روز جهانی پست و تاریخچه آن؛ از ایران باستان تا امروز

روز جهانی پست و تاریخچه آن فرصتی است برای یادآوری اهمیت ارتباطات در دنیای مدرن و قدردانی از زحمات کارکنان بخش پست که سالانه میلیون‌ها بسته و نامه را با دقت و سرعت به مقصد می‌رسانند. پست به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و گسترده‌ترین ابزارهای ارتباطی، نقش بسزایی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جوامع ایفا کرده است و با گذشت قرن‌ها، همچنان به عنوان شریان حیاتی تبادل اطلاعات و کالا عمل می‌کند. در این نوشتار به بررسی ریشه‌های تاریخی این صنعت و جایگاه آن در تقویم جهانی می‌پردازیم.

تاریخچه پست به دوران باستان بازمی‌گردد و ایرانیان باستان از پیشگامان ایجاد سیستم‌های منظم پستی بوده‌اند. از سیستم چاپارهای هخامنشی تا تأسیس وزارت پست در دوران قاجار، این صنعت همواره در حال تکامل بوده است. امروزه با ورود فناوری‌های نوین، پست همچنان به عنوان پلی میان افراد و جوامع عمل می‌کند و روز ۹ اکتبر هر سال به عنوان روز جهانی پست گرامی داشته می‌شود تا اهمیت این نهاد در تسهیل تجارت و ارتباطات جهانی را به رسمیت بشناسد.

تاریخچه پست در ایران و جهان

فعالیت‌های پستی در ایران قدمتی سه هزار ساله دارد و بسیاری از مورخان، ایرانیان را مبتکر ارتباطات پستی می‌دانند. در دوران هخامنشیان، سیستم چاپارها برای انتقال سریع پیام‌ها از سراسر امپراتوری استفاده می‌شد. این سیستم چنان کارآمد بود که داریوش بزرگ دستور داد: «چه دواننده و چه اسب، هیچ مانعی نباید مانع رسیدن پیام شود.» در دوران معاصر، فعالیت‌های پستی در ایران تحولات زیادی را پشت سر گذاشت. در سال ۱۲۹۷ هجری قمری، ناصرالدین شاه دستور داد تا مؤسسه پست آن روز به وزارت تبدیل شود و اداره آن را به امین‌الملک، وزیر وظایف و رئیس دارالشورا سپرد. پس از صدارت امیرکبیر، تحولات تازه‌ای در پست کشور ایجاد گردید و پیک‌های پست ایران با نظم و نظامی تازه، امور مراسلاتی را با سرعت و دقت بسیار انجام می‌دادند. شایان ذکر است که به دلیل قدمت طولانی پست در ایران، از فعالیت چاپارهای قدیم تا پست پیشرفته کنونی، ابزارها و آثار گرانبها و دیدنی گردآوری شده است که در موزه پست نگهداری می‌شود.

اتحادیه جهانی پست و ساختار آن

اتحادیه جهانی پست (UPU) نخستین انجمن در جهت همکاری بین کارکنان بخش پست و از مؤسسات تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد است. این اتحادیه با تصویب معاهده برن در سال ۱۸۷۴ تأسیس شد و از نظر قدمت و سابقه، دومین سازمان بین‌المللی جهانی محسوب می‌شود. در سال ۱۸۷۸، عنوان اتحادیه عمومی پست‌ها به اتحادیه جهانی پست تغییر یافت. هدف اصلی این اتحادیه کمک به سازماندهی و بهبود بخشیدن خدمات پستی در سطح بین‌المللی است و مقر اصلی آن در شهر برن، سوئیس قرار دارد. ساختار اتحادیه جهانی پست از چهار رکن اصلی تشکیل شده است که هر کدام نقش مهمی در مدیریت و توسعه خدمات پستی ایفا می‌کنند.

اهداف و فعالیت‌های روز جهانی پست

از سال ۱۹۶۹، روز ۹ اکتبر (۱۷ مهر) به عنوان سالروز تأسیس اتحادیه جهانی پست، به عنوان روز جهانی پست تعیین گردید. این روز فرصتی است برای بررسی نقش پست در جامعه اطلاعاتی و توسعه پایدار. اتحادیه جهانی پست اهداف متعددی را دنبال می‌کند که شامل سازمان‌دهی و کامل نمودن خدمات پستی، ارتقا و توسعه همکاری‌های بین‌المللی، و ارائه کمک‌های فنی و نظرات مشورتی به کشورهای نیازمند عضو اتحادیه است. همچنین، این اتحادیه نقش رابط و میانجی‌گر بین اعضا را ایفا کرده و قوانین تبادلات پستی بین‌المللی را تنظیم می‌کند.

سوالات متداول