مجازات و دسته بندی آن از نظر قانون
خانوادهمجازات با اینکه عملی منفی است ولی از این نظر جنبه مثبت دارد که افراد از ترس مجازات مرتکب جرم نمی شوند,
و خلاف قوانین جامعه حرکت نمی کنند . دسته بندی مجازات از منظر قانون به چهار صورت است : حدود و قصاص,
و دیه و تعزیرات .در ادامه مطلب و در زیر به شرح هر یک از این مجازات ها می پردازیم .
دسته بندی مجازات
در وهله نخست، مجازات ها حالتی پیشگیرانه را انجام می دهند چرا که خیلی از اشخاص از ترس مجازات یا کیفر ,
اقدام به اعمالی که از نظر قانون خلاف و دارای مجازاتاست نمی زنند پس مجازات دارای جنبه مثبت می تواند باشد .
با عنایت به قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، دسته بندی مجازات اسلامی به 4 دسته ذیل است:
1- حدود، 2- قصاص، 3- دیات، 4- تعزیرات
حدود
وفق مقررات ماده 15 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، حد مجازاتی است که موجب، نوع، میزان و کیفیت اجرای آن,
در شرع مقدس تعیین شده است یا به عبارت دیگر مجازات هایی هستند که در شرع برای جرایم خاصی صراحتاً تعیین,
شده اند، جرایمی همچون زنا، لواط و شرب خمر و مسکر و...
دسته بندی مجازات طبق قانون اساسیقصاص
با عنایت به ماده 16 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، قصاص مجازات اصلی جنایات عمدی بر نفس، اعضا,
و منافع است به بیانی دیگرف قصاص، مجازات جرایم علیه جسم و جان «نفس و مادون نفس» است.
قرآن کریم در آیه 179 سوره بقره در مورد قصاص می فرماید: «و لکم قصاص حیوه...» بنابراین قرآن کریم علی رغم ,
تأکید بر مطلوب بودن عفو مجرمین، پذیرش اصل قصاص را موجب حیات جامعه ی بشری دانسته است.
دیات
آشنایی با معنای دیه در قانون مجازات اسلامی
مستفاد از مقررات ماده 17 قانون مجازات اسلامی مصوب 13922 دیه اعم از مقدر و غیر مقدر، مالی است ,
که در شرع مقدس برای ایراد جنایات غیر عمدی بر نفس، اعضاء و منافع و یا جنایات عمدی در مواردی که,
به هر جهتی قصاص ندارد به موجب قانون مقرر می شود.
با عنایت به نظر برخی از علمای حقوق همچون دکتر حسین میرمحمد صادقی استاد دانشگاه شهید بهشتی، هر چند,
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، در ماده 14 قانون مجازات اسلامی دیه را یکی از انواع مجازاتدانسته است،
لیکن نظر به اینکه دیه بر خلاف جزای نقدی به دولت تعلق نمی گیرد، بلکه به قربانی «بزه دیده» و یا خانواده اش,
پرداخت می گردد نمی توان آن را دقیقاً مجازات دانست.
تعزیرات
نظر به ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تعزیر مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست,
و به موجب قانون در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال می گردد و نوع،
مقدار، کیفیت اجراء و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین می شود,
و دادگاهها می بایست در زمان صدور حکم تعزیری موارد ذیل را با توجه به مقررات قانونی مد نظر قرار دهند:
1- انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم
2- شیوه ارتکاب جرم
3- اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم
4- سوابق و وضعیت فردی، اجتماعی و خانوادگی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی.
حضور وکیل در پرونده کیفری
بنابراین وکیل پایه یک دادگستری که شغل شریف وکالت را دارد می تواند در پرونده کیفری حضور داشته باشد,
البته طرفین دعوا می توانند به یک وکیل و یا حداکثر دو وکیل در دادگاه کیفری دو و در دادگاه کیفری,
یک حداقل سه وکیل وکالت دهند.
انواع مجازاتبیشتر بدانید مجازات در چه صورت مشمول تخفیف میشود؟
درصورت وجود یك یا چند جهت از جهات تخفیف، دادگاه میتواند مجازات تعزیری را به نحوی كه به حال ,
متهم مناسبتر باشد به شرح ذیل تقلیل دهد یا تبدیل كند:
الف- تقلیل حبس به میزان یك تا سه درجه
ب- تبدیل مصادره اموال به جزای نقدی درجه یك تا چهار
پ- تبدیل انفصال دائم به انفصال موقت به میزان پنج تا پانزده سال
ت- تقلیل سایر مجازاتهای تعزیری به میزان یك یا دو درجه از همان نوع یا انواع دیگر
ماده 38- جهات تخفیف عبارتند از:
الف- گذشت شاكی یا مدعی خصوصی
ب- همكاری مؤثر متهم در شناسایی شركا یا معاونان، تحصیل ادله یا كشف اموال و اشیاء حاصله از جرم ,
یا به كار رفته برای ارتكاب آن
پ- اوضاع و احوال خاص مؤثر در ارتكاب جرم، از قبیل رفتار یا گفتار تحریك آمیز بزه دیده یا وجود انگیزه شرافتمندانه,
در ارتكاب جرم
ت- اعلام متهم قبل از تعقیب یا اقرار مؤثر وی درحین تحقیق و رسیدگی
ث- ندامت، حسن سابقه و یا وضع خاص متهم از قبیل كهولت یا بیماری
ج- كوشش متهم به منظور تخفیف آثار جرم یا اقدام وی برای جبران زیان ناشی از آن
چ- خفیف بودن زیان وارده به بزه دیده یا نتایج زیانبار جرم
ح- مداخله ضعیف شریك یا معاون در وقوع جرم
گروه وکلای رسمی , باشگاه خبرنگاران
نظرات