بیوگرافی مژده دانشپژوه، همسر فرهاد اصلانی و مادر هانا

مژده دانشپژوه، همسر فرهاد اصلانی، در تصویرگری کتاب کودک و طراحی عروسک فعالیت میکند. نام او را میتوان در شناسنامه کتاب «خاتون چهارشنبه» و در معرفی نمایشگاه عروسکهای «شاماران» دید. دانشپژوه در مستند «مژده؛ قاصد آرزوهای کوچک» هم از زندگی خانوادگی و پیوند قصهگویی برای دخترش با کار هنری خود گفته است.
مژده دانشپژوه کیست و چه کار میکند؟
کار حرفهای دانشپژوه با قصه، تصویر و شخصیتهای افسانهای پیوند دارد. در یک کتاب، وظیفه او تصویرگری است. در پروژه شاماران هم از او بهعنوان طراح عروسک یاد شده و نامش در میان سازندگان مجموعه آمده است. نقاشی و ساخت آثار سهبعدی نیز در معرفی مستند مربوط به او دیده میشود. این سوابق نشان میدهند برای شناخت کارش میشود هم به کتابهای مصور نگاه کرد و هم به آثاری که در قالب عروسک به نمایش درآمدهاند.

آشنایی مژده دانشپژوه و فرهاد اصلانی
دانشپژوه در مستند «زن به روایت صد زن» آشنایی با فرهاد اصلانی را به دوران دانشجویی و نیاوران مربوط دانسته است. در بازتاب این گفتوگو، سال ۱۳۷۲ برای این مقطع ذکر شده است. فرهاد اصلانی بازیگر سینما و تلویزیون است و دانشپژوه در سالهای بعد کارش را در هنرهای تجسمی و تصویرگری دنبال کرد.

هانا اصلانی کیست؟
هانا دختر مژده دانشپژوه و فرهاد اصلانی است. در معرفی مستند، قصهگویی و تصویر کشیدن برای هانا بخشی از روایت مسیر هنری دانشپژوه است. او قصهها را برای دخترش تعریف میکرد و از تصویر برای بیان بخشهایی از داستان کمک میگرفت. این تجربه خانگی به مخاطب مستند کمک میکند ارتباط تصویرگری او را با دنیای کودکان بهتر بفهمد.
کتابها و نمایشگاههای مژده دانشپژوه
خاتون چهارشنبه
«خاتون چهارشنبه» نوشته لیلا کفاشزاده است و مژده دانشپژوه تصویرگری آن را انجام داده است. کتابستان کودک و نوجوان ایران این اثر را در میان کتابهای مناسب بلندخوانی معرفی کرده است. در یک کتاب مصور، خواندن فقط از جملههای نویسنده نمیگذرد. کودک میتواند قبل از شنیدن ادامه داستان به حالت شخصیتها، رنگها و اتفاقهای داخل قاب نگاه کند. اگر این کتاب را برای بلندخوانی انتخاب میکنید، مکث روی چند تصویر فرصتی برای گفتوگو درباره قصه میدهد.
سفر شگفتانگیز آناهیتا
«سفر شگفتانگیز آناهیتا» همکاری دیگری میان لیلا کفاشزاده و مژده دانشپژوه است. کتاب به مجموعه «قصههایی برای جشنهای ایرانی» تعلق دارد و با داستان دختری نوجوان، مخاطب را با آناهیتا و جشن آبانگان آشنا میکند. قصه از مسئله خشکسالی آغاز میشود و دختر برای کمک به سرزمینش راهی سفر میشود. نام دانشپژوه در معرفی این کتاب در طاقچه بهعنوان تصویرگر ثبت شده است.

طراحی عروسکهای شاماران
موزه عروسک و فرهنگ ایران در ۲۵ آبان ۱۳۹۷ از عروسکهای «شاماران» رونمایی کرد. در اطلاعیه نمایشگاه، طراحی مجموعه به مژده دانشپژوه نسبت داده شده و نام هنگامه حکیمیان، نرگس تیموریفر و مژده دانشپژوه بهعنوان سازندگان آمده است. موزه این مجموعه را بخشی از پروژهای درباره افسانهها و آیینهای ایران معرفی کرد. این تجربه از نمونههایی است که نقش طراح و گروه سازنده آن بهطور مشخص ثبت شده است.
| اثر | زمینه فعالیت | نقش مژده دانشپژوه |
|---|---|---|
| خاتون چهارشنبه | کتاب کودک | تصویرگر |
| سفر شگفتانگیز آناهیتا | کتاب داستان | تصویرگر |
| شاماران | نمایشگاه عروسک | طراح و یکی از سازندگان |
مستند مژده؛ قاصد آرزوهای کوچک درباره چیست؟
این قسمت از مجموعه «زن به روایت صد زن» در شهریور ۱۴۰۵ معرفی شد. روایت از خاطرات و تجربههای خود دانشپژوه میگذرد و به زندگی خانوادگی، قصهگویی و علاقهاش به بازآفرینی افسانهها میپردازد. در معرفی اثر، تصویرگری و مجسمهسازی از مسیرهایی معرفی شدهاند که او برای بیان قصهها انتخاب کرده است. عنوان قسمت هم برای یافتن نسخه کامل مستند کاربرد دارد.
روایت مژده دانشپژوه از بیماری
دانشپژوه در روایت عمومی خود گفت در دوران همهگیری کرونا به سرطان پستان مبتلا شد و وارد مسیر درمان شد. او از دخترش بهعنوان یکی از انگیزههای مهم ادامه درمان یاد کرد. این بخش بازتاب تجربه شخصی او در زمان بیماری است. در منابع بررسیشده، گزارش روزآمدی درباره وضعیت کنونی درمان او منتشر نشده است.
قصهگویی برای هانا چه اثری بر کار مژده دانشپژوه داشت؟
در معرفی رسمی مستند، قصه گفتن برای هانا بخشی از زندگی روزانه دانشپژوه است. او برای دخترش تصویر هم میکشید. برای کسی که میخواهد مسیر هنری او را بفهمد، این بخش توضیح میدهد چرا در روایت زندگیاش از تصویر در کنار قصه حرف زده میشود. شنیدن قصه و دیدن تصویر برای کودک دو تجربه بههمپیوستهاند. تصویر گاهی پیش از آنکه راوی نامی از احساس شخصیت ببرد، به کودک فرصت میدهد احساس او را حدس بزند.
این تجربه در کنار کار حرفهای دانشپژوه معنا پیدا میکند. «خاتون چهارشنبه» و «سفر شگفتانگیز آناهیتا» بر اساس داستانهایی شکل گرفتهاند که شخصیتها و رسمهای ایرانی را به خواننده کودک و نوجوان معرفی میکنند. در هر دو کتاب، متن را لیلا کفاشزاده نوشته و دانشپژوه تصویرها را ساخته است. خانوادههایی که به دنبال داستان برای خواندن با کودک هستند میتوانند در بخش مدرسه پرشینوی هم مطالب مرتبط را دنبال کنند.
از کتاب مصور تا نمایشگاه عروسک
در کتاب خاتون چهارشنبه چه چیزی را دنبال کنیم؟
عنوان «خاتون چهارشنبه» برای خوانندهای که به قصههای مربوط به رسمهای ایرانی علاقه دارد، نقطه شروع خوبی است. اگر کتاب را با کودک میخوانید، میتوانید یک صفحه را اول فقط به تماشا بگذارید. از او بخواهید بگوید شخصیت کجاست، چه چیزی در تصویر بیشتر توجهش را جلب میکند و فکر میکند بعد چه اتفاقی میافتد. بعد از خواندن همان صفحه، میشود حدسها را با قصه مقایسه کرد. این شیوه نشان میدهد تصویرگر چطور اطلاعاتی در اختیار خواننده میگذارد که نگاه کردن به آن به اندازه خواندن متن اهمیت دارد.
آناهیتا و آبانگان در یک قصه برای نوجوانان
در معرفی «سفر شگفتانگیز آناهیتا»، کمبود آب نقطه شروع ماجراست. دختری نوجوان برای کمک به سرزمینش راهی سفر میشود. این سفر راهی برای آشنا کردن خواننده با آناهیتا و جشن آبانگان است. اگر دنبال تفاوت این کتاب با «خاتون چهارشنبه» هستید، موضوع جشن و موقعیت قهرمان داستان دو سرنخاند. در یکی نام خاتون در عنوان آمده و در دیگری داستان با بحران آب و سفر قهرمان پیش میرود. هر دو عنوان را میتوان با نام نویسنده و تصویرگر در شناسنامه نسخه چاپی یا دیجیتال پیدا کرد.
در پروژه شاماران طراح و سازندگان چه کسانی بودند؟
اطلاعیه رونمایی «شاماران» دو بخش از کار را مشخص میکند. طرح عروسکها به مژده دانشپژوه نسبت داده شده و نام او در کنار هنگامه حکیمیان و نرگس تیموریفر در گروه سازندگان نیز آمده است. این جزئیات برای شناخت کار گروهی اهمیت دارد. طرح اولیه، شکل و ظاهر شخصیت را روشن میکند و گروه سازنده آن را به اثری تبدیل میکند که میتوان آن را از زاویههای مختلف دید. عروسک در فضای نمایشگاه حضور فیزیکی دارد و تماشاگر میتواند به فرم، لباس و جزئیاتی نگاه کند که در یک تصویر چاپی فقط از یک زاویه دیده میشوند.
مژده دانشپژوه در مستند چه بخشهایی از زندگیاش را روایت کرد؟
«مژده؛ قاصد آرزوهای کوچک» قسمت چهلوپنجم مجموعه «زن به روایت صد زن» است. در بخشهای مختلف این قسمت، صحبت درباره خانواده در کنار تجربه هنری قرار میگیرد. سرگذشت آشنایی مژده و فرهاد اصلانی به دوران دانشجویی برمیگردد. روایت قصهگویی برای هانا هم به سالهای بعد مربوط است و توضیح میدهد تصویر کشیدن در زندگی خانوادگی او چه جایی داشت. این موضوع با نمایشگاه شاماران فرق دارد که اطلاعات آن در قالب یک اطلاعیه رسمی و با نام همه سازندگان منتشر شده است.
بخش مربوط به بیماری نیز از گفتههای خودش میآید. دانشپژوه روایت کرده که تشخیص بیماری در دوره همهگیری کرونا و پس از بررسی پزشکی مطرح شد. در گفتوگو، هنگام مرور تصمیمش برای پیگیری درمان، از هانا یاد میکند. این روایت مستند به همان دوره مربوط است و اطلاعات تازهای درباره نتیجه آزمایشها یا روند فعلی درمان ارائه نمیدهد.
چطور آثار همنام را از هم تشخیص بدهیم؟
در جستوجوی «خاتون چهارشنبه» ممکن است با معرفی کتاب یا گزارش نمایشگاه عروسک روبهرو شوید. برای نسخه کتاب، نام لیلا کفاشزاده بهعنوان نویسنده و مژده دانشپژوه بهعنوان تصویرگر را بررسی کنید. اگر دنبال کار عروسکی هستید، نام نمایشگاه و موزه برگزارکننده اطلاعات دقیقتری به شما میدهند. درباره «شاماران» نیز از عنوان کامل نمایشگاه و نام هر سه سازنده میشود برای پیدا کردن معرفی اصلی اثر استفاده کرد.
نسبت مژده دانشپژوه، فرهاد اصلانی و هانا
فرهاد اصلانی همسر مژده دانشپژوه است و هانا دختر آنهاست. اگر نام دانشپژوه را در معرفی یک کتاب یا نمایشگاه دیدهاید و میخواهید او را با چهرهای که در مستند زندگی خانوادگیاش صحبت میکند تطبیق دهید، نام این دو کتاب و نمایشگاه شاماران سرنخهای مشخصیاند. بخش خانوادگی مستند با گفتوگو درباره آشنایی و زندگی مشترک آغاز میشود و بعد به نقش قصهگویی برای هانا در زندگی هنری دانشپژوه میرسد. در بخش خانواده پرشینوی نیز میتوانید مطالب مربوط به زندگی خانوادگی را بخوانید.
برای آشنایی با آثار او از کدام منبع شروع کنیم؟
برای مرور کار کتاب کودک، شناسنامه «خاتون چهارشنبه» و «سفر شگفتانگیز آناهیتا» نام نویسنده و تصویرگر را مشخص میکنند. برای شناخت کار عروسک، اطلاعیه موزه عروسک و فرهنگ ایران نام مجموعه و گروه سازندگان را ثبت کرده است. اگر دنبال گفتههای خود دانشپژوه درباره خانواده و مسیر هنریاش هستید، قسمت «مژده؛ قاصد آرزوهای کوچک» منبع مستقیمی برای شنیدن روایت اوست. برای آشنایی با مسیر دیگر هنرمندان هم میتوانید به آرشیو بیوگرافی پرشینوی بروید.
منابع: اطلاعیه موزه عروسک و فرهنگ ایران در خبرنامه ایکوم ایران، کتابستان کودک و نوجوان ایران، طاقچه، مجموعه مستند زن به روایت صد زن
منبع تصاویر آرشیوی: نمناک











