اعمال ماه ذی‌الحجه؛ از دهه اول تا عید غدیر و عید قربان | فضیلت و اعمال ویژه

اعمال ماه ذی‌الحجه از جایگاه ویژه‌ای در میان ماه‌های قمری برخوردار است و دهه اول آن پرفضیلت‌ترین ایام سال محسوب می‌شود. ماه ذی‌الحجه آخرین ماه سال هجری قمری است و ماهی است بسیار پربرکت. بزرگان دین هنگامی که این ماه وارد می‌شد، اهمیت ویژه‌ای به عبادت در آن می‌دادند، مخصوصا در دهه اول این ماه. در حدیثی از رسول خدا (ص) می‌خوانیم که عبادت و کار نیک در هیچ ایامی به اندازه این ایام (۱۰ روز اول ماه ذی‌الحجه) فضیلت ندارد.

مطالب مرتبط با «اعمال ماه ذی‌الحجه»: «برکات ماه ذی الحجه ، آخرین ماه سال (هجری قمری) / اعمال مشترک این ماه» و «معرفی اعمال دهه اول ماه محرم»

اعمال مشترک دهه اول ماه ذی‌الحجه

اعمال ماه ذی‌الحجه بر دو قسم است: اول اعمالی که مشترک است میان دهه اول، دوم اعمالی که مختص به ایام خاصی است. امام صادق (ع) می‌فرماید: در دهه نخست از ماه ذی‌الحجه، هر شب میان نماز مغرب و عشاء دو رکعت نماز بخوانید، در هر رکعت سوره حمد و سوره توحید را بخوانید، سپس آیه ۱۴۲ سوره اعراف را بخوانید. روزه گرفتن در ۹ روز اول نیز فضیلت بسیاری دارد؛ در روایتی از امام موسی کاظم (ع) نقل شده است که هر کس ۹ روز اول ذی‌الحجه را روزه بدارد، خداوند ثواب روزه تمام عمر را برای او می‌نویسد.

اعمال مختص روزها و شب‌های ماه ذی‌الحجه

روز اول ماه ذی‌الحجه روز مبارکی است. روزه گرفتن در این روز پاداش عظیمی دارد. خواندن نماز حضرت فاطمه (ع) (چهار رکعتی) و خواندن دعای مخصوص نیز از اعمال این روز است. روز هشتم ماه (روز ترویه) روزه گرفتن کفاره گناهان زیادی است. روز نهم (روز عرفه) روزی بسیار با فضیلت است و مصادف با سالروز شهادت حضرت مسلم بن عقیل (ع) می‌باشد. روز دهم (عید قربان) از اعیاد مهم اسلامی است. روز هجدهم (عید غدیر) عید ولایت و امامت است که پیامبر اکرم (ص) حضرت علی (ع) را به امامت منصوب کرد. روز بیست و چهارم (روز مباهله) و روز بیست و پنجم (روز نزول سوره هل اتی) نیز از روزهای مهم این ماه هستند.

دعاهای ویژه دهه اول ماه ذی‌الحجه

ابوحمزه ثمالی از امام صادق (ع) نقل کرده است که آن حضرت، از روز اول تا عصر روز عرفه، پس از نماز صبح و قبل از نماز مغرب دعای بلندی می‌خواند. همچنین پنج دعایی که خداوند به وسیله جبرئیل برای حضرت عیسی (ع) هدیه فرستاد و نیز تهلیلاتی که از امیرالمومنین (ع) نقل شده است، از دیگر اعمال ارزشمند دهه اول ماه ذی‌الحجه محسوب می‌شوند.

تقویم مناسبت‌های ماه ذی‌الحجه

اول ماه: ولادت حضرت ابراهیم خلیل (ع) و به نقلی ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س). هفتم ماه: وفات امام محمد باقر (ع). هشتم ماه: روز ترویه. نهم ماه: روز عرفه و شهادت حضرت مسلم بن عقیل (ع). دهم ماه: عید قربان. پانزدهم ماه: ولادت امام علی النقی (ع). هجدهم ماه: عید غدیر خم. بیست و چهارم ماه: روز مباهله. بیست و پنجم ماه: روز نزول سوره هل اتی.

اعمال مشترک اول هر ماه

هنگام رؤیت هلال دعایی را که در صحیفه سجادیه آمده است بخواند. خواندن هفت بار سوره حمد و خواندن نماز اول ماه (دو رکعتی) و سپس دعای مخصوص آن از دیگر اعمال مؤکد در اول هر ماه است. همچنین تأکید شده است که هر ماه سه روز را روزه بگیرید: پنجشنبه اول ماه، پنجشنبه آخر ماه و چهارشنبه اول از دهه وسط ماه.

جمع‌بندی

اعمال ماه ذی‌الحجه فرصتی بی‌نظیر برای تقرب به خداوند و بهره‌مندی از برکات معنوی این ماه شریف است. دهه اول این ماه پرفضیلت‌ترین ایام سال است و اعمالی مانند نماز مخصوص، روزه، دعاهای ویژه و تهلیلات در آن توصیه شده است. روزهای مهمی مانند عرفه، عید قربان، عید غدیر و روز مباهله نیز در این ماه قرار دارند که هر کدام اعمال و آداب خاص خود را دارند. مومنان می‌توانند با بهره‌گیری از این فرصت ارزشمند، در خودسازی و تهذیب نفس بکوشند.