7 نشانه اولیه پارکینسون که ممکن است سال‌ها قبل از لرزش دست ظاهر شوند

علائم اولیه پارکینسون همیشه با لرزش دست شروع نمی‌شوند. این بیماری ممکن است سال‌ها پیش از بروز نشانه‌های حرکتی شناخته‌شده، با مشکلاتی مانند کاهش حس بویایی، یبوست مداوم، اختلال خواب، اضطراب، خستگی و سرگیجه هنگام ایستادن همراه باشد. این تغییرات که به آن‌ها «علائم غیرحرکتی پارکینسون» گفته می‌شود، گاهی با مشکلات معمول افزایش سن اشتباه گرفته می‌شوند.

به گزارش پرشین وی، شناخت این نشانه‌ها می‌تواند به مراجعه به‌موقع برای بررسی پزشکی کمک کند. البته هیچ‌کدام از این علائم به‌تنهایی به معنای ابتلا به پارکینسون نیستند و بسیاری از آن‌ها علت‌های شایع‌تر و قابل‌درمان دیگری دارند.

۷ علامت اولیه پارکینسون که کمتر شناخته شده‌اند

پارکینسون یک بیماری پیشرونده دستگاه عصبی است که با آسیب به برخی سلول‌های عصبی تولیدکننده دوپامین در مغز ارتباط دارد. اگرچه لرزش، سفتی عضلات و کندی حرکت از نشانه‌های اصلی آن هستند، تغییرات غیرحرکتی نیز ممکن است در مراحل اولیه دیده شوند.

۱. کاهش یا از دست دادن حس بویایی

کاهش حس بویایی یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های غیرحرکتی پارکینسون است. فرد ممکن است متوجه شود که بوی غذا، عطر، قهوه یا گل‌ها را مانند گذشته احساس نمی‌کند.

بر اساس اطلاعات بنیاد پارکینسون، اختلال بویایی در برخی بیماران سال‌ها و حتی مدت بسیار طولانی پیش از تشخیص بیماری ظاهر می‌شود.

بااین‌حال، کاهش بویایی ممکن است بر اثر عفونت‌های ویروسی، مشکلات بینی و سینوس، افزایش سن یا عوامل دیگر نیز ایجاد شود.

۲. یبوست مداوم و تغییر عملکرد روده

یبوست یکی دیگر از علائم غیرحرکتی مهم پارکینسون است. این مشکل می‌تواند به دلیل تغییر عملکرد سیستم عصبی کنترل‌کننده حرکات دستگاه گوارش ایجاد شود.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که در برخی افراد، اختلال عملکرد روده ممکن است سال‌ها پیش از تشخیص پارکینسون وجود داشته باشد.

البته یبوست بسیار شایع است و عواملی مانند کمبود فیبر غذایی، مصرف ناکافی مایعات، کم‌تحرکی و برخی داروها نیز می‌توانند آن را ایجاد کنند.

۳. حرکات غیرعادی هنگام خواب و اجرای رؤیاها

یکی از نشانه‌هایی که توجه متخصصان مغز و اعصاب را جلب می‌کند، اختلال رفتاری خواب REM است.

در حالت طبیعی، هنگام مرحله‌ای از خواب که بیشتر رؤیاهای واضح در آن اتفاق می‌افتند، فعالیت بسیاری از عضلات بدن مهار می‌شود.

در اختلال رفتاری خواب REM، این مهار عضلانی به‌درستی انجام نمی‌شود و فرد ممکن است هنگام رؤیا دیدن دست‌وپا بزند، فریاد بکشد یا حرکاتی شبیه واکنش به اتفاقات خواب انجام دهد.

این اختلال با افزایش احتمال ابتلا به برخی بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی، از جمله پارکینسون، ارتباط دارد؛ اما به معنای ابتلای قطعی فرد به این بیماری نیست.

اگر حرکات خواب باعث آسیب به فرد یا اطرافیان می‌شود، ارزیابی توسط پزشک متخصص خواب اهمیت دارد.

۴. اضطراب، افسردگی و تغییرات خلقی

اضطراب و افسردگی ممکن است در بعضی افراد مبتلا به پارکینسون، حتی پیش از بروز مشکلات حرکتی ظاهر شوند.

این تغییرات تنها واکنش روانی به بیماری نیستند و ممکن است با تغییرات شیمیایی و عصبی مغز نیز ارتباط داشته باشند.

بااین‌حال، اضطراب و افسردگی علت‌های متعددی دارند و نمی‌توان تنها بر اساس این علائم به پارکینسون مشکوک شد.

۵. خستگی مداوم و کاهش انرژی روزانه

برخی بیماران مبتلا به پارکینسون احساس خستگی شدید یا کاهش انرژی دارند؛ حتی زمانی که فعالیت جسمی زیادی انجام نداده‌اند.

این خستگی ممکن است بر فعالیت‌های روزمره، تمرکز و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد.

کم‌خونی، اختلالات تیروئید، مشکلات خواب، افسردگی و برخی بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند خستگی طولانی‌مدت ایجاد کنند. بنابراین لازم است علت آن به‌صورت پزشکی بررسی شود.

۶. سرگیجه هنگام ایستادن و افت فشار خون

بعضی افراد مبتلا به پارکینسون دچار افت فشار خون وضعیتی می‌شوند؛ یعنی فشار خون آن‌ها هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده کاهش پیدا می‌کند.

این وضعیت ممکن است باعث سرگیجه، احساس سبکی سر، تاری دید یا ضعف شود.

اختلال در عملکرد سیستم عصبی خودکار می‌تواند یکی از علت‌های این مشکل در بیماران مبتلا به پارکینسون باشد.

با این حال، کم‌آبی بدن، مصرف بعضی داروها و بیماری‌های قلبی‌عروقی نیز می‌توانند باعث چنین علائمی شوند.

۷. تکرر ادرار و بیدار شدن در طول شب

مشکلات ادراری مانند فوریت در دفع ادرار، تکرر ادرار و بیدار شدن چندباره در شب، از علائم غیرحرکتی احتمالی پارکینسون هستند.

این مشکلات ممکن است با اختلال در کنترل عصبی مثانه ارتباط داشته باشند.

البته تکرر ادرار می‌تواند ناشی از عفونت ادراری، دیابت، مشکلات پروستات، داروها یا اختلالات دیگر نیز باشد.

جدول علائم خاموش پارکینسون

آیا یبوست و کاهش بویایی با هم نشانه پارکینسون هستند؟

وجود هم‌زمان چند نشانه غیرحرکتی، مانند کاهش بویایی، یبوست و اختلال رفتاری خواب REM، می‌تواند از نظر پزشکی اهمیت بیشتری نسبت به وجود یک علامت منفرد داشته باشد.

مطالعاتی درباره مرحله پیش‌بالینی یا مقدماتی پارکینسون، ارتباط این مجموعه علائم را با افزایش احتمال ابتلا بررسی کرده‌اند.

با این حال، حتی ترکیب این نشانه‌ها نیز برای تشخیص قطعی پارکینسون کافی نیست و ارزیابی تخصصی ضرورت دارد.

پارکینسون چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص بیماری پارکینسون عمدتاً بر اساس شرح‌حال پزشکی و معاینه عصبی انجام می‌شود.

متخصص مغز و اعصاب معمولاً حرکت اندام‌ها، سفتی عضلات، سرعت انجام حرکات، تعادل و سایر نشانه‌های بالینی را بررسی می‌کند.

در صورت نیاز، آزمایش‌ها یا تصویربرداری‌هایی برای بررسی علت‌های دیگر علائم درخواست می‌شود.

هیچ آزمایش خون معمولی به‌تنهایی نمی‌تواند ابتلا به پارکینسون را قطعی تأیید کند.

چه زمانی برای بررسی علائم پارکینسون به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر کاهش بویایی، یبوست مزمن، اختلال خواب یا سایر نشانه‌های غیرحرکتی به‌صورت مداوم وجود دارند، به‌ویژه اگر با کند شدن حرکت، سفتی عضلات یا لرزش همراه شوند، بهتر است برای ارزیابی به پزشک مراجعه کنید.

اگر علائم هنگام خواب باعث آسیب جسمی می‌شوند یا سرگیجه با غش همراه است، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری دارد.

کاهش وزن ناخواسته نیز نباید صرفاً به پارکینسون نسبت داده شود و لازم است علت آن بررسی شود.

سؤالات متداول درباره علائم اولیه پارکینسون

اولین علامت پارکینسون چیست؟

اولین علامت در همه افراد یکسان نیست. کاهش بویایی، یبوست و اختلال خواب ممکن است پیش از علائم حرکتی ظاهر شوند؛ اما تشخیص بالینی بیماری معمولاً بر پایه علائم حرکتی و معاینه عصبی است.

آیا پارکینسون بدون لرزش دست هم وجود دارد؟

بله. همه افراد مبتلا به پارکینسون لرزش واضح ندارند. کندی حرکت و سفتی عضلات نیز از نشانه‌های مهم بیماری هستند.

منابع: بنیاد پارکینسون، مؤسسه ملی سلامت آمریکا، مایو کلینیک، سرویس سلامت ملی بریتانیا، همشهری آنلاین