خوابیدن به پهلوی چپ قلب را تحت فشار می‌گذارد؟ واقعیت علمی چیست؟

این باور که خوابیدن به پهلوی چپ می‌تواند به قلب فشار وارد کند یا برای سلامت قلب خطرناک باشد، سال‌هاست تکرار می‌شود. نزدیکی قلب به سمت چپ قفسه سینه نیز باعث شده بسیاری از افراد تصور کنند قرار گرفتن روی این پهلو می‌تواند عملکرد قلب را مختل کند.

اما منابع معتبر پزشکی چنین نتیجه‌ای را برای افراد سالم تأیید نمی‌کنند. برای بیشتر افراد، انتخاب پهلوی چپ یا راست بیشتر به راحتی، کیفیت خواب و شرایط جسمی فرد بستگی دارد.

خوابیدن به پهلوی چپ و قلب؛ آیا خوابیدن به پهلوی چپ برای قلب ضرر دارد؟

در افراد سالم، شواهد علمی قابل اتکایی وجود ندارد که نشان دهد خوابیدن به پهلوی چپ باعث آسیب به قلب، سکته قلبی یا ضعیف شدن عملکرد قلب می‌شود.

Cleveland Clinic نیز توضیح می‌دهد که برای بیشتر افراد، خوابیدن روی هر یک از دو پهلو مشکلی ایجاد نمی‌کند و انتخاب سمت خواب عمدتاً به راحتی فرد مربوط است.

بنابراین این تصور که همه افراد باید برای محافظت از قلب خود از خوابیدن روی پهلوی چپ پرهیز کنند، پشتوانه علمی ندارد.

چرا روی پهلوی چپ ضربان قلب را بیشتر احساس می‌کنیم؟

یکی از دلایل شکل‌گیری این باور، احساس واضح‌تر ضربان یا تپش قلب هنگام دراز کشیدن روی پهلوی چپ است.

British Heart Foundation توضیح می‌دهد که بعضی افراد هنگام خوابیدن روی سمت چپ، تپش قلب خود را بیشتر احساس می‌کنند؛ یکی از توضیحات احتمالی این است که در این وضعیت قلب به دیواره قفسه سینه نزدیک‌تر می‌شود.

بنابراین واضح‌تر شدن ضربان قلب لزوماً به این معنی نیست که قلب تحت فشار خطرناکی قرار گرفته یا آسیبی در حال رخ دادن است.

پس چرا بعضی بیماران قلبی پهلوی چپ را دوست ندارند؟

موضوع در برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی متفاوت است. مطالعات نشان داده‌اند بعضی از این بیماران به طور ناخودآگاه زمان کمتری روی پهلوی چپ می‌خوابند و پهلوی راست را ترجیح می‌دهند.

در یک مطالعه منتشرشده در Journal of the American College of Cardiology، بیماران مبتلا به نارسایی احتقانی قلب نسبت به افراد سالم کمتر در وضعیت پهلوی چپ می‌خوابیدند. این رفتار در بیمارانی که قلب بزرگ‌تر یا مشکلات شدیدتری داشتند بیشتر دیده می‌شد.

محققان احتمال داده‌اند احساس ضربان قوی‌تر قلب، تنگی نفس یا تغییرات همودینامیک بتواند در ایجاد این ناراحتی نقش داشته باشد.

این یافته مربوط به بیماران مبتلا به نارسایی قلبی است و نمی‌توان آن را به افراد سالم تعمیم داد.

خوابیدن به پهلوی چپ و تپش قلب

احساس تپش قلب در رختخواب نیز همیشه نشانه بیماری قلبی نیست. در محیط آرام شب، افراد معمولاً توجه بیشتری به ضربان و احساسات بدن خود دارند و به همین دلیل ممکن است ضربان‌هایی را که در طول روز متوجه آنها نمی‌شوند، احساس کنند.

با این حال، وضعیت بدن در بعضی افراد می‌تواند روی احساس تپش قلب تأثیر بگذارد.

British Heart Foundation اشاره می‌کند که تپش قلب در اغلب موارد بی‌خطر است، اما اگر تکرار شود یا فرد درباره آن نگرانی داشته باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.

آیا پهلوی چپ برای افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی مناسب است؟

برای بعضی افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی یا AFib، شرایط می‌تواند متفاوت باشد.

Cleveland Clinic در مطلبی درباره فیبریلاسیون دهلیزی هنگام خواب توضیح داده است که در برخی افراد، خوابیدن روی پهلوی چپ ممکن است محرک بروز یا احساس حملات AFib باشد.

این مسئله به معنی خطرناک بودن پهلوی چپ برای همه افراد نیست. اگر فردی سابقه آریتمی دارد و متوجه می‌شود علائم او به طور مشخص در یک وضعیت خواب ایجاد یا تشدید می‌شوند، بهتر است این موضوع را با پزشک خود مطرح کند.

خوابیدن به پهلوی چپ فوایدی هم دارد

پهلوی چپ در بعضی شرایط حتی می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها رفلاکس معده و سوزش سر دل است.

Johns Hopkins Medicine می‌گوید خوابیدن روی پهلوی راست می‌تواند در برخی افراد سوزش سر دل را تشدید کند و چرخیدن به سمت چپ ممکن است به کاهش این مشکل کمک کند.

همچنین خوابیدن به پهلو در برخی افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب می‌تواند نسبت به خوابیدن به پشت مناسب‌تر باشد، زیرا قرار گرفتن به پشت ممکن است انسداد راه هوایی را تشدید کند.

برای سلامت قلب روی کدام پهلو بخوابیم؟

برای یک فرد سالم، شواهد کافی وجود ندارد که یک سمت مشخص را به عنوان «بهترین پهلو برای قلب» معرفی کند.

American Heart Association می‌گوید وضعیت خواب برای بیشتر افراد تا حد زیادی به ترجیح و راحتی شخصی وابسته است. اهمیت کیفیت و مدت خواب برای سلامت قلب بسیار بیشتر از اجبار همه افراد به خوابیدن روی یک سمت مشخص است.

اگر پهلوی چپ برای شما راحت است و علامت خاصی ایجاد نمی‌کند، دلیل علمی شناخته‌شده‌ای وجود ندارد که فقط به خاطر نگرانی درباره قلب از آن اجتناب کنید.

چه زمانی وضعیت خواب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؟

افرادی که نارسایی قلبی، آریتمی شناخته‌شده، آپنه خواب یا بیماری‌های قلبی دیگر دارند ممکن است نیاز داشته باشند وضعیت خواب خود را با توجه به علائم و توصیه پزشک انتخاب کنند.

همچنین اگر هنگام دراز کشیدن دچار تنگی نفس می‌شوید، مجبور هستید برای نفس کشیدن چند بالش زیر سر قرار دهید یا تپش قلب جدید و مکرر دارید، بهتر است این علائم صرفاً به وضعیت خواب نسبت داده نشوند و توسط پزشک بررسی شوند.

جمع‌بندی

خوابیدن به پهلوی چپ در افراد سالم به طور معمول برای قلب خطرناک نیست و شواهدی وجود ندارد که این حالت خواب باعث آسیب قلبی شود.

احساس قوی‌تر ضربان قلب هنگام خوابیدن روی سمت چپ می‌تواند یکی از دلایل شکل‌گیری این باور باشد. در مقابل، برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی یا بعضی آریتمی‌ها ممکن است روی این پهلو ناراحتی یا علائم بیشتری احساس کنند.

بنابراین به جای یک قانون یکسان برای همه، وضعیت خواب باید بر اساس راحتی فرد و در صورت وجود بیماری قلبی، توصیه پزشک انتخاب شود.

منابع

American Heart Association؛ تأثیر وضعیت خواب بر سلامت قلب و مغز

Cleveland Clinic؛ بهترین وضعیت‌های خواب و تفاوت خوابیدن روی پهلوی چپ و راست

British Heart Foundation؛ تپش قلب در شب و تأثیر وضعیت خواب

PubMed / Journal of the American College of Cardiology؛ وضعیت خواب در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی

Cleveland Clinic؛ فیبریلاسیون دهلیزی و وضعیت خواب

Johns Hopkins Medicine؛ انتخاب وضعیت مناسب خواب