آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی و آنفلوآنزا لازم است؟ چه وقت باید به پزشک مراجعه کرد؟
آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی و آنفلوآنزا لازم نیست چون عامل هر دو بیماری ویروس است. آموکسی‌سیلین، آزیترومایسین و سفیکسیم برای درمان برخی عفونت‌های باکتریایی به کار می‌روند. اگر در جریان بیماری عارضه‌ای باکتریایی مثل عفونت استرپتوکوکی گلو یا بعضی انواع ذات‌الریه تشخیص داده شود، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز کند. در این راهنمای پرشین وی می‌خوانید رنگ خلط چه معنایی دارد، چه وقت باید معاینه شوید و چرا زمان شروع درمان ضدویروسی آنفلوآنزا اهمیت دارد.
چرا آنتی‌بیوتیک روی سرماخوردگی و آنفلوآنزا اثر ندارد؟
آنتی‌بیوتیک‌ها ساختارها یا فرایندهایی را هدف می‌گیرند که در باکتری وجود دارد. ویروس سرماخوردگی یا آنفلوآنزا با این داروها از بین نمی‌رود. به همین دلیل شروع آنتی‌بیوتیک در روز اول آبریزش، عطسه یا سرفه، زمان بهبود یک عفونت ویروسی را کوتاه نمی‌کند. اگر علائم پس از مصرف یک آنتی‌بیوتیک کم شود، زمان‌بندی به‌تنهایی نشان نمی‌دهد دارو باعث بهبود شده است. بسیاری از سرماخوردگی‌ها در همان چند روزی که بیمار تصمیم به مصرف دارو می‌گیرد، خودبه‌خود رو به بهبود می‌روند.
سرماخوردگی معمولاً با عطسه، آبریزش و گرفتگی بینی همراه است. در آنفلوآنزا شروع ناگهانی بدن‌درد، خستگی، سردرد و سرفه شایع‌تر است، اما علائم می‌توانند هم‌پوشانی داشته باشند. حتی نبود تب هم آنفلوآنزا را رد نمی‌کند. در افراد پرخطر، تماس زودهنگام با پزشک از تلاش برای تشخیص بیماری فقط بر اساس شدت تب یا درد اهمیت بیشتری دارد.
آموکسی‌سیلین یا آزیترومایسین برای سرماخوردگی خوب است؟
برای سرماخوردگی ساده، هیچ‌کدام کاربرد درمانی ندارند. انتخاب آنتی‌بیوتیک برای عفونت باکتریایی به محل عفونت، نتیجهٔ معاینه یا آزمایش، سابقهٔ حساسیت و گاهی الگوی مقاومت میکروبی بستگی دارد. نام دارویی که یک بار برای گوش‌درد یا عفونت دندان مصرف کرده‌اید، برای انتخاب دارو در بیماری فعلی کافی نیست. راهنمای موارد مصرف و عوارض کوآموکسی‌کلاو دربارهٔ کاربرد یک آنتی‌بیوتیک ترکیبی و تفاوت قدرت‌های آن توضیح می‌دهد.
خلط سبز یا زرد یعنی به آنتی‌بیوتیک نیاز داریم؟
رنگ ترشحات بینی یا خلط به‌تنهایی معیار تشخیص عفونت باکتریایی نیست. در سرماخوردگی ممکن است ترشحات پس از چند روز غلیظ‌تر و سفید، زرد یا سبز شوند. برای پزشک، طول بیماری و روند تغییر علائم اهمیت بیشتری دارد. مثلاً وقتی چند روز رو به بهبود بوده‌اید و بعد تب، سرفه یا درد صورت دوباره بیشتر می‌شود، این تغییر را هنگام تماس با پزشک بگویید. در مقابل، زرد شدن ترشحات با کاهش تب و بهتر شدن حال عمومی دلیل کافی برای شروع آنتی‌بیوتیک نیست.
چه زمانی پزشک برای علائم شبیه سرماخوردگی آنتی‌بیوتیک می‌دهد؟
گلودرد چرکی و تست استرپتوکوک
درد ناگهانی گلو، تب یا لکهٔ سفید روی لوزه‌ها ممکن است پزشک را به بررسی عفونت استرپتوکوکی برساند. ظاهر لوزه به‌تنهایی تشخیص را قطعی نمی‌کند. پزشک ممکن است بر اساس علائم و سن، تست سریع یا کشت گلو درخواست کند. در عفونت استرپتوکوکی تأییدشده، آنتی‌بیوتیک مناسب می‌تواند احتمال عوارض و انتقال را کم کند. اگر گلویتان بیشتر از خشکی و تحریک ناراحت است، راهنمای قرص مکیدنی آلتادین و علائم نیازمند مراجعه دربارهٔ تسکین موضعی توضیح می‌دهد.
سینوزیت بعد از سرماخوردگی
بیشتر عفونت‌های سینوس ویروسی‌اند. علائم بیش از ده روز بدون بهبود، بدتر شدن دوباره پس از بهتر شدن اولیه یا شروع شدید همراه با تب بالا و درد صورت، از الگوهایی هستند که پزشک در بررسی سینوزیت باکتریایی در نظر می‌گیرد. بسته به معاینه ممکن است پیگیری کوتاه‌مدت یا درمان لازم باشد. صرف احساس فشار در صورت یا گرفتگی بینی در روزهای نخست سرماخوردگی، علت کافی برای مصرف دارو از نسخهٔ قبلی نیست.
سرفه بعد از آنفلوآنزا و احتمال ذات‌الریه
تنگی نفس، درد یا فشار قفسهٔ سینه و بازگشت تب همراه با بدتر شدن سرفه نیاز به ارزیابی دارد. ذات‌الریه می‌تواند ویروسی یا باکتریایی باشد. پزشک با توجه به شرح حال، معاینه و در صورت نیاز آزمایش یا تصویربرداری دربارهٔ درمان تصمیم می‌گیرد.
برای آنفلوآنزا چه زمانی داروی ضدویروس لازم است؟
پزشک ممکن است داروی ضدویروس مانند اوسلتامیویر تجویز کند. این دارو در صورت شروع زودهنگام، معمولاً طی ۴۸ ساعت نخست علائم، بیشترین فایده را دارد. در بیماری شدید، بستری یا افراد پرخطر، شروع پس از این زمان هم ممکن است مفید باشد. افراد باردار، سالمندان، کودکان خردسال و مبتلایان به بعضی بیماری‌های مزمن در معرض عوارض بیشتری هستند. اگر در یکی از این گروه‌ها هستید و احتمال آنفلوآنزا وجود دارد، همان اوایل بیماری تماس بگیرید. آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده در خانه جای ارزیابی و درمان ضدویروسی را نمی‌گیرد.
برای سرماخوردگی به‌جای آنتی‌بیوتیک چه کنیم؟
استراحت، مایعات و محلول نمکی بینی می‌توانند تحمل علائم را آسان‌تر کنند. برای تب یا درد، مناسب بودن مسکن به سن، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای دیگری که مصرف می‌کنید بستگی دارد. بعضی داروهای ترکیبی هم استامینوفن دارند. قبل از افزودن مسکن، ترکیبات بسته را بخوانید. در راهنمای ترکیبات قرص کوریزان بزرگسالان و مقایسهٔ کلد استاپ و قرص سرماخوردگی بزرگسالان نمونه‌هایی از این هم‌پوشانی را می‌بینید. در دوران شیردهی هم ترکیب کامل دارو اهمیت دارد. برای جزئیات، راهنمای احتیاط مصرف داروهای سرماخوردگی در شیردهی را بخوانید.
عوارض مصرف خودسرانهٔ آنتی‌بیوتیک چیست؟
اسهال، تهوع، بثورات پوستی و واکنش حساسیتی از عوارض احتمالی هستند. مصرف بی‌مورد همچنین به گسترش مقاومت باکتری‌ها کمک می‌کند. وقتی عفونتی واقعاً به درمان نیاز پیدا می‌کند، مقاومت می‌تواند انتخاب داروی مؤثر را دشوارتر کند. اگر پزشک آنتی‌بیوتیک تجویز کرده است، مقدار، فاصله و مدت مصرف را طبق همان نسخه رعایت کنید. دارو را برای بیماری بعدی نگه ندارید و به فرد دیگری ندهید. اگر عارضه‌ای پیدا شد، برای تصمیم دربارهٔ ادامه یا تغییر دارو با پزشک تماس بگیرید. تورم زبان یا گلو یا دشواری نفس کشیدن پس از مصرف به اقدام فوری نیاز دارد.
چه زمانی برای سرماخوردگی یا آنفلوآنزا مراجعه کنیم؟
تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه، گیجی یا نشانه‌های کم‌آبی شدید نیاز به ارزیابی فوری دارند. اگر تب بیش از چهار روز طول کشید، علائم بعد از ده روز بهتر نشدند یا تب و سرفه پس از بهبود اولیه برگشتند، برای بررسی تماس بگیرید. برای شرح دقیق‌تر، زمان شروع علائم، مدت تب، داروهای مصرفی و سابقهٔ حساسیت دارویی را یادداشت کنید.
اگر یک دوز آنتی‌بیوتیک را خودسرانه خورده‌ایم چه کنیم؟
نام و قدرت دارو، ساعت مصرف و علت شروع را یادداشت کنید و برای تعیین اقدام بعدی با پزشک یا داروساز تماس بگیرید. اگر هم‌زمان داروی دیگری خورده‌اید یا سابقهٔ حساسیت دارویی دارید، آن را هم بگویید. برای بیماری فعلی، دستور نسخهٔ قبلی معیار تصمیم نیست. اگر علائمی مثل خس‌خس ناگهانی، ورم لب یا مشکل تنفس پس از مصرف ایجاد شد، کمک فوری بگیرید.
منابع مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا، سازمان غذا و داروی آمریکا و کلینیک مایو.
