۵ کاردستی رنگینکمان با مقوا؛ آموزش ساخت مدلهای ساده و سهبعدی با عکس

این پنج کاردستی برای فعالیت هنری دبستان، تزیین کلاس، نمایشگاه کار و شناخت رنگها کاربرد دارند. عکس هر مدل جداگانه نمایش داده شده تا هنگام ساخت، شکل نتیجه نهایی را ببینید. روشها بر اساس مقوا و کاغذ رنگی هستند و به تجهیزات پیچیده احتیاج ندارند؛ فقط برای برشهای ظریف یا سوراخ کردن مقوا بهتر است بزرگسال کمک کند. اگر میخواهید ایدههای دیگری با وسایل ساده ببینید، به بخش کاردستی سر بزنید.
وسایل لازم برای کاردستی رنگینکمان با مقوا
مقوای رنگی در هفت رنگ، مقوای سفید و آبی، چسب ماتیکی یا مایع، مداد و پاککن، خطکش، قیچی، پنبه برای ابرها و مقداری نخ برای مدل آویز، پایه بیشتر مدلها را تشکیل میدهند. برای کارت بازشو به مقوای A4 و برای چرخ گردان به بست دوشاخه کاغذی نیاز دارید. لازم نیست همه ابزارها را همزمان بخرید؛ وسایل مربوط به مدل انتخابی را از توضیحات همان بخش بردارید.
آموزش ساخت ۵ مدل کاردستی رنگینکمان با مقوا و کاغذ رنگی
۱. کاردستی رنگینکمان برجسته با نوارهای مقوایی و ابر پنبهای

وسایل لازم: مقوای قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی روشن، آبی تیره و بنفش؛ یک صفحه مقوای آبی به اندازه تقریبی ۳۰ در ۲۰ سانتیمتر؛ پنبه، قیچی، خطکش، مداد و چسب مایع یا چسب ماتیکی.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- از هر رنگ یک نوار با عرض حدود ۲ سانتیمتر ببرید. نوار بیرونی قرمز را بلندتر انتخاب کنید و طول نوارهای بعدی را هر بار حدود ۲ سانتیمتر کمتر بگیرید. برای نمونه طولها میتواند از ۳۰ سانتیمتر شروع شود و تا ۱۸ سانتیمتر کاهش پیدا کند.
- یک سر نوار قرمز را در بخش چپ پایه بچسبانید، سپس آن را خم کنید و سر دیگر را سمت راست بچسبانید؛ نوار باید مانند یک پل روی صفحه بایستد. همین کار را با نوار نارنجی کمی داخلتر انجام دهید و تا آخرین رنگ ادامه دهید.
- پس از خشکشدن چسب، دو توده کوچک پنبه را در محل اتصال نوارها به پایه قرار دهید. پنبه را بیش از حد فشرده نکنید تا حالت ابر نرم و پفدار بماند.
- از روبهرو به سازه نگاه کنید. اگر نوارهای بلند خم شدهاند، پشت پایه تکههای کوچک مقوا به عنوان تکیهگاه اضافه کنید.
نکته کاربردی: این مدل برای دانشآموزی مناسب است که میخواهد رنگها و ترتیبشان را در یک ماکت حجمی نشان دهد. میتوان نوارهای کاغذ رنگی را روی یک نوار مقوای باریک محکم کرد تا سازه دوام بیشتری داشته باشد.
اگر برای مدرسه بهدنبال کاردستی ساده دیگری هستید، میتوانید از ایدههای کاردستی روز دانشآموز هم برای تزیین پایه و انتخاب رنگ کمک بگیرید.
۲. کاردستی آویز رنگینکمان با ابر مقوایی و قطره باران

وسایل لازم: مقوای سفید ضخیم، مقوای رنگی در هفت رنگ، نخ پنبهای یا کاموا، پانچ کاغذ، قیچی، چسب و در صورت تمایل مقوای آبی برای قطرههای باران.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- روی مقوای سفید شکل یک ابر به پهنای حدود ۲۵ سانتیمتر بکشید و ببرید. برای استحکام بیشتر دو شکل یکسان درست کنید تا نوارها بین آنها قرار بگیرند.
- هفت نوار رنگی با عرض حدود ۲ و طول ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر آماده کنید. نوارها را به ترتیب رنگها کنار هم بچینید و یک سر هر نوار را پشت ابر بچسبانید.
- اگر میخواهید قطرههای باران هم دیده شوند، چند قطره آبی کوچک بسازید و به انتهای دو یا سه نوار با نخ نازک وصل کنید. برای جلوگیری از شلوغی، قطرهها را به همه نوارها اضافه نکنید.
- در قسمت بالای ابر با پانچ دو سوراخ ایجاد کنید و بند آویز را از آنها رد کنید. پشت ابر را با مقوای سفید دوم بپوشانید تا جای چسبها پنهان شود و آویز زیباتر بماند.
- آویز را از میخ یا قلابی ثابت و دور از پنجره باز و وسایل گرمکننده آویزان کنید. برای حفظ شکل کاغذی، جای خشک را انتخاب کنید.
نکته کاربردی: آویز پارچهای یا کاغذی باید سبک باشد. اگر قرار است در کلاس نصب شود، بند کوتاه و اتصال محکم انتخاب کنید. تصویر این مدل نشان میدهد که نوارها بهصورت عمودی از ابر آویزان شدهاند، نه به شکل کمان روی پایه.
برای اجرای فعالیتهای هنری متناسب با پایههای ابتدایی، مطالب بخش مدرسه نیز ایدههای تکمیلی دارند.
۳. کاردستی کارت پاپآپ رنگینکمان با مقوا

وسایل لازم: یک مقوای آبی در اندازه A4 برای بدنه کارت، هفت نوار کاغذ رنگی، دو ابر مقوایی سفید، قیچی، خطکش، چسب ماتیکی و مداد.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- مقوای آبی را از وسط تا کنید تا یک کارت دو لَت بسازید. خط تا را با دست یا خطکش کاملاً صاف کنید؛ این خط، محور باز و بسته شدن سازه است.
- هفت نوار رنگی به عرض حدود یک سانتیمتر و طولهای یکسانِ حدود ۱۸ تا ۲۱ سانتیمتر آماده کنید. آنها را کنار هم بچسبانید تا یک نوار پهن رنگی تشکیل شود. برای انعطاف بهتر از کاغذ رنگی سبک استفاده کنید.
- دو انتهای مجموعه نوارها را نزدیک خط تای میانی، یکی روی نیمه چپ و دیگری روی نیمه راست کارت بچسبانید. در حالی که کارت کمی باز است، وسط نوارها را رو به بالا قوس دهید تا هنگام باز شدن حالت پل پیدا کند.
- کارت را بهآرامی یکبار ببندید و باز کنید. اگر کاغذ گیر میکند، طول نوارها یا جای چسب را اصلاح کنید. پس از اطمینان از حرکت، دو ابر سفید را در دو انتهای رنگینکمان بچسبانید.
- در فضای خالی کارت میتوانید خورشید و چند قطره باران با مقوای نازک اضافه کنید؛ اما شکلهای تزئینی را روی محل تا شدن نچسبانید تا حرکت کارت مختل نشود.
نکته کاربردی: این مدل برای هدیه روز کودک، نمایشگاه مدرسه و فعالیت هنری مناسب است. اتصالهای نزدیک خط تا باید آزاد بمانند تا پاپآپ واقعاً باز و بسته شود.
تا زدن و ساخت قطعات متحرک با مقوا در کاردستی آموزش کسر کلاس سوم هم کاربرد دارد؛ برای تمرین برش و تقارن میتوانید از همان شیوه ساخت قطعات استفاده کنید.
۴. کاردستی تابلوی موزاییکی رنگینکمان با تکههای مقوا

وسایل لازم: مقوای سفید ضخیم ۳۰ در ۲۰ سانتیمتر، خردهمقوا یا کاغذ رنگی، مداد، چسب ماتیکی، قیچی کودک و پنبه یا کاغذ سفید برای ابرها.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- با مداد، هفت نیمدایره هممرکز از بزرگ به کوچک روی مقوای سفید بکشید. فاصله میان خطها بهتر است حدود ۱٫۵ تا ۲ سانتیمتر باشد تا قطعات بهخوبی در هر نوار جا شوند.
- از خردهکاغذها یا مقواهای باقیمانده، مربعها و شکلهای نامنظم کوچک حدود یک تا دو سانتیمتری ببرید. رنگها را در هفت ظرف کوچک یا دسته مجزا قرار دهید تا هنگام کار جابهجا نشوند.
- از کمان بیرونی شروع کنید. داخل اولین نوار را چسب بزنید و تکههای قرمز را با کمی فاصله روی آن بچسبانید. نوارهای بعدی را به ترتیب با نارنجی، زرد، سبز، آبی روشن، آبی تیره و بنفش پر کنید.
- پس از پایان چسباندن، تکههای اضافی را از حاشیه تابلو جدا کنید. در دو سر کمان ابرهای سفید مقوایی یا کمی پنبه بچسبانید تا تصویر کامل شود.
- تابلو را روی سطح صاف زیر یک کتاب سبک بگذارید تا کاغذ هنگام خشک شدن موج برندارد؛ پنبهها را بعد از برداشتن کتاب اضافه کنید.
نکته کاربردی: اگر کاغذهای رنگی کوچک و دورریز زیادی دارید، این مدل اقتصادیتر است. نتیجه آن تخت است، برخلاف مدل اول که بهصورت حجمی روی میز میایستد.
استفاده از کاغذهای باقیمانده در پروژههای علوم هم رایج است؛ برای نمونه، ساخت کاردستی بشقاب سلامت علوم سوم میتواند تمرین دیگری برای برش شکل و دستهبندی رنگی باشد.
۵. کاردستی چرخ رنگینکمان گردان با مقوا

وسایل لازم: مقوای سفید ضخیم، مقوا یا ماژیکهای رنگی، پرگار یا بشقاب برای رسم دایره، قیچی، بست دوشاخه کاغذی، نی یا چوببستنی برای پایه و یک تکه کارتن.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- روی مقوای ضخیم یک دایره حدود ۲۰ سانتیمتری رسم کنید و ببرید. مرکز دایره را با خطکش پیدا کنید و آن را به هفت بخش نزدیک به هم تقسیم کنید.
- هر بخش را با یکی از رنگهای قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی روشن، آبی تیره و بنفش رنگ کنید یا قطعه مقوای رنگی مناسب روی آن بچسبانید. برای تمیزی نتیجه، لبه قطاعها را با مداد کمرنگ مشخص کنید.
- با کمک بزرگتر، در مرکز دایره سوراخ کوچکی ایجاد کنید و بست دوشاخه را از آن رد کنید. بست را پشت دایره بیش از حد سفت نکنید تا چرخ آزادانه حرکت کند.
- یک پایه ساده از کارتن تاخورده بسازید و چرخ را به آن متصل کنید؛ اگر چرخ روی سطح میز میافتد، پایه را پهنتر و سنگینتر انتخاب کنید.
- هنگام نمایش، چرخ را با انگشت بهآرامی بچرخانید و از کودک بخواهید قبل و بعد از چرخش نام رنگها را بگوید. برای آزمایش ترکیب رنگ در چرخ تند، این ماکت صرفاً وسیله آموزشی مقدماتی است و به شرایط نور و سرعت وابسته است.
نکته کاربردی: این چرخ با «منشور و تجزیه نور» که در مقاله جداگانهای آموزش داده خواهد شد تفاوت دارد: رنگها در اینجا از مقوا و رنگدانه ساخته شدهاند و نور را تجزیه نمیکنند.
ترتیب رنگهای رنگینکمان برای کاردستی چیست؟
در نمایش آموزشی رایج، ترتیب رنگها از بیرون به داخل این است: قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، نیلی و بنفش. در کاردستی، برای تمایز بهتر نیلی از آبی روشن و آبی تیره استفاده میکنیم. در طبیعت، رنگینکمان پیوسته است و مرزهای تیز مقوایی ندارد؛ تقسیم آن به هفت نوار برای آموزش و نمایش سادهتر انجام میشود. برای آشنایی کودکان کمسنتر میتوانید فقط نام و ترتیب رنگها را تمرین کنید و در پایههای بالاتر مفهوم نور را جداگانه توضیح دهید.
کدام کاردستی رنگینکمان برای مدرسه آسانتر است؟
| مدل کاردستی | زمان تقریبی | درجه سختی | کاربرد پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| رنگینکمان برجسته | ۳۰ تا ۴۵ دقیقه | متوسط | ماکت رومیزی |
| آویز ابر و قطره | ۲۰ تا ۳۵ دقیقه | آسان | تزیین کلاس |
| کارت پاپآپ | ۳۰ تا ۴۵ دقیقه | متوسط | کارت هدیه |
| تابلوی موزاییکی | ۲۵ تا ۴۰ دقیقه | آسان | کاردستی با دورریز کاغذ |
| چرخ گردان | ۳۰ تا ۴۵ دقیقه | متوسط | بازی و شناخت رنگ |
زمانها تقریبی هستند. کودکان کلاس اول ممکن است برای برش و چسباندن به کمک بیشتری نیاز داشته باشند، اما بیشتر مدلها برای کلاس دوم تا پنجم هم با کمی تغییر در اندازهها قابل اجرا هستند. اگر کار باید در مسیر خانه تا مدرسه حمل شود، تابلوی موزاییکی یا کارت بازشو از مدل حجمی و چرخ گردان کمدردسرتر است.
اشتباههای رایج هنگام ساخت رنگینکمان با کاغذ و مقوا
بههمریختن ترتیب رنگها: پیش از چسباندن، هفت نوار را کنار هم روی میز مرتب کنید و بعد شروع به ساخت کنید. اگر دانشآموز فقط شش رنگ دارد، بهتر است مدل ششرنگ را با آگاهی و بدون تغییر نام رنگها اجرا کند.
استفاده از چسب زیاد: چسب مایع فراوان باعث تاب برداشتن مقوا یا دیر خشک شدن قطعات میشود. چسب را به نوارهای کوتاه و نقاط اتصال محدود کنید و برای هر اتصال کمی زمان بدهید.
پایه سست در مدل برجسته: اگر نوارها پس از نصب خم میشوند، از مقوای ضخیمتر و چند تکیهگاه کوچک در پشت سازه استفاده کنید؛ بهخصوص برای کارهایی که باید چند روز در نمایشگاه بمانند.
دوخت یا اتصال نامطمئن آویز: نخ را مستقیماً به لبه نازک کاغذ نبندید. محل سوراخ را با یک دایره کوچک مقوایی تقویت کنید و برای نصب روی دیوار از قلاب ایمن استفاده کنید.
پرسشهای رایج درباره کاردستی رنگینکمان با مقوا
کاردستی رنگینکمان ساده برای کلاس اول کدام است؟
تابلوی موزاییکی و آویز ابر از سادهترین گزینهها هستند. بزرگسال میتواند قطعات را از قبل ببرد تا کودک بیشتر روی شناخت رنگها و چسباندن تمرکز کند.
برای ساخت رنگینکمان سهبعدی با مقوا چند نوار لازم است؟
در مدل آموزشی هفترنگ به هفت نوار نیاز دارید. اگر بخواهید پشت سازه را تقویت کنید، دو تا سه تکه مقوای اضافه هم بهعنوان پایه پشتی کاربرد دارند.
اگر پنبه نداریم، ابر رنگینکمان را با چه چیزی بسازیم؟
میتوانید از مقوای سفید چندلایه، دستمال کاغذی مچالهشده یا تکههای پارچه سفید سبک استفاده کنید. برای کارت پاپآپ، مقوای صاف از پنبه مناسبتر است تا کارت بهخوبی بسته شود.
آیا میتوان بدون چسب حرارتی رنگینکمان ساخت؟
بله. بیشتر مدلهای این مقاله با چسب ماتیکی یا چسب مایع مخصوص کاغذ قابل ساختاند. چسب حرارتی ضروری نیست و برای کودکان کمسن توصیه نمیشود.
جمعبندی آموزش ساخت کاردستی رنگینکمان با مقوا
اگر برای مدرسه یک کاردستی رنگی و خوشساخت میخواهید، از میان این پنج مدل بر اساس امکانات و مهارت خود انتخاب کنید. رنگینکمان برجسته برای نمایش رومیزی مناسبتر است؛ آویز ابر فضای کلاس را زیباتر میکند؛ کارت پاپآپ جنبه هدیه دارد؛ تابلوی موزاییکی از تکهکاغذها استفاده میکند و چرخ گردان در تمرین شناخت رنگها کاربرد دارد. مهمترین بخش کار، اجرای دقیق برشها و اتصالهاست تا نتیجه نهایی هم زیبا باشد و هم واقعاً قابل استفاده.











