۸ کاردستی اسکلت بدن انسان با عکس؛ آموزش مدلهای ساده و سهبعدی

بعضی از این مدلها تخت و مناسب نصب روی مقوا هستند؛ بعضی مفصل متحرک دارند و چند مدل دیگر به صورت سهبعدی روی میز یا به شکل آویز ساخته میشوند. در آموزشهای کاردستی میتوانید ایدههای بیشتری برای کار با وسایل ساده ببینید و از بخش مدرسه برای پیدا کردن موضوعهای آموزشی دیگر استفاده کنید. همه تصاویر این صفحه، نمایش مدلهای دستساز هستند؛ نیازی نیست دانشآموز جزئیات تمام استخوانهای بدن را بازسازی کند.
اسکلت بدن انسان چیست و کاردستی آن چه چیزی یاد میدهد؟
اسکلت چارچوب نگهدارنده بدن است. جمجمه به محافظت از مغز کمک میکند؛ دندهها از اندامهای داخل قفسه سینه حفاظت میکنند؛ ستون مهرهها از بدن پشتیبانی میکند و استخوانهای دست و پا همراه مفصلها و عضلات، حرکت را ممکن میسازند. در کتابهای آموزشی معمولاً گفته میشود اسکلت یک انسان بزرگسال ۲۰۶ استخوان دارد. تعداد استخوانهای کودکان در دوره رشد میتواند بیشتر باشد، چون برخی استخوانها با بزرگتر شدن به هم جوش میخورند.
یک کاردستی خوب لازم نیست همه این استخوانها را با دقت پزشکی نشان دهد. هدف، شناخت جای درست بخشهای اصلی است: جمجمه بالای ستون فقرات، قفسه سینه در تنه، لگن در پایین تنه، استخوان بازو و ساعد در دستها و استخوان ران و ساق در پاها. حین ساخت، روی نام هر بخش و کاری که انجام میدهد تمرکز کنید؛ نه روی شمارش ریزترین استخوانها.
برای کاردستی اسکلت بدن انسان چه وسایلی لازم است؟
بسته به طرح انتخابی، مقوای سفید و مشکی، کاغذ رنگی، فوم، گوشپاککن نو، لوله مقوایی، نخ، سیم روکشدار، چسب، قیچی و بست دوشاخه کاغذی کاربرد دارند. برای کاردستی مدرسه بهتر است وسایلی را بردارید که بهراحتی پیدا میشوند و بعد از حمل تا کلاس خراب نمیشوند. مدلهای ثابت با چسب کاغذی یا چسب مایع سبک برای سنین پایین سادهترند؛ اتصالهای فلزی و ساخت پایه سهبعدی به کمک بزرگسال نیاز دارند.
۸ مدل کاردستی اسکلت بدن انسان با عکس و آموزش ساخت
کاردستی اسکلت بدن انسان با گوشپاککن و مقوای مشکی

این مدل یکی از سادهترین کاردستیهای اسکلت برای دبستان است؛ وسایل کمی میخواهد و در پایان به شکل یک تابلوی تخت قابل نصب روی دیوار کلاس درمیآید. تضاد سفیدی گوشپاککنها با مقوای تیره کمک میکند کودک شکل جمجمه، دندهها، دست و پا را از یکدیگر تشخیص دهد.
وسایل لازم: یک مقوای مشکی A3، حدود ۳۵ تا ۴۵ گوشپاککن، کاغذ سفید برای جمجمه و لگن، مداد، چسب مایع، قیچی و یک تصویر ساده اسکلت برای راهنما.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- ابتدا با مداد جای سر، ستون مهرهها، شانهها، قفسه سینه و لگن را خیلی کمرنگ روی مقوا مشخص کنید. اندازه سر را طوری انتخاب کنید که فضای کافی برای دو پا باقی بماند.
- جمجمه و لگن را روی کاغذ سفید بکشید و ببرید. برای دندهها، گوشپاککنها را با طولهای نزدیک به هم کنار ستون میانی بچینید؛ دو طرف قفسه سینه تا جای ممکن قرینه باشد.
- برای بازو و ساعد، هر بخش را جدا بچسبانید و در محل آرنج یک فاصله کوچک بگذارید. همین کار را برای ران، ساق، مچ و انگشتان انجام دهید؛ پیش از چسبزدن، چیدمان را یکبار کنترل کنید.
- پس از خشک شدن چسب، با برچسبهای کوچک نام جمجمه، دندهها، ستون فقرات و استخوان ران را کنار مدل مشخص کنید.
نکته علمی: این تابلو الگوی سادهشدهای از اسکلت است. گوشپاککنهای افقی فقط نماد دندهها هستند و قرار نیست تمام استخوانهای واقعی، بهویژه استخوانهای کوچک دست و پا، با تعداد درست نمایش داده شوند.
نکته اجرایی: برای دانشآموزان کمسن، قیچیکاری را بزرگسال انجام دهد. گوشپاککن استفادهشده را به کار نبرید و چسب را فقط روی سطح کار بزنید.
ساخت اسکلت مفصلی با مقوا و بست دوشاخه کاغذی

اگر هدف کلاس فقط شناخت نام استخوانها نیست و قرار است حرکت اندامها هم دیده شود، اسکلت مفصلی انتخاب بهتری است. این طرح برخلاف تابلوی ثابت، دستها و پاهای متحرک دارد و دانشآموز میتواند هنگام توضیح، خم شدن آرنج و زانو را نشان دهد.
وسایل لازم: مقوای سفید ضخیم، مقوای آبی یا تخته برای پایه، الگوی دستکشیده جمجمه و دندهها، ۱۰ تا ۱۴ بست دوشاخه کاغذی، پانچ، قیچی، ماژیک و خطکش.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- جمجمه، قفسه سینه، ستون فقرات و لگن را روی مقوا بکشید. بازوها، ساعدها، رانها و ساقها باید قطعات جدا داشته باشند؛ برای دست و پا میتوانید از قطعات سادهشده استفاده کنید.
- قطعات را جداگانه قیچی کنید و محل اتصالها را با مداد مشخص کنید. با پانچ کوچک، در هر دو قطعه همپوشان یک سوراخ ایجاد کنید.
- بست دوشاخه را از دو سوراخ عبور دهید و شاخههای پشت آن را باز کنید؛ نه آنقدر سفت که حرکت قفل شود و نه آنقدر شل که استخوانها آویزان بمانند.
- اسکلت را روی زمینه آبی قرار دهید. دست و پای یکی از دو طرف را خم کنید تا محل مفصلها بهتر مشخص شود؛ میتوانید آن را با یک حلقه نخ از بالای مقوا نیز آویزان کنید.
نکته علمی: مفصل جایی است که دو یا چند استخوان به هم میرسند. بست کاغذی فقط نوعی اتصال متحرک را نمایش میدهد و شکل و دامنه حرکت همه مفصلهای واقعی یکسان نیست.
نکته اجرایی: سوراخکردن مقوای ضخیم و نصب بست فلزی برای کودک با کمک بزرگسال مناسبتر است. نوک بستها باید پشت کار بهطور کامل خوابانده شود.
ماکت اسکلت انسان با رول دستمال و لوله مقوایی

این پروژه برای استفاده دوباره از رولهای مقوایی مناسب است و از نظر شکل با دو مدل مسطح قبلی تفاوت دارد. اندامهای دراز را از تکههای لوله میسازید و دندهها و لگن را از مقوای ضخیم درمیآورید؛ در نتیجه یک اسکلت سبک و برجسته روی میز شکل میگیرد.
وسایل لازم: چند رول تمیز دستمال کاغذی، تکههای مقوای ضخیم، مقوای سفید یا کرم، نخ محکم، چسب، قیچی، مداد و یک پایه مقوایی.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- برای سر یک شکل ساده جمجمه از مقوا ببرید. یک نوار مقوایی بلند بهعنوان ستون مرکزی بسازید و سر را روی آن ثابت کنید.
- برای بازوها و پاها، رولها را به قطعات کوتاهتر با اندازههای متناسب تقسیم کنید. برای قسمتهای باریک، رول را کمی باز و دوباره با قطر کمتر لوله کنید.
- چند نوار منحنی از مقوا برای دندهها ببرید و دو سوی ستون مرکزی بچسبانید. یک قطعه پهنتر برای لگن بسازید و پایین ستون فقرات قرار دهید.
- بازوها و پاها را با نخ یا نوار کوچک مقوا به تنه وصل کنید و کل مدل را روی پایه صاف نگه دارید. اگر وزن بالاتنه زیاد بود، پشت ستون فقرات یک تکیهگاه قرار دهید.
نکته علمی: در بدن واقعی، استخوان ران در ران قرار دارد، استخوانهای ساق پایین زانو و استخوان بازو میان شانه و آرنج. این کاردستی با کمترین جزئیات، محل کلی استخوانهای بلند را نشان میدهد.
نکته اجرایی: رول دستمال باید کاملاً تمیز و خشک باشد. در صورت استفاده از کاتر، فقط بزرگسال قطعات را برش بزند.
ساخت اسکلت سهبعدی با سیم روکشدار و پایه چوبی

این مدل روی میز میایستد و برای نمایشگاه علوم جلوه متفاوتی دارد. برای آن از سیمهای نرم روکشدار یا پیپپاککن سفید استفاده کنید؛ بدنه را بهصورت یک چارچوب سبک شکل دهید و روی پایه قرار دهید. تمرکز این روش، حجم سهبعدی و توازن اسکلت است.
وسایل لازم: پیپپاککن سفید، چند مهره سفید کوچک یا تکه خمیر خشکشونده برای اتصالات، یک جمجمه سبک مقوایی یا فومی، چسب، یک پایه مقوایی ضخیم و قیچی.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- یک سیم بلند برای ستون فقرات کنار بگذارید و دو سیم دیگر برای شانه و لگن اضافه کنید. آنها را با چند دور پیچ ملایم به هم وصل کنید.
- برای قفسه سینه، چند قطعه کوتاه سیم سفید را به شکل قوس خم کنید و به ستون میانی متصل کنید. قوسها در هر سمت تقریباً یک اندازه باشند.
- بازو، ساعد، ران و ساق را جدا بسازید و با پیچیدن دو سر سیم به هم متصل کنید. با تکه خمیر کوچک روی برخی اتصالها را بپوشانید تا فرم استخوانی پیدا کند.
- جمجمه را در بالا ثابت کنید و پاها را به پایه بچسبانید. پیش از خشک شدن چسب، وزن و تعادل بدن را از روبهرو و کنار بررسی کنید.
نکته علمی: این مدل نشان میدهد که اسکلت فقط یک تصویر تخت نیست و از جلو و پهلو حجم دارد. با این حال، سیمها شکل واقعی مهرهها و دندهها را بهطور دقیق بازسازی نمیکنند.
نکته اجرایی: برای جلوگیری از خراش، سر سیمها را به سمت داخل برگردانید یا با چسب و خمیر بپوشانید؛ سیم نوکتیز و برهنه برای کودک مناسب نیست.
کاردستی اسکلت آویز با نخ و استخوانهای مقوایی

مدل آویز برای دیوار یا بالای میز نمایشگاه مناسب است و نسبت به طرح مفصلی روی مقوا، پشتیبان ثابت ندارد. وزن کم قطعات و نخهای کوتاه سبب میشود دست و پا حرکت ملایم داشته باشند؛ این حرکت برای توضیح قسمتهای بدن جذاب است.
وسایل لازم: مقوای سفید نیمهضخیم، نخ پنبهای، پانچ، یک چوب سبک برای آویختن، قیچی، مداد و چسب.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- روی مقوا جمجمه، دندهها، لگن، بازو، ساعد، دست، ران، ساق و پا را جدا بکشید و برش بزنید. برای دو سمت بدن از الگوهای تقریباً قرینه استفاده کنید.
- در بالای هر قطعه و نقاطی که باید به قطعه بعدی متصل شود سوراخ کوچکی بزنید. بهتر است سوراخها کمی از لبه فاصله داشته باشند تا مقوا پاره نشود.
- ابتدا نخهای ستون مرکزی را ببندید و بعد دو دست و دو پا را با طول نخ مناسب اضافه کنید. ارتفاع قطعات را با خطکش تنظیم کنید تا پاها در یک سطح بایستند.
- از بالای جمجمه یک نخ به چوب آویز وصل کنید. آویز را در جایی بگذارید که با پنکه یا رفتوآمد برخورد نکند و قطعات به هم گیر نکنند.
نکته علمی: کودک هنگام نصب قطعات میفهمد که استخوانهای دست و پا به بخش مرکزی بدن متصلاند و اسکلت از قسمتهای گوناگون تشکیل شده است. اتصال نخ نماینده رباطها یا عضلات واقعی نیست.
نکته اجرایی: اگر قرار است آویز به سقف کلاس متصل شود، حتماً بزرگسال محل نصب را انتخاب کند. قطعات خیلی کوچک برای کودکان خردسال مناسب نیستند.
ماکت قفسه سینه و لگن در بطری پلاستیکی شفاف

برای نشان دادن بخش مرکزی اسکلت میتوان از یک بطری شفاف بهعنوان قاب محافظ استفاده کرد. این مدل بهجای نمایش همه اندامها، بیشتر روی جمجمه، ستون فقرات، دندهها و لگن تمرکز دارد و گزینه خوبی برای دانشآموزی است که میخواهد یک نمایش کوچک و جمعوجور بسازد.
وسایل لازم: بطری پلاستیکی شفاف تمیز، نوارهای کاغذ سفید یا فوم باریک، کاغذ برای جمجمه و لگن، چسب کاغذ، خطکش و قیچی.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- بطری را بشویید، خشک کنید و برچسب آن را جدا کنید. برای ایمنی، بدنه بطری را نبرید؛ همه قطعات را از دهانه وارد کنید یا روی سطح بیرونی بچسبانید.
- از نوار سفید یک ستون مرکزی بسازید و چند تکه کوتاه به شکل مهره روی آن بچسبانید. قوسهای سفید دنده را جدا آماده کنید و دو طرف ستون قرار دهید.
- جمجمه و لگن مقوایی را به دو انتهای ستون وصل کنید. مجموعه را داخل بطری با کمک چوب باریک یا بر روی بدنه شفاف با چسب کاغذ ثابت کنید.
- مدل را روی پایه بگذارید و از روبهرو بررسی کنید که هر دو سوی قفسه سینه دیده شوند. برای توضیح شفاهی، یک کارت نام بخشها در کنار بطری قرار دهید.
نکته علمی: قفسه سینه بخشی از اسکلت محوری است. در بدن انسان، دندهها و استخوان جناغ در محافظت از اندامهای حیاتی داخل قفسه سینه نقش دارند؛ این بطری تنها جای نسبی آنها را نمایش میدهد.
نکته اجرایی: بطری باید بدون لبه تیز باشد. برای چسباندن از مواد غیرسمی استفاده کنید و بطری کاردستی را بعداً برای نوشیدن به کار نبرید.
ماکت برجسته قفسه سینه با نوار مقوا و ستون فقرات

این طرح برای آشنایی دقیقتر با بخش بالایی تنه مناسب است و با مدل بطری تفاوت دارد: در آن، دندههای قوسی از نمای بیرونی دیده میشوند و دانشآموز میتواند درباره نقش محافظتی آنها توضیح بدهد. این نمونه یک ماکت جزئی از اسکلت است، نه اسکلت تمامقد.
وسایل لازم: مقوای سفید، رول مقوایی باریک برای ستون میانی، چسب، قیچی، تخته پایه سبک و خطکش.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- یک رول باریک را بهصورت عمودی روی پایه ثابت کنید. برای نشان دادن مهرهها، چند حلقه مقوایی کوتاه با فاصله کم به رول اضافه کنید.
- حدود ۸ تا ۱۲ نوار مقوایی هماندازه برای هر طرف در نظر بگیرید؛ طول نوارها را طوری تغییر دهید که قفسه سینه از بالا به پایین حالت طبیعیتری پیدا کند.
- هر نوار را به شکل قوس خم کنید و دو سر آن را در محل مناسب به ستون مرکزی و قسمت جلویی مدل ثابت کنید. دو سمت را تا حد ممکن متقارن بسازید.
- یک قطعه باریک برای جناغ در جلو اضافه کنید. پس از خشکشدن چسب، مدل را از روبهرو و نیمرخ ببینید و کجشدگیها را اصلاح کنید.
نکته علمی: انسان معمولاً ۱۲ جفت دنده دارد؛ همه آنها از نظر اتصال به جناغ یکسان نیستند. ماکت با تعداد کمتری نوار میتواند ایده کلی قفسه سینه را نشان دهد، اما برای معرفی تعداد دقیق باید از تصویر کتاب علوم کمک گرفت.
نکته اجرایی: نوارهای خیلی ضخیم بهسختی خم میشوند و ممکن است ترک بخورند. مقوای نسبتاً نازک و چسب سبک نتیجه بهتری میدهد.
تابلوی اسکلت با فوم سفید و نمد رنگی

برای نمایشگاه مدرسه یا وقتی ظاهر تمیز و قابلحمل مهم است، ترکیب فوم سفید و نمد رنگی گزینه مناسبی است. قطعات استخوان روی زمینه تیره برجسته میمانند و میتوان نام بخشهای اصلی را روی کارتهای کوچک کنار قاب نوشت.
وسایل لازم: ورق فوم سفید، نمد یا مقوای مشکی برای زمینه، فوم یا روبان رنگی برای حاشیه، مقوای پشتی، چسب مناسب فوم، قیچی و مداد.
روش ساخت مرحلهبهمرحله:
- اندازه تابلو را انتخاب کنید و زمینه مشکی را روی مقوای ضخیم بچسبانید. یک طرح ساده از اسکلت تمامقد را با مداد روی کاغذ بکشید.
- با استفاده از الگو، جمجمه، قفسه سینه، لگن و استخوانهای بلند دست و پا را از فوم سفید ببرید. برای انگشتان، قطعات کوچکتر بسازید اما از جزئیات بسیار ریز و دشوار صرفنظر کنید.
- قطعات را بدون چسب روی تابلو بچینید و دو سمت بدن را مقایسه کنید. سپس از مرکز بدن شروع کنید و استخوانها را بهترتیب ثابت کنید.
- در پایان، با نمد رنگی یک قاب ساده دور تابلو بسازید و سه تا پنج برچسب آموزشی برای نام استخوانها اضافه کنید. قاب را پس از خشک شدن کامل از دیوار آویزان کنید.
نکته علمی: فوم بهخوبی تفاوت استخوانهای بلند و استخوانهای پهن را در یک مقیاس آموزشی نمایش میدهد. قلب یا طرحهای فانتزی احتمالی روی تابلو فقط جنبه تزئینی دارند و نباید جزئی از اسکلت معرفی شوند.
نکته اجرایی: اگر قطعهها پس از چسباندن بلند میشوند، چسب را بهصورت لایه نازک و یکنواخت پخش کنید و تا زمان خشک شدن تابلو را روی سطح صاف نگه دارید.
کدام مدل اسکلت برای کلاس دوم، سوم، چهارم و پنجم مناسبتر است؟
اگر دانشآموز تازه با شکل استخوانها آشنا شده، اسکلت گوشپاککنی یا تابلوی فومی انتخاب سادهتری است؛ چون قطعات روی یک زمینه ثابت میمانند و جابهجا نمیشوند. برای ارائهای که حرکت دست و پا در آن مهم است، اسکلت مفصلی با بست دوشاخه مناسبتر است. مدلهای لولهای و سیمی برای دانشآموزانی خوباند که میخواهند مهارت ساخت ماکت و نگهداشتن تعادل اجسام را تمرین کنند.
برای تمرکز روی قفسه سینه و ستون فقرات، مدل بطری یا قفسه سینه برجسته انتخاب کنید. هدف پروژه را با درس مدرسه هماهنگ کنید و از کودک بخواهید هنگام ارائه بگوید هر قسمت چه نقشی دارد. برای ایدههای نزدیک به این موضوع، کاردستیهای مرتبط با اسکلت را نیز میتوانید مرور کنید.
اشتباههای رایج هنگام ساخت ماکت اسکلت انسان
- جابهجا گذاشتن استخوانها: بازو باید بالای آرنج و ساعد پایین آن باشد؛ ران بالای زانو و ساق پایین زانو قرار میگیرد.
- استفاده از دندههای نامتقارن: در یک مدل ساده نیز بهتر است قوسهای دو سمت قفسه سینه تا حد امکان متوازن باشند.
- معرفی قطعه تزئینی بهعنوان استخوان: قلب رنگی، روبان و سایر تزیینات جزء ساختار اسکلت نیستند.
- محکمکردن زیاد مفصلهای مقوایی: اگر بست دوشاخه بیش از اندازه سفت باشد، قطعات حرکت نمیکنند و احتمال پارگی مقوا بیشتر میشود.
- انتخاب پایه ناپایدار: مدل ایستاده باید پایهای پهن و سبک داشته باشد تا با یک تماس کوچک واژگون نشود.
- استفاده از قطعات بسیار ریز: مدل مدرسه باید از فاصله معمول کلاس قابل دیدن باشد؛ جزئیات کوچک ضرورتی ندارند.
سؤالهای رایج درباره کاردستی اسکلت بدن انسان
چطور اسکلت انسان را با وسایل ساده درست کنیم؟
سادهترین روش این است که روی مقوای مشکی، جمجمه و لگن کاغذی بچسبانید و با گوشپاککنها خطوط اصلی قفسه سینه و استخوانهای دست و پا را شکل دهید. این روش به چرخ خیاطی، ابزار برقی یا قالب آماده نیاز ندارد.
برای نشان دادن حرکت مفصلها چه کاری انجام دهیم؟
در کاردستی مقوایی، بازو و ساعد یا ران و ساق را دو قطعه جدا در نظر بگیرید و آنها را با بست دوشاخه کاغذی متصل کنید. برای شناخت بیشتر عملکرد مفصلها، مدلهای آموزشی مفصل دست نیز موضوع مرتبطی است.
آیا باید در ماکت، همه ۲۰۶ استخوان را جدا بسازیم؟
خیر؛ برای کاردستی مدرسه معمولاً نشان دادن استخوانهای اصلی کفایت میکند. بهتر است جای درست جمجمه، ستون فقرات، دندهها، لگن و استخوانهای بلند بدن را بشناسید تا اینکه تعداد زیادی قطعه ریز و نامشخص بچسبانید.
فرق اسکلت و دستگاه حرکتی بدن چیست؟
اسکلت بخش استخوانی دستگاه حرکتی است، اما حرکت بدن تنها به استخوانها وابسته نیست؛ عضلات، مفصلها و بافتهای متصلکننده نیز نقش دارند. برای توضیح این ارتباط میتوانید به مطالب دستگاه حرکتی بدن مراجعه کنید.
جمعبندی
ساخت اسکلت بدن انسان میتواند با یک تابلوی بسیار ساده شروع شود و تا یک ماکت ایستاده یا آویز مفصلی ادامه پیدا کند. اگر قرار است کاردستی را زود آماده کنید، مدل گوشپاککن یا فوم مناسب است؛ اگر هدف نشان دادن حرکت است، اسکلت مقوایی مفصلی را انتخاب کنید؛ و اگر برای نمایشگاه مدرسه به یک مدل برجسته نیاز دارید، از لوله مقوایی یا سیم روکشدار استفاده کنید. نکته مهم این است که عکس، وسایل و روش ساخت مدل انتخابشده با یکدیگر هماهنگ باشند و دانشآموز بتواند جای قسمتهای اصلی اسکلت را توضیح دهد.
منبع : Johns Hopkins Medicine، OpenStax Anatomy and Physiology، MedlinePlus











