طرز تهیه خورش به و هویج با گوشت و آلو؛ نسخه مرغ و نکات پخت

خورش به و هویج با گوشت، آلو و زعفران، طعمی ملایم و ملس دارد. برای اینکه گوشت نرم شود و به و هویج شکل خود را حفظ کنند، ابتدا گوشت را بپزید و میوه و سبزیجات را در مرحله بعد اضافه کنید. در پرشین وی مقدار مواد، زمانبندی پخت، نسخه مرغ و راه تنظیم ترشی و شیرینی این خورش را میخوانید.
به خام بافت سفت و عطر مشخصی دارد و در پخت آرام نرم میشود. هویج و آلو هم به خورش شیرینی طبیعی میدهند؛ بنابراین شکر، ماده ضروری این دستور نیست. میزان چاشنی باید پس از نرم شدن مواد و با چشیدن تنظیم شود. نتیجه مطلوب، سسی نسبتاً غلیظ با گوشت نرم و تکههای سالم به است، نه غذایی با آب فراوان یا سبزیجات کاملاً لهشده. این خورش را میتوانید با برنج ساده یا زعفرانی سرو کنید.
مواد لازم خورش به و هویج
مواد زیر برای حدود شش نفر، همراه برنج، در نظر گرفته شده است. وزن به و هویج پس از پاک کردن و جدا کردن قسمتهای غیرقابل مصرف محاسبه میشود. اگر برای چهار نفر غذا میپزید، مواد را به حدود دوسوم کاهش دهید. زمان آمادهسازی حدود سی دقیقه و پخت با گوشت گوسفندی معمولاً یکونیم تا دوونیم ساعت است؛ سن گوشت، اندازه قطعات و نوع قابلمه روی این زمان اثر دارد.
| ماده | مقدار | نکته |
|---|---|---|
| گوشت خورشتی گوسفند | ۷۵۰ گرم | قطعات حدود سه سانتیمتر |
| به پاکشده | ۵۰۰ گرم | بدون هسته و بخش میانی سفت |
| هویج پاکشده | ۵۰۰ گرم | خلال ضخیم یا قطعات یکدست |
| آلو خورشتی | ۱۵۰ گرم | شسته و خیسشده |
| پیاز بزرگ | ۱ عدد | ریز خردشده |
| رب گوجهفرنگی | ۱ قاشق غذاخوری | برای رنگ ملایم سس |
| زعفران دمکرده | ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری | نزدیک پایان پخت |
| روغن | حدود ۳ قاشق غذاخوری | بین پیاز و سبزیجات تقسیم شود |
| آبلیمو یا آب نارنج | ۱ تا ۳ قاشق غذاخوری | مرحلهای و با چشیدن |
| شکر | تا ۱ قاشق غذاخوری، اختیاری | فقط اگر طعم نهایی نیاز داشت |
| زردچوبه | نصف قاشق چایخوری | همراه پیاز |
| نمک و فلفل | به مقدار لازم | با کنترل چاشنیها |
| آب داغ | ابتدا حدود ۳ پیمانه | در ادامه بر اساس نیاز |
آلوها از نظر ترشی و شیرینی یکسان نیستند. اگر آلو بسیار ترش است، آبلیمو را برای پایان نگه دارید. اگر آلو شیرین دارید، ممکن است نیازی به شکر نباشد. استفاده از آب نارنج و آبلیمو بهصورت همزمان ضروری نیست؛ یکی را انتخاب کنید تا طعم غذا روشنتر بماند. رب زیاد نیز عطر به و زعفران را تحت تأثیر قرار میدهد؛ برای شروع همان مقدار جدول مناسب است.
انتخاب به، هویج و گوشت
به سالم و معطر با بافت سفت انتخاب کنید. میوه دارای کپک، بوی نامناسب یا بخشهای نرم و خراب برای این غذا مناسب نیست. پوست را زیر آب جاری تمیز کنید و پرز سطحی را بگیرید. پوست گرفتن اختیاری است؛ پوست نازک و سالم در پخت نرم میشود، اما برای بافت یکنواختتر میتوانید آن را جدا کنید. بخش میانی چوبی و هستهها را در هر دو حالت کاملاً خارج کنید.
هویجهای نزدیک به یک اندازه را انتخاب و قطعات را یکنواخت خرد کنید. خلال خیلی نازک برای پخت طولانی مناسب نیست و ممکن است پیش از آماده شدن گوشت از هم بپاشد. برای گوشت، قسمتهایی که برای خورش و پخت آرام مناسباند انتخاب کنید و چربی اضافی بسیار زیاد را جدا کنید. اگر از ماهیچه استخواندار استفاده میکنید، وزن خوراکی گوشت با وزن همان مقدار گوشت بدون استخوان یکسان نیست و زمان پخت هم میتواند بیشتر شود.
طرز تهیه مرحلهبهمرحله
۱. پیاز و گوشت را آماده کنید
پیاز را با حدود یکونیم قاشق غذاخوری روغن در قابلمه ضخیم تفت دهید تا نرم و طلایی روشن شود. زردچوبه را اضافه کنید و کوتاه هم بزنید. گوشت را که به قطعات نزدیک به هم خرد کردهاید داخل قابلمه بریزید و روی حرارت متوسط تفت دهید تا سطح آن تغییر رنگ دهد. لازم نیست گوشت کاملاً سرخ و خشک شود؛ هدف، ایجاد طعم پایه و شروع پخت است.
اگر حجم گوشت زیاد است و قابلمه کوچک، گوشت را در چند نوبت تفت دهید. انباشتن قطعات، آب زیادی کف ظرف جمع میکند و رنگ گرفتن را دشوارتر میسازد. اگر آب آزاد شد، با شعله بسیار زیاد و طولانی سعی نکنید همه آن را تبخیر کنید؛ ادامه پخت خورشتی به مایع نیاز دارد. از قاشق و بشقاب آلوده به گوشت خام برای سرو غذای آماده استفاده نکنید و سطح کار را پس از آمادهسازی تمیز کنید.
۲. رب را تفت و گوشت را آرام بپزید
رب را در فضای خالی قابلمه کوتاه تفت دهید تا بوی خام آن کمتر شود، سپس آب داغ را اضافه کنید. پس از جوش آمدن، شعله را کم کنید و در قابلمه را بگذارید. گوشت باید آرام بپزد و مایع فقط قلهای کوچک بزند. هر بیست تا سی دقیقه وضعیت آب و نرم شدن گوشت را بررسی کنید. اگر مایع کم شده ولی گوشت هنوز سفت است، کمی آب داغ اضافه کنید و ادامه دهید.
پیش از افزودن به، یک قطعه گوشت را با چنگال امتحان کنید؛ باید به نرم شدن نزدیک باشد، اما هنوز از هم نپاشد. برای بسیاری از گوشتهای خورشتی این مرحله حدود یک تا یکونیم ساعت زمان میبرد و برای بعضی گوشتها بیشتر است. زمان ثابت، جای بررسی بافت را نمیگیرد. اگر از گوشت گوساله استفاده میکنید، اصل همین است، ولی مقدار زمان را مطابق قطعه انتخابی تنظیم کنید.
۳. به و هویج را کوتاه تفت دهید
به را به مکعبهای دو تا سه سانتیمتری یا قاچهای نهچندان نازک تقسیم کنید. هویج را خلال ضخیم یا قطعات هماندازه خرد کنید. باقیمانده روغن را در تابه گرم کنید و به و هویج را چند دقیقه آرام تفت دهید تا سطحشان کمی رنگ بگیرد. این مرحله نباید به سرخ کردن عمیق و خشک شدن مواد تبدیل شود؛ ادامه نرم شدن داخل خورش انجام خواهد شد.
اگر به و هویج در یک تابه شلوغ میشوند، جداگانه تفت دهید. قطعات به را با قاشق پهن برگردانید تا گوشههایشان خرد نشود. آلو را لازم نیست سرخ کنید؛ شستوشو و خیساندن کوتاه، معمولاً برای آمادهسازی آن کافی است. اگر میخواهید روغن غذا کمتر باشد، به و هویج را با مقدار کمتری روغن تفت دهید یا مستقیم به گوشت نیمپخته اضافه کنید؛ بافت و طعم کمی متفاوت خواهد شد.
۴. مواد را به قابلمه اضافه کنید
وقتی گوشت تقریباً نرم شد، به و هویج را اضافه کنید. مایع باید برای ادامه پخت کافی باشد، ولی همه مواد لازم نیست زیر لایهای ضخیم از آب قرار بگیرند. در ظرف را نیمهبسته بگذارید و حدود سی تا چهلوپنج دقیقه با حرارت کم بپزید. به را با نوک چنگال امتحان کنید؛ باید نرم شده باشد و هنوز شکل خود را حفظ کند. میوههای مختلف زمان یکسانی برای نرم شدن ندارند.
آلوی خیسشده را حدود بیست دقیقه مانده به پایان اضافه کنید. اگر آلو بسیار خشک و سفت است، زودتر اضافه کردن آن یا خیساندن بیشتر لازم میشود. اگر آلو نرم است، زمان کوتاهتری کافی است. خورش را زیاد هم نزنید؛ برای پخش شدن سس میتوانید قابلمه را با احتیاط کمی حرکت دهید یا قاشق را از کنارهها عبور دهید. هسته آلو را هنگام سرو، بهویژه برای کودکان، در نظر بگیرید.
۵. مزه و غلظت را تنظیم کنید
زعفران دمکرده، نمک و فلفل را نزدیک پایان اضافه کنید. ابتدا سس را بچشید و سپس آبلیمو یا آب نارنج را کمکم بریزید. بعد از چند دقیقه دوباره مزه را بررسی کنید. فقط اگر غذا بیش از حد ترش است و طعم ملس دوست دارید، مقدار اندکی شکر اضافه کنید. شیرین کردن خورش از ابتدا، پیش از مشخص شدن طعم به و آلو، کنترل مزه را دشوار میکند.
برای جا افتادن، چند دقیقه با در باز روی شعله کم بپزید تا سس اطراف مواد را بگیرد. اگر گوشت و میوه کاملاً آمادهاند ولی مایع خیلی زیاد است، بخشی از مواد را موقتاً خارج کنید و سس را جدا کاهش دهید. این روش احتمال له شدن به و هویج را کمتر میکند. در پایان مواد را برگردانید و پس از گرم شدن یکدست، غذا را سرو کنید؛ غلظت بیش از حد نیز ممکن است هنگام گرم کردن دوباره مشکل ایجاد کند.
خورش به و هویج با مرغ
برای نسخه مرغ، به جای گوشت از حدود یک تا یکودو دهم کیلوگرم ران یا تکههای مرغ استخواندار برای شش نفر استفاده کنید. پیاز و مرغ را تفت دهید، رب و آب را اضافه کنید و پخت را با شعله ملایم شروع کنید. به و هویج را زودتر از نسخه گوشت اضافه کنید، چون مرغ معمولاً سریعتر نرم میشود. هدف این است که مرغ و میوه نزدیک به هم آماده شوند، نه اینکه مرغ برای انتظار به ساعتها بجوشد.
برای تکههای متوسط مرغ، پس از حدود بیست تا سی دقیقه وضعیت پخت را بررسی و به و هویج تفتخورده را اضافه کنید. این زمان تقریبی است و به اندازه قطعات بستگی دارد. در پایان، مرکز ضخیمترین قسمت مرغ باید به هفتادوچهار درجه سانتیگراد برسد. مرغ آماده را اگر لازم است خارج کنید تا سس و میوه فرصت تکمیل پخت داشته باشند. برای ترکیب دیگری از مرغ و میوه، خورش مرغ با سیب و رزماری طعم متفاوتی دارد.
نسخه هویج و آلو بدون به
اگر به در دسترس نیست، میتوانید خورش هویج و آلو درست کنید، اما عطر و بافت آن با دستور اصلی متفاوت است. برای چهار نفر، چهارصد گرم گوشت، چهارصد گرم هویج، صد گرم آلو و یک پیاز بزرگ کافی است. گوشت را با پیاز و زردچوبه آرام بپزید، هویج خلالی تفتخورده را پس از نزدیک شدن گوشت به مرحله نرم شدن اضافه کنید و آلو را در ادامه بریزید. نمک، زعفران و ترشی را در پایان تنظیم کنید.
این نسخه به جای پخت طولانی هویج نازک، به کنترل زمان نیاز دارد. اگر خلالها باریکاند، زودتر بافتشان را بررسی کنید. تفت دادن خیلی طولانی، شرط خوشطعم شدن نیست و میتواند مواد را خشک کند. برای غذاهای دیگر با گوشت و سبزیجات، خورش بزلای لبنانی با هویج و نخودفرنگی نیز انتخابی متفاوت است که پایه گوجهفرنگی دارد.
عیبیابی خورش
| مشکل | علت محتمل | راهکار |
|---|---|---|
| به له شده | برش ریز یا افزودن زودهنگام | قطعات درشتتر و افزودن پس از نیمپز شدن گوشت |
| گوشت سفت | زمان ناکافی یا مایع کم | ادامه پخت آرام با کمی آب داغ |
| طعم خیلی شیرین | شکر اضافی یا آلوی شیرین | شکر را حذف و ترشی را مرحلهای تنظیم کنید |
| سس آبکی | آب زیاد | کاهش مایع در پایان با در باز |
| طعم تلخ | رب یا پیاز سوخته | کنترل حرارت و استفاده نکردن از بخش سوخته |
برای اصلاح ترشی زیاد، ابتدا مقدار کمی سس را جدا امتحان کنید و سپس کل قابلمه را تغییر دهید. افزودن شکر فراوان ممکن است فقط غذا را هم ترش و هم شیرین کند. اگر مقدار مواد اجازه میدهد، کمی هویج یا به پخته بدون چاشنی به خورش اضافه کنید. برای شوری زیاد هم چاشنی ترش راهحل نیست؛ کاهش نمک از ابتدا و استفاده از مواد بینمک نتیجه قابل کنترلتری دارد.
چاشنی پرتقال و انتخاب غذای همراه
آب پرتقال، جایگزین همحجم و هماثر آبلیمو نیست؛ ترشی و شیرینی متفاوتی دارد و مقدار مایع خورش را افزایش میدهد. اگر این طعم را دوست دارید، حدود نصف پیمانه آب پرتقال تازه و صافشده را نزدیک مرحله افزودن به بریزید و به همان اندازه آب اولیه را کمتر کنید. شکر را فعلاً حذف کنید و پس از پخت مزه را تنظیم کنید. آب پرتقال، ماده ضروری دستور پایه نیست و انتخابی برای تنوع است.
برای سفرهای با خورشهای متفاوت، متنجن گیلانی با مرغ و آلو با گردو تهیه میشود. اگر طعم سبزی را ترجیح میدهید، خورش اسپناساک با اسفناج را ببینید. قیمه توماتیز کردی با گوشت چرخکرده و غوره نیز از نظر مواد و زمان پخت با این غذا فرق دارد. برای غذایی با چاشنی نارنج، شامی تر بابلی یک گزینه جداگانه است.
آمادهسازی از قبل و نگهداری
برای مهمانی، گوشت را از قبل بپزید و پس از سرد کردن سریع در ظرف کمعمق داخل یخچال بگذارید. در روز سرو، به و هویج را اضافه و پخت را تکمیل کنید. اگر خورش آماده را دوباره گرم میکنید، آرام هم بزنید تا میوه خرد نشود و فقط در صورت نیاز کمی آب اضافه کنید. استفاده از قابلمه بزرگتر برای تعداد نفرات بیشتر، کمک میکند مواد بدون فشار و خرد شدن جابهجا شوند.
غذای پخته را بیش از دو ساعت در دمای اتاق رها نکنید؛ در هوای گرم بالاتر از حدود سیودو درجه، این زمان یک ساعت است. باقیمانده را در یخچال چهار درجه یا کمتر، معمولاً سه تا چهار روز نگه دارید. هنگام گرم کردن دوباره، غذا باید تا مرکز به هفتادوچهار درجه برسد. کیفیت بافت به پس از انجماد ممکن است تغییر کند؛ اگر شکل میوه مهم است، مقدار مورد نیاز را تازه آماده کنید.
پرسشهای متداول
آیا شکر ضروری است؟
خیر. به، هویج و آلو میتوانند شیرینی کافی ایجاد کنند. شکر فقط یک انتخاب برای تنظیم مزه نهایی است و مقدار آن باید پس از چشیدن تعیین شود.
آیا میتوان به را با سیب جایگزین کرد؟
سیب نرمتر است و عطر دیگری دارد. اگر استفاده میکنید، نزدیک پایان پخت اضافه کنید و آن را نسخهای متفاوت بدانید؛ زمان طولانی مخصوص به برای سیب مناسب نیست.
آلو را کی اضافه کنیم؟
آلوی شسته و خیسشده را معمولاً نزدیک بیست دقیقه پایانی اضافه کنید. برای آلوی خیلی خشک، خیساندن بیشتر یا زمان پخت طولانیتر لازم میشود و باید بافت آن را بررسی کنید.
میتوان رب را حذف کرد؟
بله. رنگ سس روشنتر میشود و عطر به و زعفران بیشتر احساس خواهد شد. پس از پخت، ترشی را دوباره بچشید؛ حذف رب به معنی نیاز قطعی به چاشنی بیشتر نیست.
منابع
Saveur؛ Proportional Plate؛ The Iranian Vegan؛ FoodSafety.gov.







