ورزشی که می‌تواند عمر بیماران سرطانی را بیشتر کند؛ نتیجه مهم یک تحقیق بزرگ
آیا یک فعالیت ساده مانند پیاده‌روی می‌تواند به افزایش طول عمر بیماران سرطانی کمک کند؟ نتایج یک پژوهش بزرگ بین‌المللی نشان می‌دهد ورزش منظم و برنامه‌ریزی‌شده پس از درمان برخی بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ، می‌تواند احتمال بازگشت بیماری را کاهش دهد و شانس زنده‌ماندن را افزایش دهد.
به گزارش پرشین‌وی، یافته‌های منتشرشده در مجله علمی New England Journal of Medicine نشان می‌دهد فعالیت بدنی فقط برای تقویت عضلات و کاهش خستگی مفید نیست؛ بلکه در گروه مشخصی از بیماران سرطانی، برنامه ورزشی تحت نظارت با بهبود نتایج بلندمدت درمان نیز همراه بوده است.
البته این نتیجه به معنای درمان سرطان با ورزش یا اثبات افزایش طول عمر در تمام انواع سرطان نیست. مطالعه مورد بحث روی بیمارانی انجام شده که جراحی سرطان روده بزرگ را پشت سر گذاشته و شیمی‌درمانی تکمیلی خود را به پایان رسانده بودند.
بهترین ورزش برای افزایش طول عمر بیماران سرطانی چیست؟
یکی از فعالیت‌های قابل استفاده در برنامه بررسی‌شده، پیاده‌روی تند و منظم بود. این نوع ورزش هوازی، در صورت مناسب‌بودن شرایط جسمانی، می‌تواند به بهبود آمادگی قلبی و تنفسی، استقامت و توانایی انجام فعالیت‌های روزانه کمک کند.
با این حال، نکته اصلی پژوهش تنها راه‌رفتن نبود؛ شرکت‌کنندگان از یک برنامه ورزشی ساختارمند همراه با راهنمایی و حمایت متخصص فعالیت بدنی استفاده می‌کردند.
بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت هر بیمار سرطانی با مقدار مشخصی پیاده‌روی، حتماً عمر طولانی‌تری خواهد داشت.
برای آشنایی با فواید عمومی این فعالیت، مطلب فواید پیاده‌روی برای سلامت بدن را نیز بخوانید.
نتایج تحقیق روی ۸۸۹ بیمار مبتلا به سرطان
پژوهشگران در کارآزمایی بالینی CHALLENGE تعداد ۸۸۹ بیمار مبتلا به سرطان روده بزرگ را بررسی کردند. این بیماران پس از جراحی و تکمیل شیمی‌درمانی، به دو گروه تقسیم شدند.
- ۴۴۵ بیمار در برنامه ورزشی ساختارمند شرکت کردند.
- ۴۴۴ بیمار مطالب آموزشی درباره سلامت و فعالیت بدنی دریافت کردند.
برنامه ورزشی به مدت سه سال ادامه داشت و پژوهشگران وضعیت بیماران را طی سال‌های بعد پیگیری کردند. میانه مدت پیگیری در تحلیل اصلی، ۷٫۹ سال بود.
کاهش خطر عود سرطان با ورزش منظم
نتایج نشان داد در گروه ورزش، احتمال رخداد مجموعه‌ای از پیامدها شامل بازگشت سرطان، ابتلا به سرطان اولیه جدید یا مرگ، نسبت به گروه مقایسه کمتر بود.
نرخ بقای پنج‌ساله بدون بیماری در گروه ورزش ۸۰٫۳ درصد و در گروه آموزش سلامت ۷۳٫۹ درصد گزارش شد.
این اعداد نشان‌دهنده اختلاف ۶٫۴ واحد درصدی به نفع گروه ورزش هستند.
پژوهشگران همچنین نسبت خطر ۰٫۷۲ را گزارش کردند؛ یعنی خطر نسبی پیامد ترکیبی مورد بررسی در گروه ورزش حدود ۲۸ درصد کمتر بود. این عدد نباید با کاهش مطلق ۲۸ درصدی احتمال عود سرطان اشتباه گرفته شود.
ورزش چقدر بر طول عمر بیماران تأثیر گذاشت؟
در بررسی بقای کلی، ۹۰٫۳ درصد بیماران گروه ورزش در هشت سال زنده بودند؛ درحالی‌که این میزان در گروه مقایسه ۸۳٫۲ درصد بود.
اختلاف دو گروه ۷٫۱ واحد درصد بود. همچنین نسبت خطر مرگ در گروه ورزش ۰٫۶۳ گزارش شد؛ عددی که با کاهش نسبی حدود ۳۷ درصدی خطر مرگ در طول پیگیری ارتباط دارد.
این یافته از اثر احتمالی ورزش بر افزایش بقا حمایت می‌کند، اما نمی‌توان آن را به معنای افزایش قطعی تعداد مشخصی سال به عمر هر بیمار دانست.
این پژوهش درباره کدام نوع سرطان انجام شد؟
مطالعه CHALLENGE روی بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ در مرحله سوم یا مرحله دوم پرخطر انجام شد؛ افرادی که جراحی و شیمی‌درمانی تکمیلی را پشت سر گذاشته بودند.
بنابراین نتایج آن مستقیماً برای تمام بیماران مبتلا به سرطان روده، همه مراحل بیماری یا تمام انواع سرطان قابل تعمیم نیست.
سرطان روده بزرگ از بیماری‌هایی است که تشخیص به‌موقع آن در انتخاب روش درمان و پیش‌آگهی بیمار اهمیت دارد. برای آشنایی بیشتر با نشانه‌های هشداردهنده این بیماری، مطلب علائم شایع سرطان روده بزرگ را مطالعه کنید.
بیماران سرطانی باید روزانه چند دقیقه پیاده‌روی کنند؟
در برنامه CHALLENGE، هدف پژوهشگران این بود که شرکت‌کنندگان طی شش ماه نخست، فعالیت هوازی تفریحی خود را نسبت به زمان شروع مطالعه افزایش دهند و این میزان فعالیت را در ادامه برنامه سه‌ساله حفظ کنند.
افزایش فعالیت هدف‌گذاری‌شده تقریباً معادل ۴۵ تا ۶۰ دقیقه پیاده‌روی تند در سه یا چهار روز هفته بود. البته این مقدار، هدف برنامه پژوهشی برای گروهی از بیماران واجد شرایط بود و نسخه یکسان برای تمام بیماران سرطانی محسوب نمی‌شود.
انجمن سرطان آمریکا برای بسیاری از بازماندگان سرطان که وضعیت جسمانی مناسبی دارند، افزایش تدریجی فعالیت بدنی تا ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه ورزش هوازی متوسط در هفته را توصیه می‌کند.
این انجمن همچنین انجام تمرینات تقویت عضلات را در دو روز یا بیشتر از هفته پیشنهاد می‌دهد. برای بیمارانی که به‌تازگی درمان را پشت سر گذاشته‌اند، رسیدن به این مقدار باید تدریجی و متناسب با نظر تیم درمان باشد.
چرا ورزش پس از شیمی‌درمانی اهمیت دارد؟
بسیاری از بیماران پس از شیمی‌درمانی با خستگی، کاهش توان عضلانی، افت استقامت، اختلال خواب یا کاهش فعالیت روزانه مواجه می‌شوند.
ورزش مناسب و کنترل‌شده ممکن است به کاهش برخی از این مشکلات کمک کند. شواهد علمی نشان می‌دهد فعالیت بدنی می‌تواند کیفیت زندگی و عملکرد جسمانی بیماران را در طول درمان یا پس از آن بهبود دهد.
در مورد ارتباط ورزش با نتایج بلندمدت سرطان، دانشمندان چند سازوکار احتمالی را بررسی می‌کنند:
- بهبود حساسیت بدن به انسولین و تنظیم سوخت‌وساز
- تأثیر احتمالی بر مسیرهای التهابی بدن
- کمک به حفظ توده عضلانی و توان عملکردی
- بهبود آمادگی قلبی و تنفسی
- تأثیر احتمالی بر برخی عملکردهای سیستم ایمنی
با این حال، این سازوکارهای پیشنهادی هنوز به معنای اثبات دقیق علت کاهش عود سرطان در همه بیماران نیستند.
برای مطالعه مطلبی دیگر در همین زمینه، مقاله تأثیر ورزش بر بیماران سرطانی را ببینید.
آیا ورزش برای همه انواع سرطان باعث افزایش طول عمر می‌شود؟
خیر؛ قدرت شواهد در انواع سرطان یکسان نیست.
مطالعه CHALLENGE شواهد آزمایشی مهمی درباره گروه مشخصی از بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ فراهم کرده است.
برای سرطان‌هایی مانند سرطان پستان و پروستات نیز پژوهش‌های مشاهده‌ای، ارتباط میان فعالیت بدنی و برخی پیامدهای بهتر را گزارش کرده‌اند. با این حال، نتایج یک کارآزمایی درباره سرطان روده بزرگ را نمی‌توان مستقیماً به همه انواع سرطان تعمیم داد.
علاوه بر نوع سرطان، مرحله بیماری و پاسخ به درمان نیز در پیش‌آگهی بیمار اهمیت دارند. در مطلب انواع سرطان و میزان بقای بیماران درباره تفاوت پیش‌آگهی سرطان‌ها توضیح داده شده است.
ورزش در دوران شیمی‌درمانی بهتر است یا بعد از آن؟
پاسخ به وضعیت جسمی بیمار، نوع درمان و عوارض داروها بستگی دارد. راهنماهای بالینی انجمن انکولوژی بالینی آمریکا توصیه می‌کنند در بسیاری از بیمارانی که درمان فعال با هدف درمان قطعی دریافت می‌کنند، فعالیت هوازی و تمرین مقاومتی مناسب برای کاهش عوارض درمان در نظر گرفته شود.
اما پژوهش CHALLENGE درباره افزایش بقا، برنامه ورزش را پس از تکمیل شیمی‌درمانی تکمیلی آغاز کرده بود. بنابراین اثر گزارش‌شده بر طول عمر نباید به همه برنامه‌های ورزشی حین شیمی‌درمانی نسبت داده شود.
برای بیمارانی که در مرحله نقاهت قرار دارند، پیگیری منظم وضعیت جسمانی و تغذیه اهمیت دارد. درباره حمایت‌های مرتبط با درمان نیز می‌توانید گزارش پوشش هزینه‌های درمان سرطان و حمایت از بیماران را مطالعه کنید.
چه بیمارانی باید پیش از ورزش احتیاط بیشتری کنند؟
گرچه فعالیت بدنی برای بسیاری از بیماران سرطانی ایمن و مفید است، بعضی شرایط به ارزیابی دقیق‌تر نیاز دارند.
- متاستاز استخوانی یا استخوان‌های ضعیف: بعضی حرکات و فشارهای ورزشی می‌توانند احتمال شکستگی را افزایش دهند.
- کم‌خونی شدید: امکان دارد فعالیت بدنی موجب تشدید ضعف، سرگیجه یا تنگی نفس شود.
- کاهش پلاکت خون: ورزش‌های برخوردی و فعالیت‌های دارای خطر زمین‌خوردن ممکن است مناسب نباشند.
- ضعف سیستم ایمنی: محیط‌های ورزشی شلوغ می‌توانند خطر مواجهه با عفونت را افزایش دهند.
- نوروپاتی یا اختلال تعادل: انتخاب مسیر و نوع فعالیت باید با توجه به خطر افتادن انجام شود.
- درد جدید، تب یا علائم قلبی و تنفسی: بیمار باید فعالیت را متوقف کند و برای ارزیابی پزشکی اقدام کند.
بیماران دارای کاتتر، مشکلات شدید قلبی یا ریوی و عوارض فعال درمان نیز باید برنامه ورزشی خود را با تیم درمان هماهنگ کنند.
چگونه بیماران سرطانی پیاده‌روی را شروع کنند؟
برای بیماری که پزشک فعالیت سبک را مجاز دانسته است، شروع با زمان کوتاه و افزایش تدریجی می‌تواند عملی‌تر از آغاز یک برنامه سنگین باشد.
مرحله اول: شروع با فعالیت سبک
بیمار می‌تواند با توجه به توان بدنی خود چند دقیقه در محیطی امن راه برود. هدف اولیه، تحمل مناسب فعالیت و حفظ تعادل است؛ نه رسیدن فوری به سرعت یا مسافت مشخص.
مرحله دوم: افزایش تدریجی مدت فعالیت
اگر پس از فعالیت خستگی غیرمعمول یا علائم نگران‌کننده ایجاد نشود، مدت پیاده‌روی می‌تواند با نظر پزشک یا متخصص توان‌بخشی به‌تدریج بیشتر شود.
مرحله سوم: حفظ برنامه منظم
در صورت مناسب‌بودن وضعیت جسمانی، بیمار می‌تواند در چند روز هفته فعالیت هوازی انجام دهد. ورزش باید به‌اندازه‌ای باشد که قابل تداوم باشد و بیمار را دچار فشار بیش‌ازحد نکند.
مرحله چهارم: افزودن تمرینات قدرتی مناسب
در برخی بیماران، تمرین‌های سبک با کش ورزشی، وزنه کم یا وزن بدن می‌تواند به حفظ قدرت عضلات کمک کند. انتخاب حرکات برای افرادی که سابقه جراحی، متاستاز استخوانی یا محدودیت حرکتی دارند، باید زیر نظر متخصص انجام شود.
آیا ورزش می‌تواند از ابتلا به سرطان جلوگیری کند؟
فعالیت بدنی منظم در کاهش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها نیز نقش دارد. با این حال، پیشگیری از ابتلا به سرطان با کاهش احتمال بازگشت آن پس از درمان، دو موضوع متفاوت هستند.
پژوهش‌های مربوط به پیشگیری معمولاً افراد سالم را بررسی می‌کنند، درحالی‌که مطالعه CHALLENGE بر بیمارانی متمرکز بود که قبلاً سرطان روده بزرگ داشته‌اند.
برای آشنایی با راهکارهای عمومی پیشگیری می‌توانید مقاله راه‌های پیشگیری از سرطان را بخوانید.
همچنین مطلب روش‌های کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های سرطانی به عوامل مرتبط با سبک زندگی می‌پردازد.
آیا پیاده‌روی جای شیمی‌درمانی را می‌گیرد؟
خیر. ورزش جای جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، درمان‌های هدفمند یا دیگر روش‌های تجویزشده توسط متخصص سرطان را نمی‌گیرد.
در پژوهش مورد بحث، بیماران ابتدا درمان استاندارد سرطان روده بزرگ را دریافت کرده بودند و سپس برنامه ورزشی به مراقبت‌های بعد از درمان آن‌ها اضافه شد.
بنابراین ارزش اصلی این یافته در آن است که نشان می‌دهد فعالیت بدنی ساختارمند ممکن است در کنار درمان استاندارد، به بهبود نتایج برخی بیماران کمک کند.
سؤالات متداول درباره ورزش و سرطان
بهترین ورزش برای بیماران سرطانی چیست؟
برای بسیاری از بیماران، فعالیت هوازی کم‌فشار مانند پیاده‌روی همراه با تمرینات قدرتی متناسب با وضعیت جسمانی می‌تواند مناسب باشد. انتخاب نهایی به نوع سرطان، مرحله درمان و شرایط بیمار بستگی دارد.
آیا پیاده‌روی می‌تواند احتمال بازگشت سرطان را کاهش دهد؟
یک کارآزمایی بالینی بزرگ نشان داده برنامه ورزشی ساختارمند پس از درمان سرطان روده بزرگ، احتمال رخداد ترکیبی عود سرطان، سرطان جدید یا مرگ را کاهش داده است. این نتیجه برای تمام انواع سرطان اثبات نشده است.
آیا بیمار مبتلا به سرطان پیشرفته می‌تواند ورزش کند؟
در بسیاری از موارد فعالیت سبک امکان‌پذیر است، اما وجود متاستاز استخوانی، ضعف شدید یا سایر عوارض می‌تواند نوع ورزش مناسب را تغییر دهد. ارزیابی تیم درمان ضروری است.
آیا ورزش در دوران شیمی‌درمانی خطرناک است؟
ورزش برای همه بیماران ممنوع نیست و در بسیاری از موارد می‌تواند به کاهش خستگی و حفظ عملکرد جسمی کمک کند. با این حال، بیمار نباید بدون توجه به شمارش سلول‌های خونی، وضعیت ایمنی و عوارض درمان، فعالیت سنگین آغاز کند.
ورزش برای افزایش عمر بیماران سرطانی باید چند سال ادامه پیدا کند؟
برنامه بررسی‌شده در مطالعه CHALLENGE سه سال ادامه داشت. هنوز نمی‌توان گفت همین مدت برای همه بیماران ضروری است یا برنامه‌های کوتاه‌تر دقیقاً همان اثر را دارند.
آیا افراد مسن مبتلا به سرطان هم از ورزش سود می‌برند؟
بسیاری از سالمندان نیز می‌توانند از فعالیت بدنی متناسب با توان خود بهره ببرند؛ اما شدت، نوع و مدت ورزش باید با توجه به بیماری‌های همراه، تعادل، توان عضلانی و درمان‌های دریافتی تعیین شود.
نتیجه‌گیری؛ ورزش یکی از بخش‌های مهم مراقبت پس از سرطان
یافته‌های مطالعه CHALLENGE نشان می‌دهد یک برنامه ورزشی سه‌ساله و تحت حمایت متخصص، پس از جراحی و شیمی‌درمانی سرطان روده بزرگ، می‌تواند با کاهش احتمال بازگشت بیماری و افزایش بقا همراه باشد.
پیاده‌روی تند یکی از راه‌های انجام فعالیت هوازی در چنین برنامه‌ای است؛ اما مزیت پژوهش صرفاً به یک حرکت ورزشی محدود نبود و برنامه‌ریزی، تداوم فعالیت و حمایت حرفه‌ای نیز نقش داشتند.
برای بیماران سرطانی، مهم‌ترین اقدام این است که با نظر متخصص سرطان و در صورت نیاز متخصص توان‌بخشی، یک برنامه فعالیت بدنی ایمن و قابل اجرا انتخاب کنند. ورزش می‌تواند مکمل ارزشمند درمان باشد، اما جایگزین مراقبت پزشکی نیست.
منابع:
1. New England Journal of Medicine (2025) — Structured Exercise after Adjuvant Chemotherapy for Colon Cancer
2. European Society for Medical Oncology (2026) — Clinical Practice Guideline Express Update on Physical Exercise in Localised Colon Cancer
3. American Society of Clinical Oncology (2025) — CHALLENGE Trial Results
4. American Cancer Society (2022) — Nutrition and Physical Activity Guideline for Cancer Survivors
5. National Cancer Institute — Physical Activity and Cancer Fact Sheet
6. Cancer Research UK — Exercise and Cancer Guidelines
7. Journal of Clinical Oncology (2022) — Exercise, Diet, and Weight Management During Cancer Treatment
