همه چیز درباره عوارض جانبی شیمی‌درمانی و روش‌های مقابله با آن

شیمی‌درمانی انواع مختلفی از سرطان را به طور مؤثر درمان می‌کند، اما اغلب عوارض جانبی هم ایجاد می‌کند. آگاهی از عوارض جانبی احتمالی شیمی‌درمانی مهم است تا بدانید که باید مراقب چه چیزی باشید و بتوانید با تیم مراقب بهداشتی خود در مورد پیشگیری و تسکین آنها صحبت کنید. عوارض جانبی داروهای شیمی‌درمانی برای هر فرد متفاوت است و به نوع سرطان، محل، نوع و دوز شیمی‌درمانی و سلامت عمومی بستگی دارد.

عوارض جانبی شیمی‌درمانی

سلول‌های سرطانی به سرعت رشد می‌کنند و داروهای شیمی‌درمانی سلول‌های با رشد سریع را از بین می‌برند. اما از آنجا که این داروها در سراسر بدن پخش می‌شود، می‌تواند بر سلول‌های طبیعی و سالم که به سرعت در حال رشد هستند نیز تأثیر بگذارد. آسیب به سلول‌های سالم باعث عوارض جانبی می‌شود. سلول‌های طبیعی که به احتمال زیاد توسط شیمی‌درمانی آسیب می‌بینند عبارتند از سلول‌های خون‌ساز در مغز استخوان، فولیکول‌های مو، سلول‌های دهان، دستگاه گوارش و سیستم تولید مثل.

سلول‌های آسیب‌پذیر در شیمی‌درمانی

برخی از انواع شیمی‌درمانی می‌توانند به سلول‌های قلب، کلیه‌ها، مثانه، ریه‌ها و دستگاه عصبی آسیب برسانند. گاهی اوقات، می‌توانید همراه با شیمی‌درمانی داروهایی مصرف کنید تا به محافظت از سلول‌های طبیعی بدن خود کمک کنید. همچنین درمان‌هایی برای کمک به تسکین عوارض جانبی وجود دارد. پزشکان سعی می‌کنند شیمی‌درمانی را در سطوحی به اندازه کافی بالا انجام دهند تا سرطان را درمان کنند و در عین حال عوارض جانبی را به حداقل برسانند.

آنچه باید درباره عوارض جانبی بدانید

هر فردی تمام عوارض جانبی ممکن را تجربه نمی‌کند و برخی افراد تعداد کمی از آنها را تجربه می‌کنند یا اصلاً هیچ عارضه‌ای ندارند. شدت عوارض جانبی از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت است. پزشک شما ممکن است داروهایی برای جلوگیری از برخی عوارض جانبی قبل از وقوع آنها به شما بدهد. برخی از شیمی‌درمانی‌ها باعث عوارض جانبی طولانی‌مدت مانند آسیب قلبی یا عصبی یا مشکلات باروری می‌شوند.

مدت زمان عوارض جانبی شیمی‌درمانی

بسیاری از عوارض جانبی کوتاه‌مدت هستند و پس از یک دوره شیمی‌درمانی نسبتاً سریع از بین می‌روند، یا ممکن است تا زمانی که تحت درمان هستید، ادامه داشته باشند. اما برخی ممکن است عوارض جانبی طولانی مدت یا مزمن باشند که پس از پایان درمان نیز ادامه می‌یابند و گاهی ماه‌ها یا سال‌ها طول می‌کشند. گاهی اوقات عوارض جانبی می‌توانند تا آخر عمر ادامه داشته باشند، مانند زمانی که شیمی‌درمانی باعث آسیب طولانی مدت به قلب، ریه‌ها، کلیه‌ها یا اندام‌های تولید مثل می‌شود.

عوارض جانبی دیررس شیمی‌درمانی

انواع خاصی از شیمی‌درمانی گاهی اوقات باعث عوارض جانبی دیررس می‌شوند که پس از پایان درمان شروع می‌شوند. این عوارض جانبی می‌توانند مدت‌ها پس از درمان سرطان رخ دهند، مانند سرطان دوم که ممکن است سال‌ها بعد ظاهر شود. افراد اغلب در مورد مدت زمان درمان خود یا عوارض جانبی که دارند دلسرد می‌شوند. اگر چنین احساسی دارید، با تیم مراقبت پزشکی خود صحبت کنید. آنها ممکن است بتوانند دارو یا برنامه درمانی شما را تغییر دهند.

عوارض جانبی رایج شیمی‌درمانی

عوارض جانبی شیمی‌درمانی بسته به نوع درمانی که دریافت می‌کنید می‌تواند بسیار متفاوت باشد. برخی از عوارض جانبی شایع‌تر عبارتند از: خستگی، ریزش مو، ترومبوسیتوپنی یا تعداد پایین پلاکت‌های خون، نوتروپنی یا تعداد پایین سلول‌های سفید خون، افزایش خطر عفونت، کم‌خونی یا تعداد پایین سلول‌های قرمز خون، تهوع و استفراغ، تغییرات اشتها، یبوست، اسهال، زخم‌های دهان، نوروپاتی یا آسیب عصبی محیطی.

عوارض پوستی و عصبی شیمی‌درمانی

از دیگر عوارض جانبی شیمی‌درمانی می‌توان به تغییرات پوست و ناخن مانند بثورات یا دانه‌های پوستی، خشکی پوست و تغییر رنگ اشاره کرد. همچنین بی‌اختیاری روده یا مثانه، تغییرات وزن، تغییرات تمرکز و توجه، اضطراب، افسردگی، تغییرات در میل جنسی و عملکرد جنسی و مشکلات باروری از عوارض دیگر این درمان هستند.

تداخلات دارویی در شیمی‌درمانی

هنگام بررسی بهترین روش ترکیب انواع شیمی‌درمانی، پزشکان باید تداخلات بین داروهای شیمی‌درمانی و سایر داروهایی که فرد مصرف می‌کند، از جمله داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها و مکمل‌ها را بررسی کنند. این تداخلات ممکن است عوارض جانبی را بدتر کرده و بر عملکرد شیمی‌درمانی تأثیر بگذارد. مهم است که در مورد تمام داروهایی که مصرف می‌کنید به پزشک خود اطلاع دهید.

مصرف آسپرین در زمان شیمی‌درمانی

به عنوان مثال، پلاکت‌ها به لخته شدن خون کمک می‌کنند و از خونریزی جلوگیری می‌کنند. بسیاری از انواع شیمی‌درمانی برای مدتی تعداد پلاکت‌ها را کاهش می‌دهند. مصرف آسپرین یا سایر داروهای مرتبط نیز می‌تواند پلاکت‌های خون را تضعیف کند. این برای افراد سالم با تعداد پلاکت طبیعی مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما اگر فردی به دلیل شیمی‌درمانی تعداد پلاکت‌های پایینی داشته باشد، این ترکیب ممکن است او را در معرض خطر مشکل خونریزی جدی قرار دهد. پزشک شما می‌تواند در مورد ایمنی استفاده از سایر داروها در حالی که تحت درمان سرطان هستید، با شما صحبت کند.

همشهری آنلاین