اگر کابل‌های اینترنت تنگه هرمز قطع شوند چه اتفاقی می‌افتد؟ ماجرای ۷ کابل و ۳ مسیر اصلی + نقشه
کابل‌های اینترنت تنگه هرمز بخش مهمی از زیرساخت ارتباطی کشورهای حاشیه خلیج فارس هستند. این کابل‌ها در بستر دریا قرار گرفته‌اند و شبکه‌های مخابراتی، مراکز داده و ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت را به مسیرهای بین‌المللی متصل می‌کنند. اما این سؤال مطرح است که چند کابل مهم از تنگه هرمز عبور می‌کنند و اگر یکی از آن‌ها آسیب ببیند، چه اتفاقی برای اینترنت منطقه می‌افتد؟
به گزارش پرشین‌وی، بررسی اطلاعات شرکت پژوهشی تلجئوگرافی (TeleGeography) نشان می‌دهد سه سامانه فعال مهم با نام‌های «فالکون»، «آسیا ـ آفریقا ـ اروپا ۱» و «گلف بریج اینترنشنال» از تنگه هرمز عبور می‌کنند. این کابل‌ها بخشی از شبکه گسترده ارتباطات بین‌المللی به شمار می‌روند و هرگونه اختلال در عملکرد آن‌ها می‌تواند بر کیفیت ارتباطات برخی کشورهای منطقه تأثیر بگذارد.
کابل‌های اینترنت تنگه هرمز کدام‌اند؟
بر اساس اطلاعات تلجئوگرافی، سه سامانه فعال ارتباطی از تنگه هرمز عبور می‌کنند. این سه سامانه عبارت‌اند از:
- کابل فالکون (FALCON)
- کابل آسیا ـ آفریقا ـ اروپا ۱ (AAE-۱)
- سامانه گلف بریج اینترنشنال (GBI)
در گزارش رویترز به تاریخ ۱ آبان ۱۴۰۵ نیز به اهمیت زیرساخت ارتباطی این منطقه اشاره شده است. در این گزارش، اظهارات مقام‌های ایرانی درباره احتمال آسیب‌دیدن کابل‌های ارتباطی در صورت تشدید درگیری‌های منطقه‌ای بازتاب یافته است.
در همین ارتباط، از هفت کابل اصلی اینترنت در تنگه هرمز نام برده شده، اما اطلاعات منتشرشده امکان شناسایی قطعی این هفت کابل را فراهم نمی‌کند. بنابراین نباید فهرست سه سامانه فعال شناسایی‌شده توسط تلجئوگرافی را با فهرست هفت کابل مورد اشاره یکسان دانست.
کابل فالکون؛ اتصال ایران به شبکه جهانی اینترنت
کابل فالکون یا FALCON یکی از سامانه‌های شناخته‌شده ارتباطات زیردریایی منطقه است. این شبکه، کشورهای مختلف خلیج فارس را به مسیرهای بین‌المللی انتقال داده متصل می‌کند.
ایران نیز از طریق نقاط اتصال ساحلی، از جمله بندرعباس و چابهار، به این سامانه ارتباطی دسترسی دارد.
اهمیت فالکون تنها در ارائه اینترنت به کاربران خانگی نیست. شرکت‌های مخابراتی، مراکز داده، بانک‌ها و مجموعه‌های تجاری نیز به زیرساخت‌های انتقال داده بین‌المللی نیاز دارند.
اگر بخشی از این سامانه دچار اختلال شود، اپراتورهای ارتباطی ممکن است بخشی از ترافیک خود را از مسیرهای دیگر عبور دهند. بااین‌حال، موفقیت این کار به ظرفیت خطوط جایگزین و ساختار شبکه وابسته است.
کابل AAE-۱؛ مسیر ارتباطی آسیا، آفریقا و اروپا
سامانه آسیا ـ آفریقا ـ اروپا ۱ که با نام اختصاری AAE-۱ شناخته می‌شود، یکی از شبکه‌های بزرگ کابل فیبر نوری زیردریایی است.
طول این سامانه حدود ۲۵ هزار کیلومتر اعلام شده و کشورهای آسیایی را از مسیر خاورمیانه و شمال آفریقا به اروپا متصل می‌کند.
کشورهایی مانند عمان، امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی از جمله نقاط اتصال این شبکه هستند.
ویژگی مهم AAE-۱ آن است که تنها یک کابل ارتباطی میان دو کشور نیست؛ بلکه شبکه‌ای بین‌منطقه‌ای محسوب می‌شود و در انتقال داده میان بخش‌های مختلف جهان نقش دارد.
البته آسیب به یک قسمت از این شبکه الزاماً به معنای قطع ارتباط تمام کشورهای متصل نخواهد بود. اپراتورها معمولاً برای افزایش پایداری خدمات خود از چند مسیر ارتباطی استفاده می‌کنند.
کابل گلف بریج اینترنشنال؛ شبکه ارتباطی کشورهای خلیج فارس
گلف بریج اینترنشنال (Gulf Bridge International) که با نام اختصاری GBI نیز شناخته می‌شود، یکی دیگر از سامانه‌های مهم ارتباطات زیردریایی منطقه است.
این شبکه با هدف تقویت ارتباطات بین‌المللی کشورهای خلیج فارس توسعه یافته و نقاط مختلف منطقه را از طریق زیرساخت‌های زیردریایی و ارتباطات زمینی به یکدیگر متصل می‌کند.
سامانه GBI برای شرکت‌های مخابراتی، ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت و مشتریان سازمانی اهمیت دارد.
اختلال در بخشی از این شبکه می‌تواند بر ظرفیت ارتباطی برخی اپراتورها تأثیر بگذارد؛ هرچند میزان آن به تعداد مسیرهای جایگزین و میزان وابستگی شبکه‌ها به این سامانه بستگی دارد.
اینترنت چگونه از طریق کابل‌های زیردریایی منتقل می‌شود؟
کابل‌های زیردریایی با استفاده از رشته‌های فیبر نوری، اطلاعات دیجیتال را به‌صورت پالس‌های نور منتقل می‌کنند.
برای مثال، زمانی که کاربری در ایران یک وب‌سایت میزبانی‌شده در اروپا را باز می‌کند، درخواست او ابتدا از شبکه اپراتور اینترنت عبور می‌کند و سپس از مسیرهای ارتباطی بین‌المللی به شبکه مقصد می‌رسد.
پاسخ سرور نیز از مسیرهای شبکه به دستگاه کاربر برمی‌گردد. ممکن است بخشی از این ارتباط از یک کابل زیردریایی عبور کند.
البته تمام اطلاعات اینترنت از یک کابل مشخص منتقل نمی‌شوند. انتخاب مسیر به ساختار شبکه، قراردادهای ارتباطی اپراتورها، ظرفیت موجود و وضعیت تجهیزات بستگی دارد.
برای شناخت بهتر تفاوت انواع شبکه‌ها می‌توانید مطلب معماری شبکه اینترنت پرسرعت و فناوری‌های ارتباطی را نیز مطالعه کنید.
چند درصد اینترنت جهان از کابل‌های زیردریایی عبور می‌کند؟
کابل‌های فیبر نوری زیردریایی ستون اصلی ارتباطات داده در جهان هستند. برخلاف تصور عمومی، ماهواره‌ها مسئول انتقال بخش عمده اطلاعات اینترنت بین کشورها نیستند.
بر اساس آمار نقل‌شده از اتحادیه بین‌المللی مخابرات، حدود ۹۹ درصد ترافیک اینترنت بین‌المللی از طریق کابل‌های زیردریایی منتقل می‌شود.
این کابل‌ها ظرفیت بسیار بالایی دارند و امکان جابه‌جایی حجم عظیمی از داده‌ها را با سرعت زیاد فراهم می‌کنند.
فناوری فیبر نوری در شبکه‌های داخلی نیز کاربرد گسترده‌ای دارد. در مطلب تفاوت ADSL و فناوری‌های جدید ارتباطی درباره نقش فیبر نوری در افزایش ظرفیت انتقال داده توضیح داده شده است.
سهم تنگه هرمز از اینترنت جهان چقدر است؟
یکی از مهم‌ترین نکات درباره کابل‌های اینترنت تنگه هرمز، تفاوت میان سهم جهانی کابل‌های زیردریایی و سهم این گذرگاه خاص است.
آلن مادولین، مدیر تحقیقات شرکت تلجئوگرافی، در گفت‌وگو با رویترز اعلام کرده است که کمتر از یک درصد پهنای باند ارتباطات بین‌المللی از تنگه هرمز عبور می‌کند.
بنابراین، آمار ۹۹ درصدی مربوط به نقش مجموع کابل‌های زیردریایی در ارتباطات جهانی است؛ درحالی‌که سهم تنگه هرمز از پهنای باند بین‌المللی کمتر از یک درصد برآورد می‌شود.
این تفاوت نشان می‌دهد که اهمیت منطقه‌ای تنگه هرمز لزوماً به معنای وابستگی تمام اینترنت جهان به این گذرگاه نیست.
آیا قطع کابل‌های تنگه هرمز باعث قطع اینترنت جهان می‌شود؟
بر اساس تحلیل فنی تلجئوگرافی، آسیب به کابل‌های عبوری از تنگه هرمز به‌تنهایی لزوماً باعث قطع گسترده اینترنت جهانی نخواهد شد.
بااین‌حال، ممکن است کشورهای حاشیه خلیج فارس و اپراتورهایی که به مسیرهای ارتباطی این منطقه وابستگی بیشتری دارند، با مشکلات جدی‌تری مواجه شوند.
چه عواملی شدت اختلال اینترنت را تعیین می‌کنند؟
- تعداد کابل‌های آسیب‌دیده: قطع یک کابل معمولاً پیامد متفاوتی با آسیب هم‌زمان به چند سامانه دارد.
- ظرفیت مسیرهای جایگزین: شبکه‌هایی که خطوط پشتیبان کافی دارند، ممکن است بهتر بتوانند ترافیک را منتقل کنند.
- میزان وابستگی اپراتورها: همه شرکت‌های مخابراتی به یک اندازه از کابل‌های تنگه هرمز استفاده نمی‌کنند.
- محل اختلال: آسیب به بخش‌های مختلف شبکه می‌تواند پیامدهای متفاوتی داشته باشد.
- زمان تعمیر: هرچه بازگشت کابل به مدار طولانی‌تر شود، فشار بیشتری بر مسیرهای ارتباطی جایگزین وارد خواهد شد.
اگر کاربر خانگی با کاهش سرعت اینترنت روبه‌رو شود، الزاماً نباید آن را به اختلال در کابل‌های بین‌المللی نسبت دهد. مشکلات تجهیزات خانگی و شبکه اپراتور نیز می‌توانند مؤثر باشند. در مقاله دلایل اصلی کندی سرعت اینترنت این عوامل توضیح داده شده‌اند.
اختلال در کابل‌های زیردریایی چه تأثیری بر اقتصاد دیجیتال دارد؟
اینترنت تنها برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی یا تماشای ویدئو کاربرد ندارد. بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی به ارتباطات پایدار و سریع بین‌المللی وابسته‌اند.
بانک‌ها، شرکت‌های پرداخت الکترونیکی، فروشگاه‌های اینترنتی، مراکز داده و ارائه‌دهندگان خدمات ابری از جمله مجموعه‌هایی هستند که ممکن است تحت تأثیر اختلال گسترده ارتباطی قرار بگیرند.
در صورت کاهش ظرفیت شبکه بین‌المللی، احتمال بروز مشکلات زیر وجود دارد:
- کاهش سرعت ارتباط با سرورهای خارجی
- افزایش تأخیر در تبادل اطلاعات
- اختلال در برخی خدمات مالی و پرداخت بین‌المللی
- کاهش کیفیت سرویس‌های ابری
- افزایش هزینه تأمین ظرفیت ارتباطی
البته شدت و گستردگی این پیامدها از پیش قطعی نیست و به معماری شبکه و امکانات پشتیبان ارائه‌دهندگان خدمات بستگی دارد.
چرا تعمیر کابل‌های زیردریایی دشوار است؟
تعمیر کابل‌های فیبر نوری در بستر دریا به کشتی‌های تخصصی، تجهیزات فنی، نیروی متخصص و مجوزهای لازم نیاز دارد.
ابتدا باید محل آسیب شناسایی شود. سپس کشتی تعمیراتی در محدوده مشخص مستقر می‌شود تا بخش آسیب‌دیده کابل بازیابی و تعمیر شود.
طبق گزارش تلجئوگرافی، سالانه حدود ۲۰۰ مورد خرابی کابل زیردریایی در جهان رخ می‌دهد. بسیاری از این موارد با فعالیت‌های دریایی مانند لنگر انداختن کشتی‌ها و عملیات ماهیگیری ارتباط دارند.
در شرایط ناامن، تعمیر کابل ممکن است دشوارتر شود؛ زیرا کشتی‌های تخصصی برای فعالیت به دسترسی ایمن، مجوزهای لازم و شرایط مناسب عملیاتی نیاز دارند.
آیا کشورهای خلیج فارس مسیر جایگزین اینترنت دارند؟
کشورهای منطقه از نظر وابستگی به کابل‌های تنگه هرمز وضعیت یکسانی ندارند.
بر اساس تحلیل تلجئوگرافی، بحرین، کویت و قطر از مسیرهای ارتباطی زمینی از طریق عربستان سعودی نیز استفاده می‌کنند. کویت همچنین ارتباط زمینی با عراق دارد.
امارات متحده عربی نیز دارای مسیرهای ارتباطی زمینی با کشورهای همسایه است و بخشی از زیرساخت کابل‌های زیردریایی آن در فجیره، در سمت دریای عمان، قرار دارد.
در عربستان سعودی نیز بخش مهمی از ظرفیت ارتباطات زیردریایی بین‌المللی از طریق ایستگاه‌های ساحلی دریای سرخ تأمین می‌شود.
بااین‌حال، وجود مسیر جایگزین تضمین نمی‌کند که تمام ترافیک یک کابل آسیب‌دیده بدون کاهش کیفیت منتقل شود. ظرفیت خطوط پشتیبان نیز محدودیت‌هایی دارد.
دریای سرخ چه نقشی در اینترنت بین‌المللی دارد؟
دریای سرخ یکی از مهم‌ترین مسیرهای ارتباطی میان آسیا، آفریقا و اروپا محسوب می‌شود.
براساس ارقام نقل‌شده از مدیر تحقیقات تلجئوگرافی در گزارش رویترز، این مسیر حدود سه درصد تقاضای جهانی ارتباطات بین‌المللی و نزدیک به ۱۰ درصد تبادل داده میان مناطق مختلف جهان را پوشش می‌دهد.
این آمارها به شاخص‌های متفاوتی مربوط هستند و نباید با سهم تنگه هرمز از پهنای باند جهانی یکسان تلقی شوند.
تفاوت اختلال اینترنت بین‌المللی با کندی اینترنت خانگی چیست؟
گاهی کاربران تصور می‌کنند هرگونه کاهش سرعت اینترنت به اختلال در ارتباطات بین‌المللی مربوط است؛ اما چنین برداشتی همیشه درست نیست.
اختلال در کابل‌های بین‌المللی ممکن است بر ارتباط میان شبکه‌های کشورها تأثیر بگذارد، درحالی‌که کندی اینترنت خانگی می‌تواند ناشی از مشکلات مودم، کیفیت وای‌فای، ازدحام شبکه یا تجهیزات اپراتور باشد.
برای تشخیص بهتر این مشکلات، مطالعه راهنمای سرعت واقعی اینترنت خانگی مفید است.
همچنین روش‌های کاربردی برای بهبود ارتباط بی‌سیم در مطلب افزایش سرعت وایرلس در خانه معرفی شده است.
جمع‌بندی؛ واقعیت کابل‌های اینترنت تنگه هرمز
بررسی اطلاعات فنی نشان می‌دهد سه سامانه فعال مهم شامل فالکون، آسیا ـ آفریقا ـ اروپا ۱ و گلف بریج اینترنشنال از تنگه هرمز عبور می‌کنند.
این کابل‌ها برای ارتباطات کشورهای حاشیه خلیج فارس اهمیت دارند، اما بر اساس برآورد تلجئوگرافی، سهم تنگه هرمز از پهنای باند بین‌المللی کمتر از یک درصد است.
بنابراین، آسیب احتمالی به این زیرساخت‌ها لزوماً به معنای قطع اینترنت جهانی نیست. پیامدهای چنین رخدادی بیشتر به میزان وابستگی کشورهای منطقه، تعداد کابل‌های آسیب‌دیده، ظرفیت مسیرهای جایگزین و مدت‌زمان تعمیر بستگی خواهد داشت.
