۴ راهکار روانشناسی برای رسیدن به آرامش درون و کاهش استرس

روش‌های کاهش اضطراب و استرس یکی از دغدغه‌های اصلی انسان‌های مدرن است که به دلیل فشارهای روانی و اجتماعی روزافزون، نیاز به یافتن راهکارهایی برای حفظ تعادل روانی بیش از پیش احساس می‌شود. اضطراب و نگرانی، اگرچه اغلب به عنوان احساساتی منفی تلقی می‌شوند، اما می‌توانند نشانه‌ای از نیازهای برآورده نشده درونی ما باشند. درک عمیق منشأ این احساسات و کار کردن روی خود، به ما کمک می‌کند تا مسائل را شفاف‌تر ببینیم و به جای فرار از آن‌ها، با ریشه‌یابی و پذیرش، به آرامشی پایدار دست یابیم. این رویکرد نه تنها به بهبود سلامت روان کمک می‌کند، بلکه کیفیت زندگی را نیز به طرز چشمگیری ارتقا می‌دهد.

در دنیای پرشتاب امروز، بسیاری از افراد تصور می‌کنند که آرامش تنها با حذف کامل تنش‌ها به دست می‌آید، اما روانشناسان معتقدند که انسان در عمق وجود خود، آنقدر که مشتاق لحظات هیجان‌انگیز است، مشتاق نبودِ هرگونه کشش نیست. بنابراین، هدف نباید حذف کامل احساسات باشد، بلکه باید یاد بگیریم چگونه با آن‌ها کنار بیاییم و از آن‌ها برای رشد شخصی استفاده کنیم. در ادامه، چهار راهکار اساسی و اثبات‌شده از دیدگاه متخصصان روانشناسی برای دستیابی به آرامش درون و مدیریت استرس‌های روزمره بررسی می‌شود.

پذیرش نقاط ضعف و درک ریشه اضطراب

به گفته دومینیک میلر، روانکاو، نگرانی یا اندوه همواره نشان‌دهنده امری واقعی است که در درون ما می‌گذرد. بهتر است به جای تلاش برای از بین بردن این احساسات، سعی کنیم علت آن‌ها را بفهمیم. درک عمیق منشأ اضطراب و کار کردن روی خود، به ما امکان می‌دهد مسائل را روشن‌تر ببینیم. میلر ادامه می‌دهد که اگر لحظاتی توأم با آرامش داشته باشیم، می‌دانیم که این لحظات ادامه‌دار نیستند. در واقع، به دنبال نبود هرگونه تنش و کشش، درونی بودن اشتباه است و ناآگاهی از طبیعت درون را نشان می‌دهد.

پذیرفتن تضادها و ضعف‌های خود، مرحله‌ای ضروری است. این احساسات که در روانکاوی «بیمارگونه» توصیف شده‌اند، بدون اینکه بخواهند از ما مردان و زنان بدی بسازند، ما را وادار به عمل می‌کنند. مساله این است که چگونه ناراحتی‌هایمان را تغییر دهیم. برخی راه خلق هنری را برمی‌گزینند و برخی دیگر به فعالیت‌های خیرخواهانه روی می‌آورند و همین «تغییر ناگهانی» است که آرامش به وجود می‌آورد. با تغییر مسیر انرژی روانی به سمت خلاقیت و کمک به دیگران، می‌توانیم از چرخه معیوب اضطراب خارج شویم.

تسلط بر جسم و اهمیت تنفس عمیق

میشل دکلرک، روان‌شناس فرانسوی، هشدار می‌دهد که احساس منفی پیامی است از جسم به روح. بنابراین، اشتباه است که از روح انتظار داشته باشیم بدون کمک جسم از احساسات منفی خلاص شود. اگر گاهی نمی‌توانیم در مقابل آشفتگی ذهنی که به ما می‌قبولاند هرگز موفق نمی‌شویم کاری انجام دهیم، می‌توانیم ببینیم جسممان از ما چه می‌خواهد. برای اینکه حالات روحی ما با تصوراتمان تقویت نشود و اضطراب بر ما چیره نشود، مکثی چند دقیقه‌ای می‌تواند زمان و پریشان‌گویی ما را متوقف کند.

در این میان، نقش اساسی تنفس را فراموش نکنیم؛ دم و بازدم عمیق باعث انبساط جسم و روح می‌شود. قطعاً مدیتیشن برای آرامش جسم و روح بسیار مناسب است. فردریک رزنفلد، روانپزشک، یادآور می‌شود که به کمک مدیتیشن «احساسات مثبت رشد می‌کند، احساسات منفی کاهش می‌یابد و توانایی ما برای حل مشکلات افزایش پیدا می‌کند». فعالیت جسمانی به سیستم عصبی پاراسمپاتیک که سیستم آرامش است، در حالت بی‌تحرکی بدن کمک می‌کند. قلب به آرامی می‌تپد، عضلات منبسط است، دهان خشک نیست و تنفس عادی است.

رهایی از وابستگی به مال و ثروت

الکساندر ژولین، روان‌شناس روسی، می‌گوید دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم ما را به این باور می‌رساند که آرامش با ثروت به دست می‌آید، در حالی که آرامش در وجود انسان یافت می‌شود. در این بین، تبلیغات گسترده هم ما را متقاعد می‌کند که بیشتر داشتن، به معنی بهتر بودن است. خیلی پیش از اختراع تلویزیون و پیدایش چنین تبلیغاتی، رواقیون از «اموال کاذب» می‌گفتند و آن‌ها را اشیای فریبنده می‌نامیدند. از اینکه نمی‌توانیم آخرین مدل بازی را به کودکمان هدیه دهیم ناراحت می‌شویم و از اینکه در خانه بزرگ‌تری زندگی نمی‌کنیم سرخورده می‌شویم.

بئاتریس میلتر، روان‌درمانگر، یادآور می‌شود که نارضایتی از داشته‌های خود یا از آنچه هستیم اعتماد به نفس ما را دچار مشکل می‌کند. دیوید لوبروتون پاسخ می‌دهد که برای رسیدن به آرامش باید در فاصله‌ای معقول از اجزای جامعه مصرفی قرار بگیریم. فردریک رزنفلد نیز تأکید می‌کند که پناه بردن به غار چیزی را عوض نمی‌کند و عاقل کسی است که بخوبی در دنیای خویش زندگی می‌کند. اگر بیاموزیم با توجه به ارزش‌های خاصمان خود را از مال و ثروت جدا کنیم، می‌توانیم از ارزش‌هایی که جامعه به ما تحمیل می‌کند رها شویم. بنابراین، آرامش نه با مصرف نکردن، بلکه با مصرف صحیح و متعادل به دست می‌آید.

پرورش توجه کامل در لحظه حال

برانژر کازینی، روان‌شناس ایتالیایی، می‌گوید تمرین‌های روحی برای افزایش لحظات توأم با آرامش ضروری است. برای مثال، اگر سعی کنیم روی زمان حال تمرکز کنیم، وضع درونی ما کاملا عوض می‌شود، عطش به آینده و ترسی که همراهی‌اش می‌کند و به همین ترتیب، گذشته و حس پشیمانی توأم با آن تضعیف می‌شود. باید به خویشتن، به چیزی که به آن می‌اندیشیم، به کاری که انجام می‌دهیم و همچنین به دنیا، صداها، بوها و سکوتی که اطراف ما را احاطه کرده است بیشتر توجه کنیم.

یک لبخند واقعی و یک سلام از صمیم قلب می‌تواند مفهوم توجه کامل را تحقق ببخشد. فابریس میدال، روان‌شناس، می‌گوید منظور موضوعی ارادی یا راهی پرفراز و نشیب نیست. باید از منطق حسابگری خارج شویم تا زیبایی‌های دنیا از جمله یک قطعه موسیقی یا یک منظره را درک کنیم. با اینهاست که هرکس می‌تواند به آرامش واقعی دست یابد. الکساندر ژولین می‌گوید برعکس فلسفه یونان که آرامش درون یعنی فقدان هرگونه تشویش و پریشانی را می‌ستاید، اسپینوزا ما را ترغیب می‌کند در چیزی که شادی می‌نامید زندگی کنیم، یعنی آگاهانه چیزی را که هست بپذیریم، چه خوب باشد چه بد. بنابراین، آرامش، خیلی ساده، به معنای داشتن نگاهی خنثی و محبت‌آمیز به خود، به دیگری و به دنیاست.

سوالات متداول