بیوگرافی آرمان مهربان؛ آهنگساز، آثار و جزئیات درگذشت
آرمان مهربان آهنگساز، نوازنده و تنظیم‌کننده ایرانی بود. نام او در آلبوم «شال» کاوه آفاق به‌عنوان یکی از تنظیم‌کنندگان آمده و آهنگسازی «پوئم سمفونی سرباز» را هم بر عهده داشت. مهربان در ۱۸ آبان ۱۴۰۵ در ۵۲سالگی درگذشت. در این بیوگرافی آرمان مهربان در پرشین‌وی، از کار او با خواننده‌ها تا شیوه ساخت موسیقی برای ارکستر و گزارش مراسم تشییعش را مرور می‌کنیم.
آرمان مهربان کیست؟
مهربان در پروژه‌های مختلف نقش‌های متفاوتی داشت. گاهی از ایده اولیه و نوشتن ملودی تا آماده کردن قطعه برای ارکستر پیش می‌رفت. گاهی هم به‌عنوان تنظیم‌کننده به پروژه خواننده دیگری اضافه می‌شد. برای شناختن کار او، بهتر است نامش را در شناسنامه هر اثر همراه با عنوان مسئولیتش بخوانیم. مثلاً در آلبوم «شال»، کاوه آفاق آهنگساز قطعه‌ها بود و مهربان در گروه تنظیم‌کنندگان حضور داشت. در «سرباز»، خود مهربان آهنگ را ساخت و برای ارکستر نوشت.
درباره زندگی شخصی و سال‌های آغاز کار او، جزئیات قابل اتکای کمتری در منابع بررسی‌شده وجود دارد. مصاحبه‌هایش بیشتر به این می‌پردازند که در زمان گفت‌وگو روی چه پروژه‌ای کار می‌کرد، با چه کسانی همکاری داشت و چطور یک ایده را برای ضبط آماده می‌کرد. از همین گفت‌وگوها می‌شود تصویری روشن‌تر از کار روزمره او به دست آورد. یک روز ممکن بود مشغول نوشتن برای گروه کر باشد و در پروژه دیگری درباره انتخاب ملودی با خواننده صحبت کند.
همکاری آرمان مهربان با کاوه آفاق
آلبوم «شال» در تیر ۱۳۹۷ منتشر شد. هنرآنلاین در خبر انتشار آن، مهربان را در کنار اشکان دباغ، آرین نائینی، شهاب آفاقی و پدرام آزاد در بخش تنظیم معرفی کرد. «شال» و «منجی» از قطعات این مجموعه ده‌قطعه‌ای هستند. آفاق آهنگسازی قطعه‌ها را خودش انجام داد. در نتیجه، برای نسبت دادن تنظیم یک قطعه مشخص به مهربان باید به شناسنامه همان قطعه رجوع کرد. خبر انتشار آلبوم نقش کلی هر همکار را معرفی می‌کند.
مهربان در دی ۱۳۹۹ گفت که تا آن زمان در سه آلبوم با کاوه آفاق همکاری کرده بود و پروژه دیگری هم در مرحله پیش‌تولید قرار داشت. به گفته او، در کارهای مشترکشان به تجربه کردن سبک‌ها و صداهای متفاوت علاقه داشتند. در فروردین ۱۴۰۰ هم از یک اجرای آنلاین مشترک با آفاق یاد کرد. این اجرا در دوره‌ای بود که، به گفته مهربان، کنسرت حضوری امکان برگزاری نداشت. او در همان مصاحبه گفت برای اجرای آنلاین دیگری برنامه‌ای در دست ندارد.
تنظیم‌کننده چه نقشی در یک آلبوم دارد؟
وقتی آهنگساز ملودی را آماده می‌کند، هنوز تصمیم‌های زیادی درباره شکل نهایی قطعه باقی می‌ماند. مثلاً کدام ساز در آغاز شنیده شود، ریتم از کجا تغییر کند یا بعد از ورود صدای خواننده چه سازهایی کنار او بمانند. تنظیم‌کننده به این سؤال‌ها جواب می‌دهد. برای شنیدن اثر تنظیم، یک بار به ملودی اصلی گوش کنید و بار بعد به صداهای پشت آن توجه کنید. ممکن است تغییر ورود سازها، حتی با ثابت ماندن ملودی، حال قطعه را عوض کند.
آرمان مهربان «پوئم سمفونی سرباز» را چطور ساخت؟
مهربان در گفت‌وگو با هنرآنلاین از روند ساخت این اثر در سال ۱۳۹۹ گفت. او ابتدا ملودی‌ها و ایده‌ها را روی پیانو جمع کرد و بعد برای اجرا با ارکستر نوشت. آلبوم در شش قطعه منتشر شد و آهنگساز ساختار آن را در پنج موومان توضیح داد. موومان یعنی بخش یک اثر بلند که حال‌وهوا و حرکت موسیقایی خودش را دارد. فهرست قطعه‌های یک آلبوم و تقسیم‌بندی موسیقایی اثر می‌توانند متفاوت باشند.
ضبط با ارکستر سمفونیک صداوسیما انجام شد. مهربان از آرش امینی به‌عنوان رهبر ارکستر در زمان ضبط نام برد. او گفت اعضای گروه حدود یک هفته برای ضبط کنار هم کار کردند و بعد مراحل میکس و مسترینگ را آغاز کرد. در میکس، صداهای ضبط‌شده کنار هم قرار می‌گیرند و بلندی و جای هرکدام تنظیم می‌شود. مسترینگ مرحله آماده‌سازی نسخه نهایی برای انتشار است.
پوئم سمفونی یعنی چه؟
پوئم سمفونی یا شعر سمفونیک، موسیقی ارکسترالی است که از یک روایت، تصویر یا ایده الهام می‌گیرد. شنونده می‌تواند تغییر ضرب‌آهنگ، ورود سازها یا تکرار یک ملودی را دنبال کند و برداشت خودش را از آن بسازد. مهربان در مصاحبه‌اش از همین آزادی شنونده در بخش‌های بی‌کلام حرف زد. برای دنبال کردن چنین اثری، یک ملودی کوتاه را در ذهن نگه دارید و ببینید در بخش‌های بعد با چه ساز یا حال‌وهوایی برمی‌گردد.
پادکست «خواب»، موسیقی بدون ساز و طرح «مرثیه»
مهربان در فروردین ۱۴۰۰ از همکاری با ارکستر ایستگاه برای ساخت پادکست گفت. به گفته او، دو قسمت منتشر شده بود و خودش روی موسیقی قسمت سوم با عنوان «خواب» کار می‌کرد. در همان گفت‌وگو، از ساخت قطعه‌ای برای پرستاران با فرم آکاپلا خبر داد. آکاپلا شیوه‌ای است که در آن صدای انسان نقش اصلی را دارد و ساز همراهی‌اش نمی‌کند. در طرحی که او توضیح داد، گروه کر بخش‌های هماهنگ آواز را می‌خواند.
او چند ماه قبل از آن، طرحی به نام «مرثیه» را برای ارکستر و پیانو معرفی کرده بود. مهربان فضای اثر را آرام توصیف کرد و از واژه آداجیو استفاده کرد که به حرکت آهسته موسیقی اشاره دارد. «مرثیه» و قطعه پرستاران در این مصاحبه‌ها در مرحله کار و آماده‌سازی معرفی شدند. در فهرست آثار منتشرشده، «شال» و «سرباز» نمونه‌های مستندتری برای دنبال کردن کار او هستند.
آرمان مهربان چه زمانی درگذشت و مراسم تشییع کجا بود؟
آرمان مهربان صبح دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵ در بیمارستان مدائن درگذشت. مهر، هنرآنلاین و ایرنا سن او را ۵۲ سال گزارش کردند. هنرآنلاین در گزارش درگذشت به بیماری سرطان اشاره کرد.
وداع با آرمان مهربان در تهران
صبح چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵، خانواده آرمان مهربان و جمعی از هنرمندان برای وداع با او در محوطه حوزه هنری تهران گرد هم آمدند. سارا سقایی، همسر آرمان مهربان، در این مراسم پشت تریبون رفت. محمد معتمدی و حسین علیشاپور، دو خواننده موسیقی ایرانی، در این مراسم آواز خواندند. پس از پایان آیین وداع، پیکر مهربان را به سوی قطعه هنرمندان بهشت زهرا بدرقه کردند.
عکس‌های مراسم تشییع آرمان مهربان
منابع هنرآنلاین، خبرگزاری مهر، ایرنا و خبرگزاری تسنیم.
