بعد از برداشتن رحم ( هیسترکتومی ) چه اتفاقی برای بدن می‌افتد؟ تغییراتی که باید درباره آنها بدانید

برداشتن رحم یا هیسترکتومی یکی از جراحی‌های مهم زنان است و طبیعی است که قبل یا بعد از عمل سؤال‌های زیادی درباره تغییرات بدن ایجاد شود؛ آیا بعد از عمل هنوز پریود می‌شویم؟ یائسگی فوراً شروع می‌شود؟ تخمدان‌ها چه می‌شوند؟ شکم تغییر می‌کند و دوره نقاهت چقدر طول می‌کشد؟

پاسخ همه این سؤال‌ها برای همه افراد یکسان نیست، زیرا هیسترکتومی انواع مختلفی دارد. گاهی فقط رحم برداشته می‌شود، گاهی رحم و دهانه رحم و در بعضی شرایط تخمدان‌ها و لوله‌های رحمی نیز همراه آن برداشته می‌شوند.

Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که بعد از هر نوع هیسترکتومی، امکان بارداری از بین می‌رود و قاعدگی معمول نیز متوقف می‌شود. اما شروع یائسگی بیشتر به وضعیت تخمدان‌ها بستگی دارد، نه صرفاً برداشته شدن رحم.

عوارض برداشتن رحم و تغییرات بدن بعد از عمل چیست؟

در روزها و هفته‌های نخست بعد از هیسترکتومی، تغییرات اصلی مربوط به دوران بهبود جراحی هستند. درد و حساسیت در محل عمل، خستگی، نفخ، مقدار کمی خونریزی یا ترشح واژینال و گاهی یبوست از مواردی هستند که ممکن است در دوران نقاهت دیده شوند.

ACOG نیز اشاره می‌کند که پس از جراحی ممکن است برای مدتی درد، خونریزی یا ترشح واژینال و مشکلات موقت در دفع ادرار یا یبوست وجود داشته باشد.

بخشی از این موارد معمولاً با ترمیم بدن کمتر می‌شوند. تغییرات بلندمدت بیشتر به نوع عمل و این موضوع بستگی دارند که آیا تخمدان‌ها نیز برداشته شده‌اند یا خیر.

بعد از برداشتن رحم پریود می‌شویم؟

پس از برداشتن کامل رحم، قاعدگی معمول دیگر اتفاق نمی‌افتد، زیرا رحم و پوشش داخلی آن که خون قاعدگی از آن ایجاد می‌شود، دیگر وجود ندارند.

اما ACOG نکته جالبی را مطرح می‌کند: در هیسترکتومی جزئی که دهانه رحم باقی می‌ماند، در بعضی افراد ممکن است مقدار کمی خونریزی ماهانه همچنان دیده شود.

حتی اگر تخمدان‌ها باقی مانده باشند و همچنان چرخه هورمونی داشته باشند، نبود رحم به این معنی است که فرد قاعدگی معمول نخواهد داشت.

بعد از برداشتن رحم تخمدان‌ها چه می‌شوند؟

یکی از رایج‌ترین سوءتفاهم‌ها این است که تصور می‌شود در همه هیسترکتومی‌ها تخمدان‌ها نیز برداشته می‌شوند. این موضوع درست نیست.

در بسیاری از جراحی‌ها، پزشک رحم را برمی‌دارد اما تخمدان‌ها باقی می‌مانند. در این حالت تخمدان‌ها همچنان می‌توانند هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون تولید کنند.

Cleveland Clinic می‌گوید اگر تخمدان‌ها حفظ شوند، یائسگی معمولاً بلافاصله بعد از عمل اتفاق نمی‌افتد.

آیا برداشتن رحم باعث یائسگی می‌شود؟

برداشتن رحم به‌تنهایی الزاماً باعث شروع فوری یائسگی نمی‌شود. تفاوت اصلی را تخمدان‌ها ایجاد می‌کنند.

اگر فرد قبل از یائسگی باشد و هر دو تخمدان در زمان جراحی برداشته شوند، کاهش ناگهانی هورمون‌های تخمدان می‌تواند باعث شروع سریع علائم یائسگی شود.

ACOG از علائمی مانند گرگرفتگی، تغییرات خلقی و خشکی واژن نام می‌برد که ممکن است در چنین شرایطی ظاهر شوند.

اگر تخمدان‌ها باقی بمانند، فعالیت هورمونی آنها می‌تواند ادامه پیدا کند. با این حال Mayo Clinic اشاره می‌کند که در بعضی افراد یائسگی بعد از هیسترکتومی، حتی با باقی ماندن تخمدان‌ها، ممکن است کمی زودتر از میانگین اتفاق بیفتد.

علائم یائسگی بعد از برداشتن رحم چیست؟

اگر تخمدان‌ها همراه رحم برداشته شوند و فرد هنوز یائسه نشده باشد، ممکن است علائم یائسگی نسبتاً سریع ظاهر شوند.

• گرگرفتگی
• تعریق
• تغییر در خواب
• خشکی واژن
• تغییرات خلقی
• تغییر در میل جنسی

در چنین شرایطی پزشک ممکن است بسته به علت جراحی، سن و سابقه پزشکی فرد درباره درمان هورمونی یا روش‌های دیگر کنترل علائم تصمیم بگیرد.

بعد از برداشتن رحم امکان بارداری وجود دارد؟

خیر. پس از برداشتن رحم دیگر امکان بارداری داخل رحم وجود ندارد. این یکی از تغییرات دائمی هیسترکتومی است.

حتی اگر تخمدان‌ها باقی بمانند و همچنان تخمک آزاد کنند، چون رحم وجود ندارد امکان ادامه بارداری در آن وجود نخواهد داشت.

بعد از برداشتن رحم شکم بزرگ می‌شود؟

در هفته‌های ابتدایی بعد از عمل، نفخ و تورم شکم می‌تواند طبیعی باشد. Cleveland Clinic توضیح می‌دهد که کاهش این تورم ممکن است چند هفته زمان ببرد.

این تورم اولیه را نباید با افزایش دائمی وزن اشتباه گرفت. خود هیسترکتومی به این معنی نیست که فرد حتماً چاق خواهد شد.

در دوران نقاهت نیز کاهش موقت فعالیت بدنی می‌تواند روی وزن یا احساس سنگینی بدن اثر بگذارد، اما تغییر وزن بلندمدت به عوامل متعدد دیگری مانند تغذیه، فعالیت، سن و وضعیت هورمونی وابسته است.

آیا بعد از برداشتن رحم وزن بالا می‌رود؟

افزایش وزن یک پیامد اجتناب‌ناپذیر هیسترکتومی نیست. ممکن است بعضی افراد در دوره بهبود به دلیل کاهش فعالیت بدنی تغییر وزن داشته باشند، اما نمی‌توان آن را نتیجه مستقیم و قطعی برداشتن رحم دانست.

اگر همراه رحم، تخمدان‌ها نیز برداشته شوند، تغییرات هورمونی ناشی از یائسگی جراحی می‌توانند بر ترکیب بدن و سوخت‌وساز اثر بگذارند، اما باز هم عوامل فردی نقش زیادی دارند.

دوره نقاهت بعد از برداشتن رحم چقدر است؟

مدت بهبود به روش جراحی بستگی دارد. Cleveland Clinic دوره کلی بهبود را معمولاً حدود چهار تا شش هفته ذکر می‌کند.

این زمان‌ها تقریبی هستند و وضعیت سلامت، علت جراحی و وجود عوارض می‌توانند زمان بازگشت به فعالیت‌های معمول را تغییر دهند.

بعد از برداشتن رحم چه کارهایی نباید انجام داد؟

توصیه‌های دقیق باید توسط جراح ارائه شوند، اما معمولاً در چند هفته نخست محدودیت‌هایی برای فعالیت‌های سنگین وجود دارد.

Cleveland Clinic توصیه می‌کند در دوره اولیه از بلند کردن اجسام سنگین خودداری شود و فعالیت روزانه به تدریج افزایش پیدا کند. در مقابل، استراحت مطلق طولانی معمولاً توصیه نمی‌شود و حرکت و راه رفتن سبک می‌تواند به کاهش خطر لخته خون کمک کند.

زمان بازگشت به ورزش، رانندگی و سایر فعالیت‌ها باید با توجه به روش جراحی و نظر پزشک تعیین شود.

بعد از برداشتن رحم رابطه زناشویی چه تغییری می‌کند؟

در دوران بهبود بعد از جراحی معمولاً لازم است تا ترمیم بافت‌ها صبر شود و پزشک زمان مناسب برای از سرگیری فعالیت جنسی را مشخص کند.

در بلندمدت، ACOG می‌گوید بسیاری از زنان تغییر منفی قابل توجهی در زندگی جنسی خود گزارش نمی‌کنند و برخی حتی به دلیل برطرف شدن درد لگنی یا خونریزی شدید، وضعیت بهتری را تجربه می‌کنند.

اگر تخمدان‌ها برداشته شده باشند، کاهش هورمون‌ها ممکن است باعث خشکی واژن یا تغییر در میل جنسی شود که در صورت آزاردهنده بودن می‌توان درباره راه‌های درمان آن با پزشک صحبت کرد.

آیا بعد از برداشتن رحم هنوز تخمک گذاری انجام می‌شود؟

اگر تخمدان‌ها باقی مانده باشند و فرد هنوز وارد یائسگی نشده باشد، تخمدان‌ها می‌توانند همچنان فعالیت چرخه‌ای و آزادسازی تخمک داشته باشند.

ACOG توضیح می‌دهد که به همین دلیل بعضی افراد حتی پس از پایان قاعدگی ممکن است علائمی شبیه دوره قبل از پریود، مانند نفخ یا گرفتگی، احساس کنند.

اما چون رحم برداشته شده است، خونریزی قاعدگی معمول رخ نمی‌دهد.

برداشتن رحم با برداشتن تخمدان چه فرقی دارد؟

این دو جراحی یکسان نیستند.

به همین دلیل قبل از عمل مهم است فرد دقیقاً بداند قرار است کدام اندام‌ها برداشته شوند.

چرا رحم را برمی‌دارند؟

هیسترکتومی ممکن است برای درمان شرایط مختلف انجام شود. Cleveland Clinic و NHS از مواردی مانند خونریزی شدید یا غیرطبیعی، فیبروم رحم، درد مزمن لگن، افتادگی رحم، آندومتریوز شدید و بعضی سرطان‌های دستگاه تولیدمثل نام می‌برند.

برای مشکلات غیرسرطانی، معمولاً انتخاب هیسترکتومی به شدت علائم، تأثیر آنها بر زندگی و پاسخ ندادن به درمان‌های کم‌تهاجمی‌تر بستگی دارد.

عوارض خطرناک بعد از برداشتن رحم چیست؟

هیسترکتومی جراحی بزرگی است و مانند سایر عمل‌ها می‌تواند با عوارض همراه باشد. ACOG مواردی مانند عفونت، خونریزی شدید، لخته خون و آسیب به دستگاه ادراری یا اندام‌های اطراف را از عوارض احتمالی ذکر می‌کند.

خطر عوارض برای همه افراد یکسان نیست و به نوع جراحی و وضعیت پزشکی فرد بستگی دارد.

بعد از برداشتن رحم چه علائمی نیاز به مراجعه سریع به پزشک دارند؟

مقدار کمی خونریزی یا ترشح در دوران نقاهت می‌تواند رخ دهد، اما خونریزی شدید، دفع لخته‌های قابل توجه یا ترشح با بوی غیرعادی نیاز به بررسی دارد.

NHS نیز تأکید می‌کند که خونریزی شدید، لخته یا ترشح بدبو بعد از عمل باید با پزشک مطرح شود.

تب، درد شدید یا رو به افزایش، مشکل قابل توجه در تنفس یا علائمی که پزشک پیش از ترخیص درباره آنها هشدار داده است نیز نباید نادیده گرفته شوند.

آیا برداشتن رحم زندگی روزمره را برای همیشه تغییر می‌دهد؟

برخی تغییرات دائمی هستند: قاعدگی متوقف می‌شود و امکان بارداری از بین می‌رود. اما بسیاری از جنبه‌های زندگی بعد از پایان دوره نقاهت می‌توانند به حالت عادی بازگردند.

حتی برای افرادی که پیش از عمل با خونریزی شدید، درد لگن یا مشکلات دیگری درگیر بوده‌اند، برطرف شدن علت اصلی می‌تواند کیفیت زندگی را بهتر کند.

تغییرات هورمونی نیز بیش از هر چیز به باقی ماندن یا برداشته شدن تخمدان‌ها مربوط می‌شوند. بنابراین عبارت «برداشتن رحم باعث یائسگی فوری می‌شود» برای همه درست نیست.

در مجموع، مهم‌ترین نکته درباره عوارض برداشتن رحم این است که نوع جراحی تعیین‌کننده بسیاری از تغییرات بعدی است. اگر فقط رحم برداشته شود و تخمدان‌ها باقی بمانند، قاعدگی و امکان بارداری پایان پیدا می‌کنند اما فعالیت هورمونی تخمدان‌ها می‌تواند ادامه داشته باشد. اگر تخمدان‌ها نیز قبل از یائسگی برداشته شوند، علائم یائسگی ممکن است بلافاصله آغاز شوند.

منابع خارجی:
American College of Obstetricians and Gynecologists – ACOG،
ACOG – Life After Hysterectomy،
Cleveland Clinic،
Mayo Clinic،
NHS – Hysterectomy،