این ۵ تغییر ساده، صبح‌های مدرسه را برای دانش‌آموزان آسان‌تر می‌کند

آماده شدن برای مدرسه فقط به خرید کتاب، دفتر و لباس محدود نمی‌شود. بعد از تعطیلات، ساعت خواب، زمان غذا خوردن و حتی میزان استفاده کودکان و نوجوانان از موبایل و سایر صفحه‌نمایش‌ها ممکن است تغییر کرده باشد. بازگشت ناگهانی به برنامه مدرسه می‌تواند باعث خواب‌آلودگی صبحگاهی، کاهش تمرکز و دشوارتر شدن شروع روز شود.

والدین می‌توانند با چند تغییر ساده و تدریجی شرایط را برای بازگشت فرزندشان به مدرسه آسان‌تر کنند. نکته مهم این است که این تغییرها بهتر است به‌صورت یک برنامه روزانه و بدون فشار زیاد اجرا شوند.

آماده کردن دانش آموز برای مدرسه را از خواب شروع کنید

یکی از مهم‌ترین کارها برای شروع دوباره مدرسه، تنظیم ساعت خواب است. آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند خانواده‌ها حدود یک تا دو هفته پیش از آغاز مدرسه، کودکان را به‌تدریج به ساعت خواب زودتر عادت دهند.

بر اساس توصیه‌های منتشرشده از سوی مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، کودکان ۶ تا ۱۲ سال معمولاً به ۹ تا ۱۲ ساعت خواب در شبانه‌روز و نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال به حدود ۸ تا ۱۰ ساعت خواب نیاز دارند.

بهتر است ساعت خواب و بیدار شدن هر روز تقریباً ثابت باشد. اگر دانش‌آموز در تعطیلات تا دیروقت بیدار می‌مانده، تغییر ناگهانی چندساعته ممکن است دشوار باشد. جلو کشیدن تدریجی زمان خواب و بیداری می‌تواند سازگاری با برنامه مدرسه را راحت‌تر کند.

۱. شب‌ها صفحه‌نمایش را زودتر کنار بگذارید

گوشی هوشمند، تبلت، رایانه و تلویزیون می‌توانند زمان خواب کودکان را به تعویق بیندازند. یکی از راهکارهای ساده این است که استفاده از وسایل دیجیتال در ساعات نزدیک به خواب کمتر شود و تلفن همراه هنگام خواب کنار تخت کودک قرار نگیرد.

والدین نیز می‌توانند با رعایت همین قانون الگوی خوبی باشند. قرار نیست استفاده از فناوری کاملاً ممنوع شود؛ هدف این است که ساعات پایانی شب به فعالیت‌های آرام‌تری مانند مطالعه، آماده کردن وسایل فردا یا گفت‌وگوی خانوادگی اختصاص پیدا کند.

۲. صبحانه را به بخشی از برنامه ثابت صبح تبدیل کنید

صبح‌هایی که همه اعضای خانواده عجله دارند، صبحانه یکی از اولین چیزهایی است که ممکن است حذف شود؛ اما تحقیقات درباره کودکان و نوجوانان نشان داده‌اند که خوردن صبحانه در مقایسه با ناشتا ماندن می‌تواند در همان ساعات صبح برای برخی جنبه‌های عملکرد شناختی مانند توجه، حافظه و عملکرد اجرایی مفید باشد.

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند که هنوز نمی‌توان یک ترکیب غذایی خاص را به‌عنوان «بهترین صبحانه برای مغز» معرفی کرد. بنابراین بهتر است تمرکز خانواده روی ایجاد عادت خوردن یک صبحانه متعادل و قابل‌اجرا باشد، نه تهیه غذاهای پیچیده.

آماده کردن بخشی از صبحانه یا وسایل موردنیاز از شب قبل نیز می‌تواند از عجله صبحگاهی جلوگیری کند.

۳. قبل و بعد از مدرسه فرصت حرکت ایجاد کنید

فعالیت بدنی فقط برای سلامت جسمی کودکان اهمیت ندارد. مرور مطالعات علمی نشان داده است که میان فعالیت بدنی، آمادگی جسمانی و برخی جنبه‌های عملکرد شناختی کودکان ارتباط مثبتی وجود دارد؛ هرچند درباره تأثیر مستقیم ورزش بر نمرات درسی، نتایج همه مطالعات یکسان نیست.

برای استفاده از این مزیت نیازی نیست صبح قبل از مدرسه برنامه ورزشی سنگینی در نظر گرفته شود. پیاده‌روی، بازی، حرکات ساده یا فعالیت‌های روزانه متناسب با سن کودک می‌توانند بخشی از برنامه او باشند.

مهم‌تر از شدت فعالیت، ایجاد یک سبک زندگی فعال و پایدار است.

۴. مغز کودک را با یک صبح پراسترس وارد کلاس نکنید

یکی از ساده‌ترین راه‌های کاهش آشفتگی صبحگاهی، انجام بعضی کارها از شب قبل است. آماده کردن کیف مدرسه، انتخاب لباس، بررسی وسایل موردنیاز و مشخص کردن برنامه صبح می‌تواند تعداد تصمیم‌هایی را که کودک بلافاصله پس از بیدار شدن باید بگیرد کمتر کند.

بهتر است چند روز قبل از شروع مدرسه یک برنامه آزمایشی اجرا شود؛ یعنی دانش‌آموز تقریباً در همان ساعتی که روزهای مدرسه باید بیدار شود از خواب برخیزد، صبحانه بخورد و آماده شود. این تمرین ساده می‌تواند مشخص کند خانواده در کدام قسمت برنامه صبحگاهی به زمان بیشتری نیاز دارد.

۵. درباره مدرسه حرف بزنید؛ اما اضطراب ایجاد نکنید

بازگشت به مدرسه برای همه کودکان یک تجربه یکسان نیست. بعضی دانش‌آموزان برای دیدن دوستان و معلمان هیجان‌زده‌اند و بعضی دیگر ممکن است درباره کلاس جدید، معلم، تکالیف یا محیط مدرسه نگرانی داشته باشند.

آکادمی اطفال آمریکا پیشنهاد می‌کند والدین درباره جنبه‌های مثبت شروع مدرسه با کودک صحبت کنند و شرایط روز نخست را تا حد ممکن برای او قابل پیش‌بینی کنند. گفت‌وگوی ساده درباره ساعت بیدار شدن، مسیر رفتن به مدرسه، کلاس و زمان بازگشت به خانه می‌تواند به کودک کمک کند تصویر روشن‌تری از روز پیش رو داشته باشد.

به جای جمله‌هایی مانند «امسال باید خیلی بیشتر درس بخوانی»، بهتر است در روزهای نخست تمرکز روی شکل‌گیری دوباره عادت‌های منظم باشد. برنامه منظم خواب، غذا، فعالیت و مطالعه معمولاً یک‌شبه ساخته نمی‌شود.

یک برنامه ساده برای شب قبل از مدرسه

• کیف و کتاب‌های فردا آماده شود.
• لباس موردنیاز از قبل مشخص شود.
• زمان استفاده از موبایل و تبلت در ساعات پایانی شب کاهش پیدا کند.
• ساعت خواب مشخص و تقریباً ثابت باشد.
• برای صبح زمان کافی در نظر گرفته شود تا کودک مجبور نباشد همه کارها را با عجله انجام دهد.

چند ساعت خواب برای دانش‌آموز کافی است؟

این اعداد یک راهنمای عمومی هستند و نیاز خواب ممکن است میان افراد کمی متفاوت باشد. اگر کودک با وجود زمان کافی برای خواب، به‌طور مداوم هنگام روز خواب‌آلود است یا مشکلات خواب ادامه‌دار دارد، بهتر است موضوع با پزشک یا متخصص مربوطه مطرح شود.

جمع‌بندی؛ مدرسه را از شب قبل شروع کنید

اگر قرار باشد فقط یک اصل برای آماده کردن دانش‌آموز برای مدرسه انتخاب کنیم، «بازگشت تدریجی به نظم» اهمیت زیادی دارد. خواب منظم، صبحانه، فعالیت بدنی، کاهش آشفتگی صبح و مشخص بودن برنامه روزانه می‌تواند شروع مدرسه را برای کودک و والدین آسان‌تر کند.

بهتر است والدین منتظر شب قبل از نخستین روز مدرسه نمانند. حتی چند روز تمرین برنامه خواب و صبحگاهی می‌تواند کمک کند دانش‌آموز با آمادگی بیشتری وارد روزهای مدرسه شود.

منابع

American Academy of Pediatrics – HealthyChildren؛ توصیه‌های بازگشت به مدرسه

CDC؛ میزان خواب موردنیاز کودکان و نوجوانان

CDC؛ خواب، تمرکز و عملکرد دانش‌آموزان

PubMed؛ مرور سیستماتیک تأثیر صبحانه بر عملکرد شناختی کودکان و نوجوانان

PubMed؛ مرور مطالعات فعالیت بدنی، عملکرد شناختی و پیشرفت تحصیلی کودکان