بازار نوشیدنی های ایران در دست خارجی ها و خارجی نماها ! (+ بررسی قیمت ها)

بازار نوشیدنی های ایران در دهه شصت شمسی، فضای کاملاً متفاوتی را تجربه می‌کرد. نوشیدن نوشابه‌هایی که با نام‌های «کانادا» و «پپسی» شناخته می‌شدند، جزو تفنین و گاهی تجملات مهمانی‌ها به شمار می‌رفت. البته این دوران با حاشیه‌هایی مانند کمبود شدید، قانون «نوشابه بدون ساندویچ داده نمی‌شود»، دردسر شیشه‌های شکستنی، گرو گذاشتن بطری‌ها و حتی ماجرای اجسام خارجی داخل شیشه‌ها همراه بود. این شرایط نشان می‌دهد که چگونه سلیقه و دسترسی مردم به نوشیدنی‌ها در گذر زمان دستخوش تغییرات شگرف شده است.

مطالب مرتبط با «بازار نوشیدنی های ایران»: «۱۰ گوشی پرفروش بازار ایران در مرداد ۱۴۰۵ ؛ از اقتصادی‌های سامسونگ و شیائومی تا آیفون ۱۷» و «آجیل‌های چند میلیونی وارد ویترین تهران شدند ؛ از ماکادمیا ۶.۵ میلیونی تا رزبری و پکان»

امروزه وقتی به قفسه‌های فروشگاه‌ها نگاه می‌کنیم، حجم عظیمی از نوشیدنی‌های خارجی و خارجی‌نما را می‌بینیم که جایگاه ویژه‌ای در سبد خرید خانوارهای ایرانی پیدا کرده‌اند. از آبمیوه‌های وارداتی گرفته تا نوشابه‌های انرژی‌زا و برندهای تحت لیسانس، همگی بخش بزرگی از تقاضا را پوشش می‌دهند. در این گزارش به بررسی دقیق این وضعیت، آمار واردات و قیمت‌های روز بازار می‌پردازیم تا مشخص شود چرا مصرف‌کنندگان ایرانی تمایل بیشتری به محصولات خارجی نشان می‌دهند.

به دهه هفتاد که رسیدیم، زمزم و برندهای ایرانی آرام‌آرام وارد میدان شدند. مدتی نوشابه مشهدی که همان کوکاکولای تحت لیسانس بود، جزو پرتطرفدارترین نوشیدنی‌ها شد. اما با گذشت زمان و ورود محصولات خانواده به بازار، نقطه عطفی در مصرف نوشابه در ایران رقم خورد. تا آن سال‌ها، نوشابه‌ها را «کانادا»، «پپسی» و نهایتاً «سون‌آپ» تشکیل می‌دادند. البته این نام‌ها نشانگر برند نبودند، بلکه طعم نوشابه را می‌رساندند. نوشابه‌های نارنجی پرتقالی را کانادا می‌نامیدند، مشکی را پپسی و سفید را سون‌آپ! دلستر هم همان شیشه‌های قهوه‌ای رنگ «بهنوش» بود و دیگر هیچ. دوغ اگر بود، همان دوغ «ابعلی» بود و دوغ‌هایی که لبنیاتی‌ها به صورت آزاد درون پلاستیک‌ها و به شکل مشک عرضه می‌کردند، در رستوران‌ها هم با پارچ‌های لعابی سرو می‌شد.

اما از وقتی نوشابه‌ها در ظروف پلاستیکی موسوم به «خانواده» عرضه شدند، همه چیز تغییر کرد. آرام‌آرام ماءالشعیر‌های طعم‌دار بهنوش در شیشه‌های سبز رنگ به طعم لیمو عرضه شدند و بعد از آن نوبت به موج عظیم نوشابه‌های خارجی رسید. از نیمه‌های دهه هشتاد آنقدر نوشابه به بازار ایران وارد شد که دیگر حساب آن از دست در رفت. آمار گمرک می‌گوید در سال گذشته نزدیک به ۹۰ هزار تن انواع نوشیدنی‌ها به ارزش ۵۱.۶ میلیون دلار به کشور وارد شده است. این واردات نسبت به سال قبل (۱۳۸۹) نزدیک به ۴۳ درصد رشد داشته است. به عبارتی به ازای هر ایرانی در سال گذشته ۰.۷ دلار نوشیدنی خارجی به کشور وارد شده است.

سرانه مصرف و مقایسه با استانداردهای جهانی

بنا بر آخرین آمارها، سرانه مصرف نوشابه‌ها در کشورمان ۳ برابر استانداردهای جهانی است. اما این سه برابر بیشتر از استاندارد جهانی در ایران، بیشتر با برندهای خارجی یا تحت لیسانس برای مردم ما جا افتاده است. برخی واردات گسترده نوشیدنی‌ها به ایران را تهدیدی جدی برای تولید داخلی می‌دانند و برخی نیز معتقدند این تهدید جدی نیست، چراکه اکثر این آبمیوه‌ها، آبمیوه‌هایی هستند که مشابه داخلی ندارند.

نوشیدنی‌های خارجی چند سالی است از کشورهای مختلف مانند امارات متحده عربی، کره شمالی، تایلند، سنگاپور، ترکیه، هند، آلمان، ژاپن و ... مهمان ایرانی‌ها شده‌اند. این محصولات در یخچال‌هایی که مخصوص خارجی‌ها هستند و نوشیدنی‌های ایرانی جایی در آن‌ها ندارند، با قیمت‌هایی که به دلچسبی این نوشیدنی‌ها نیستند، برای فروش آماده‌اند.

البته ممکن است بعد از نوشیدن یکی از این آبمیوه‌ها با خودتان بگویید چه حیف که برای یک آبمیوه ۲ یا ۳ هزار تومان پرداخت کرده‌اید، زیرا بعضی از این نوشیدنی‌ها خیلی هم خوشمزه نیستند و بیشتر بسته‌بندی آن‌ها است که مشتری تشنه را جذب خود می‌کند. ممکن است بعضی از این نوشیدنی‌های خارجی را هم ببینید که نوشته‌های فارسی را بر روی قوطی‌هایشان دارند. این نوشیدنی‌ها بعضاً تولید کشوری مثل کره جنوبی هستند البته به سفارش یک شرکت ایرانی. به این ترتیب مشخص است که سرمایه‌داران ایرانی به دلایل گوناگون همچنان به واردکننده بودن تمایل بیشتری دارند تا تولیدکننده بودن.

بررسی قیمت‌ها و کیفیت محصولات

قیمت بیشتر نوشیدنی‌های یک‌نفره این مارک‌های خارجی معمولاً برابر یک نوشیدنی ۱ لیتری ایرانی است که برای پذیرایی از چند نفر کافی است. نکته‌ای که به جز قیمت این نوشیدنی‌ها جلب توجه می‌کند این است که بعضی از این نوشیدنی‌های خارجی برچسب وزارت بهداشت را که نشان‌دهنده سلامت یک محصول است را بر روی خود ندارند. بعضی‌های دیگر هم اصلاً چیزی به نام کشور تولیدکننده ندارند!

وقتی کشور تولیدکننده یک ماءالشعیر خارجی را از فروشنده یک سوپرمارکت جویا شدیم، پاسخ داد: «رویش نوشته آلمان اما من فقط می‌دانم که مال میدان شوش است.» یکی دیگر از سوپرمارکت‌داران هم که نوشیدنی‌های خارجی‌اش را همچون گل سرسبد مغازه‌اش جلوی در ورودی گذاشته بود معتقد است که «مشتری خارجی‌ها علی‌رغم گران بودنشان از ایرانی‌ها بیشتر است.»

این فروشنده در رابطه با نوشابه هم گفت: «بیشتر ترجیح می‌دهیم برندهایی مثل کوکاکولا و کانادایر را برای عرضه بیاوریم زیرا برندهایی مثل زمزم و ارم که ایرانی هستند چندان طرفداری ندارند و با ذائقه مردم جور نیستند.» بنابراین به نظر می‌رسد سرمایه‌داران صنعت نوشابه، ذائقه ایرانیان را برای فروش یکی از مضرترین محصولاتشان بسیار خوب آماده کرده‌اند، تا جایی که مصرف نوشابه را در میان آنان به مرحله اخطار رسانده‌اند.

در ادامه نگاهی به قیمت برخی از این محصولات در بازار می‌اندازیم تا با مقیاس قیمتی آشنا شویم:

نوشابه انرژی‌زا کارامائو، کشور سازنده: تایلند، قیمت: ۱۲۰۰ تومان

نوشابه انرژی‌زا کارامائو، کشور سازنده: تایلند، قیمت: ۲۵۰۰ تومان

نوشیدنی قهوه مستربراون، کشور سازنده: نمایندگی انحصاری کینگ کار در ایران

آبمیوه سیرما، کشور سازنده: ترکیه، قیمت: ۱۵۰۰ تومان

دلستر سولار، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۶۰۰ تومان

نوشابه فانتا ۲.۵ لیتری، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۱۵۰۰ تومان

نوشابه فانتا ۱.۵ لیتری، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۱۱۰۰ تومان

آبمیوه سن‌ایچ ۱ لیتری، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۲۲۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان

آبمیوه سن‌ایچ ۲۰۰ سی‌سی، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۵۰۰ تومان

آبمیوه زیرو، کشور سازنده: آلمان، قیمت: ۴۰۰۰ تومان

نوشابه انرژی‌زای بمبا، کشور سازنده: اتریش، قیمت: ۳۰۰۰ تومان

آب برنج، کشور سازنده: تایلند، قیمت: ۷۰۰ تومان

نوشیدنی شیرقهوه، کشور سازنده: نامعلوم، قیمت: ۲۰۰۰ تومان

نوشابه کوکاکولا ۱.۵ لیتری، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۱۱۰۰ تومان

کوکا زیرو، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۱۱۰۰ تومان

کوکا قوطی، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۶۰۰ تومان

لیموناد فانتا، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۱۱۰۰ تومان

دلسترهای ایستک، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۶۰۰ تومان

آبمیوه آی‌سودا، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۱۵۰ تومان

نوشابه ارم ۳۰۰ سی‌سی، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۳۵۰ تومان

دوغ کاله ۱.۵ لیتری، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۱۴۰۰ تومان

دوغ کاله ۳ لیتری، کشور سازنده: ایران، قیمت: ۳۴۰۰ تومان

دلستر جور، کشور سازنده: آلمان، قیمت: ۳۰۰۰ تومان