنی، که یک انسان خاکی و بامزه به یاد می‌آورند. این همان چیزی است که شوخ طبعی انیشتین را به یک میراث فرهنگی ماندگار تبدیل کرده است.

سایر روایت‌های طنزآمیز از زندگی انیشتین

انیشتین غیر از این ماجرا، شوخی‌های معروف دیگری نیز در کارنامه دارد. مثلاً در پاسخ به نامه‌ای که در آن از او پرسیده بودند «صدای یک تلفن چند سانتی‌متر است؟»، با طنز نوشته بود: «قد تلفن که مهم نیست، مهم طولانی شدن مکالمه است.» یا وقتی خبرنگاری از او پرسید احساسات خود را به عنوان بزرگترین دانشمند زنده جهان چگونه توصیف می‌کند، پاسخ داد: «نمی‌دانم بزرگترین دانشمند جهان بودن چه حسی دارد چون من هرگز خودم را اینطور نمی‌بینم.» این پاسخ‌ها نمونه‌هایی از فروتنی و شوخ‌طبعی او هستند. او همچنین گاهی با دانشجویان شوخی می‌کرد و در جلسات علمی با لبخند نظرات جنجالی می‌داد. حتی در نامه‌های خصوصی‌اش نیز همواره اثری از طنز و بازیگوشی دیده می‌شود.

در پایان، شوخ طبعی انیشتین به ما یادآوری می‌کند که نبوغ و خشکی لزوماً همراه یکدیگر نیستند. یک ذهن بزرگ می‌تواند همزمان عمیق‌ترین پرسش‌های کیهان را حل کند و هم برای یک لحظه زبانش را به دوربین نشان دهد. شاید این همان راز محبوبیت همیشگی او باشد.