تفاوت تحصیلی زوجین و تاثیر آن بر ازدواج؛ راهکارهای سازگاری

تفاوت تحصیلی زوجین و تاثیر آن بر ازدواج یکی از مباحث مهم و چالش‌برانگیز در روانشناسی خانواده است که بسیاری از زوجین با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. تصور کنید دو نفر در حال قدم زدن هستند و دستان یکدیگر را گرفته‌اند؛ اگر یکی سرعت خود را زیاد کند و دیگری ثابت بماند، تعادل به هم می‌خورد. ازدواج نیز دقیقاً همین همراهی همیشگی است و تفاوت در سطح علمی می‌تواند مانند اختلاف سرعت در این پیاده‌روی، چالش‌هایی را ایجاد کند. اما آیا این تفاوت به معنای پایان خوشبختی است؟ خیر، با درک صحیح و راهکارهای مناسب می‌توان این شکاف را پر کرد.

یکی از مسائلی که می‌تواند به ایجاد تفاهم و سازگاری بین زوجین کمک کند، کفویت تحصیلی است. یعنی دختر و پسری که می‌خواهند با یکدیگر ازدواج کنند، همخوانی تحصیلی داشته باشند. اگر قرار است یکی از آنها در مقطع بالاتر تحصیلی باشد، بهتر است پسر مدرک بالاتری داشته باشد، اما گاهی در زمان انتخاب به این نکته توجه نمی‌کنیم. گاهی هم دونفر در یک مقطع هستند و بعد از ازدواج یکی تصمیم می‌گیرد ادامه تحصیل دهد و دیگری نه! در هر صورت نتیجه فرقی نمی‌کند: ما یک خانه داریم، یک زن، یک مرد و دو مدرک تحصیلی که با هم همخوانی ندارد. حال چه باید کرد؟

ارتباط معنادار یا بی‌معنی سواد و شعور

همین اول کار، تکلیفمان را با یک چیز روشن کنیم بهتر است: آیا سواد، شعور می‌آورد؟ اینکه بگوییم هر چه انسان باسوادتر باشد با شعورتر است، اشتباه خواهد بود مگر فردی که هر چه علم می‌آموزد، تفکر کردن را نیز بیشتر تمرین کند. مسئله فیثاغورث به خودی خود بر شعور زندگی فردی و اجتماعی نمی‌افزاید مگر کسی که حل این مسئله را یاد می‌گیرد و حل مسئله در زندگی را هم بیاموزد. اما این یک واقعیت است که افراد تحصیل‌کرده، بیشتر اهل مطالعه و تفکر هستند، اما یک قانون کلی نیست.

وقتی می‌گوییم دو نفر از نظر تحصیلی هم‌کفو نیستند، یعنی مقاطع تحصیلی آن‌ها خیلی متفاوت است. وگرنه آقایی لیسانس دارد و جذب بازار کار شده است، اما همسرش بعد از لیسانس، کنکور ارشد داده و ادامه تحصیل داده است، به نظر نمی‌رسد که این دو دچار مشکل شوند. اما وقتی چند مقطع تحصیلی بین آن‌ها تفاوت باشد، مثلاً یکی دیپلم هم نداشته باشد و دیگری کارشناس ارشد باشد، با مشکلاتی رو‌به‌رو می‌شوند:

• نفهمیدن حرف یکدیگر و عدم درک مشترک از مفاهیم.
• متفاوت بودن علایق، دوستان، اهداف و لذت‌ها.
• از بین رفتن اعتماد به نفس همسری که مدرک پایین‌تر دارد و نارضایتی درونی.
• حرف و حدیث دیگران و قضاوت‌های اجتماعی.
• بهانه‌گیری هر کدام از همسران به دلیل ناراحتی از این اختلاف سطح.

کفویت تحصیل بین زوجین و زندگی بدون پیک سنجش

بهتر است همسران مدارک تحصیلی نزدیک به هم داشته باشند، اما بحث کفویت در زمان انتخاب همسر پررنگ است. وقتی همسرتان را انتخاب کردید و زیر یک سقف زندگی می‌کنید، دیگر باید به چگونه زندگی کردن فکر کنید. همین و بس! سعی کنید با همسرتان همراه باشید. اگر او ادامه تحصیل داده است، شما هم رشته مورد علاقه‌تان را پیدا کرده و دست به کار شوید. اگر شما در مقطع بالاتر هستید، همسرتان را تشویق کنید ادامه تحصیل بدهید، اما مراقب باشید تا اصلاً به عزت نفس او خدشه وارد نکنید.

به گونه‌ای رفتار کنید که او بفهمد به خاطر خودش و زندگی‌تان دوست دارید هم‌قدم یکدیگر باشید. اگر علاقه‌ای به ادامه تحصیل ندارید و یا همسرتان علاقه‌ای ندارد، یار مهربان می‌تواند کمک‌کننده باشد. بله، کتاب! از معجزه کتاب‌خواندن غافل نشوید. بالا بردن سطح معلومات می‌تواند خلا تحصیلات را پر کند. این روزها هم اینترنت یک یار کمکی برای کتاب محسوب می‌شود، البته به شرطی که استفاده علمی از آن داشته باشید نه فیس‌بوک و چت‌روم.

تجربه موفقیت با وجود تفاوت‌ها

من چند نمونه از افرادی را می‌شناسم که با داشتن اختلاف تحصیلی بسیار، خوشبخت بودند. یک نمونه خانمی از اساتید دانشگاه که همسرشان پارچه‌فروشی داشتند و با وجود اختلاف تحصیلات (دکترای دانشگاه و دیپلم) بسیار به هم علاقه‌مند بودند. نکته جالب‌تر اینکه خانم بعد از ازدواج تمامی مدارج تحصیلی خود را طی کرده بود. رمز موفقیت آن‌ها این بود که همیشه در طول زندگی هم‌کلام هم بودند، محیط خانه برای آن‌ها محلی برای آرامش بود و قدرتلاش‌های یکدیگر را می‌دانستند.

روزی که آن خانم سر کلاس گفتند که همسرشان دیپلم دارند اما به خوبی حرف هم را می‌فهمند و اگر ایشان و از خودگذشتگی‌شان نبود، هیچوقت نمی‌توانستند درسشان را ادامه دهند، در کلام و چشمانشان ردپای یک عشق عمیق همراه با قدردانی بود. عشقی که با نمرات دانشگاهی و مدارک تحصیلی غریبه بود. اینکه همسران بهتر است مدارک تحصیلی نزدیک به هم داشته باشند یک قانون غیرقابل تغییر نیست. اگر شما و همسرتان اختلاف تحصیلات دارید، سعی کنید نزدیک به هم باقی بمانید و این خلا را جور دیگر پر کنید.

سوالات متداول