۷ کاردستی اعداد ۱ تا ۱۰ برای کلاس اول با عکس و روش ساخت

۷ کاردستی اعداد ۱ تا ۱۰ برای کلاس اول با وسایل در دسترس
مقوای رنگی، کارتن تمیز، نمد یا فوم رنگی، چسب ماتیکی، ماژیک مشکی، قیچی کودک، گیره چوبی، پومپوم و چند مهره درشت برای بیشتر مدلها کافی است. برای قسمتهایی مثل بریدن کارتن ضخیم یا وصل کردن محور گردونه از بزرگسال کمک بگیرید. پومپوم و مهره کوچک ممکن است برای کودک خردسال خطر خفگی داشته باشد؛ آنها را فقط زیر نظارت بزرگسال استفاده کنید و در پایان فعالیت جمع کنید.
یک نکته کلیدی را از ابتدا رعایت کنید: در هر خانه، تعداد اشیا باید دقیقاً با عدد روی آن برابر باشد. پیش از چسباندن قطعات، هر دسته را با اشاره انگشت بشمارید؛ حتی اگر در عکس نمونه تزئینات اضافه دیده میشود، شمارش نهایی را براساس عدد واقعی روی کارت خودتان تنظیم کنید. عدد «۱۰» دو رقم دارد و باید به همان شکل، نه به صورت یک علامت مستقل، معرفی شود.
۱. کاردستی درخت سیب اعداد با پومپوم و کارت عدد
وسایل لازم: کارتن ضخیم، نمد یا کاغذ سبز و قرمز، ۵۵ پومپوم سفید یا دکمه درشت، چسب، قیچی، ماژیک و ده کارت کوچک.
- روی کارتن شکل تنه و تاج یک درخت بزرگ بکشید. تنه را با مقوای قهوهای و تاج را با نمد سبز بپوشانید و یک پایه مثلثی پشت آن قرار دهید تا روی میز بایستد.
- ده سیب قرمز هماندازه ببرید؛ روی هر سیب کارت عدد ۱، ۲، ۳ و به همین ترتیب تا ۱۰ را بچسبانید. بهتر است سیبها را در سه ردیف قرار دهید تا پیدا کردن اعداد آسان باشد.
- برای عدد ۱ یک پومپوم، برای عدد ۲ دو پومپوم و به همین ترتیب تا عدد ۱۰ به تعداد درست روی هر سیب بچسبانید. اگر همه ده سیب را همزمان کامل میکنید، در مجموع ۵۵ پومپوم لازم دارید.
- یک دسته کارت عدد جداگانه روی میز بگذارید. کودک یک کارت را انتخاب کند، آن را بخواند و سیب دارای همان مقدار را پیدا کند.
- در پایان از عدد ۱۰ به ۱ برگردید و سیبها را به ترتیب معکوس نام ببرید؛ برای آموزش بیشتر، از کودک بپرسید کدام سیب یک پومپوم بیشتر از سیب قبلی دارد.
نکته یادگیری: اگر ۵۵ مهره در دسترس ندارید، سیبها را بدون پومپوم ثابت درست کنید و با تکههای چسبیِ قابل برداشتن هر بار فقط یک عدد را تمرین دهید. هدف، شمارش دقیق است نه شلوغ کردن تابلو.

۲. کاردستی بادکنکهای عدددار از یک تا ده
وسایل لازم: مقوای زمینه، ده بیضی یا بادکنک کاغذی در رنگهای متفاوت، نخ کاموا، چسب، کارتهای سفید و قیچی.
- یک مقوای مستطیلی را به صورت عمودی روی میز قرار دهید و بالای آن فضای کافی برای دو ردیف پنجتایی در نظر بگیرید.
- ده بیضی رنگی ببرید و پایین هر کدام یک گره کوچک کاغذی بچسبانید تا شکل بادکنک پیدا کند. روی هر بادکنک یکی از عددهای ۱ تا ۱۰ را با ماژیک درشت بنویسید.
- برای هر بادکنک یک رشته کاموا بچسبانید و انتهای رشتهها را داخل یک سبد مقوایی کوچک در پایین تابلو جمع کنید. دقت کنید عددهای ردیف بالا ۱ تا ۵ و ردیف پایین ۶ تا ۱۰ باشند.
- حالا کنار هر عدد، کارت تعداد نقطههای مناسب همان عدد را قرار دهید. بهتر است کارت نقطهها جداشدنی باشد تا کودک خودش آن را جابهجا کند.
- بازی را شروع کنید: شما عدد «۷» را بگویید؛ کودک بادکنک ۷ را نشان دهد و هفت مهره از ظرف بردارد. در دور بعد ابتدا تعداد مهرهها را نشان دهید و عدد را از او بخواهید.
نکته یادگیری: شکل بادکنکها فقط زمینه تزئینی است. در ارزیابی شمارش، کودک باید بتواند هر مهره را فقط یک بار لمس کند و عدد آخر را بهعنوان تعداد کل بگوید.

۳. کاردستی قطار اعداد ۱ تا ۱۰ با جعبه و توپک رنگی
وسایل لازم: ده جعبه کوچک یا لیوان کاغذی، یک رول مقوایی برای لوکوموتیو، درِ بطری یا دایرههای مقوایی برای چرخها، کاغذ رنگی و مهرههای بزرگ.
- از یک رول مقوایی و یک جعبه کوچک، لوکوموتیو بسازید؛ برای آن دودکش و چهار چرخ مقوایی در نظر بگیرید. چرخها فقط جنبه نمایشی دارند و لازم نیست قطار واقعاً حرکت کند.
- ده واگن کوتاه با جعبههای هماندازه آماده کنید. آنها را با ده رنگ متفاوت بپوشانید و روی بدنه هر واگن کارت عدد ۱ تا ۱۰ بچسبانید.
- واگنها را با نوار کاغذی یا نخ ضخیم به هم وصل کنید. اگر مدل بلند شد، آن را روی یک نوار کارتن سرتاسری ثابت کنید تا واگنها هنگام بازی نیفتند.
- به واگن شماره ۱ یک توپک، شماره ۲ دو توپک و همینطور تا شماره ۱۰ توپک اضافه کنید. برای شمارش سریعتر هر دسته، توپکها را پیش از چسباندن در دو گروه پنجتایی کنار هم بچینید.
- کودک قطار را از لوکوموتیو تا انتها بخواند. سپس یک واگن را موقتاً پنهان کنید و بپرسید چه عددی بین دو واگن دیدهشده جا افتاده است.
نکته یادگیری: برای کم کردن مصرف وسایل، میتوانید توپکها را جداگانه در ظرف نگه دارید و هر بار فقط یک واگن را پُر کنید. مدل قطار برای تمرین «عدد قبل و بعد» نیز مناسب است.

۴. کاردستی گردونه اعداد با گیره لباس و نقطهچین
وسایل لازم: مقوای گرد به قطر حدود ۳۰ سانتیمتر، ده گیره لباس چوبی، فوم رنگی، برچسب نقطهای و پایه کارتن.
- یک دایره بزرگ از کارتن ببرید و آن را با خطکش به ده قطاع مساوی تقسیم کنید. روی هر قطاع یک عدد فارسی بنویسید؛ بهتر است اعداد در جهت حرکت ساعت به ترتیب چیده شوند.
- برای هر گیره لباس، تعداد نقطههایی متناسب با یکی از اعداد بسازید. میتوانید از برچسبهای گرد یا نقطههای ماژیکی استفاده کنید؛ تعداد نقطهها باید دقیق باشد.
- برای دایره یک پایه محکم مقوایی بسازید و از پشت به آن وصل کنید. حاشیه را با فوم رنگی بپوشانید ولی محل اتصال گیرهها را آزاد بگذارید.
- گیرهها را جداگانه در ظرف قرار دهید. کودک گیره سهنقطهای را روی عدد ۳ و گیره دهنقطهای را روی عدد ۱۰ وصل کند؛ اگر تعداد را نمیداند، نقطهها را با انگشت بشمارد.
- در دور دوم همه گیرهها را بردارید و عددها را با ترتیب تصادفی بپرسید. این کار کمک میکند کودک فقط از ترتیب حفظی به جواب نرسد.
نکته یادگیری: اگر گیره برای دست کودک سفت است از کارتهای چسبی قابل جابهجایی استفاده کنید. چسباندن گیره روی عدد درست باید بعد از شمارش نقطهها انجام شود.

۵. کاردستی کرم شمارش اعداد با حلقههای نمدی
وسایل لازم: نمد در ده رنگ، مقوای سبز برای پایه، پومپوم یا دکمه رنگی، چسب و چشم عروسکی با نظارت بزرگسال.
- از نمد، ده بیضی هماندازه ببرید و آنها را پشت سر هم روی یک نوار مقوایی پهن بچسبانید. برای ابتدای کرم نیز یک سر گرد زردرنگ با چشم و شاخک بسازید.
- روی بدن کرم، کارتهای اعداد ۱ تا ۱۰ را به ترتیب نصب کنید. کارتها را تا جای ممکن در مرکز هر بیضی قرار دهید.
- برای تمرین شمارش، زیر عدد ۱ یک مهره، زیر عدد ۲ دو مهره و به همین ترتیب قرار دهید. اگر نمیخواهید مهرهها ثابت باشند، از چسب پارچهایِ قابل جدا شدن استفاده کنید.
- از دانشآموز بخواهید از سر کرم تا انتهای آن جلو برود و اعداد را بلند بخواند. سپس بپرسید کدام عدد بعد از ۶ میآید یا قبل از ۹ است.
- با برگرداندن کارت اعداد میتوانید بازی را سختتر کنید: کودک فقط با شمردن مهرهها عدد پنهان را حدس بزند و در پایان کارت را برگرداند.
نکته یادگیری: در ساخت نهایی، تعداد مهرههای هر حلقه را مستقل کنترل کنید. این کاردستی میتواند روی دیوار کلاس هم نصب شود ولی بهعنوان بازی لمسی روی میز کاربرد بیشتری دارد.

۶. کاردستی خانه اعداد با جیبهای شمارشی
وسایل لازم: یک صفحه کارتن بزرگ، ده جیب نمدی یا پاکت کاغذی، کاغذ رنگی برای سقف، مهره و کارت عدد.
- از کارتن شکل خانهای بزرگ ببرید و روی آن سقف شیروانی، پنجره و چند گل تزیینی درست کنید. خانه را به دو ردیف پنجتایی تقسیم کنید.
- ده پاکت کوچک یا جیب نمدی در رنگهای مختلف بسازید. فقط کنارهها و پایین هر جیب را به خانه بچسبانید تا قسمت بالا باز باشد.
- روی جیبهای ردیف بالا عددهای ۱ تا ۵ و روی ردیف پایین عددهای ۶ تا ۱۰ را بنویسید. جای هر عدد را پیش از چسباندن دوباره بررسی کنید.
- در ظرفی جدا ۱۰ مهره بزرگ بگذارید. کودک ابتدا عدد یکی از جیبها را بخواند، به همان تعداد مهره بردارد و داخل جیب بریزد؛ سپس مهرهها را بیرون بیاورد تا برای عدد بعدی استفاده کند.
- برای بازی گروهی، دو نفر نقش «خواندن عدد» و «شمردن مهره» را عوض کنند. پس از هر نوبت جیب را خالی کنید تا مقدار بازی قبلی وارد تمرین بعدی نشود.
نکته یادگیری: خانه جیبدار برای کلاسهای پرجمعیت مناسب است، چون هر بار میتوان فقط یک جیب را تمرین کرد. اگر مهره ندارید از درِ بطری تمیز و درشت استفاده کنید.

۷. کاردستی مسیر عددها از ۱ تا ۱۰ با خانههای رنگی
وسایل لازم: کارتن به شکل مسیر پیچدار، ده کارت رنگی، ماژیک، فلشهای کاغذی، مقوای سبز برای چمن و یک مهره بزرگ برای حرکت.
- روی کارتن مستطیلی، مسیری خمیده از «شروع» تا «پایان» بکشید. عرض مسیر را طوری بگیرید که ده کارت عدد بدون رویهمافتادگی در آن جا شوند.
- ده مربع یا بیضی از فوم رنگی ببرید و روی آنها عددهای ۱ تا ۱۰ را به ترتیب بنویسید. کارتها را از ابتدای مسیر تا انتهای آن بچسبانید.
- بین خانهها فلشهای کوچک کاغذی قرار دهید تا جهت حرکت روشن باشد. برای زیبایی میتوانید درخت و گل در فضای بیرون مسیر اضافه کنید.
- یک مهره بزرگ یا آدمک مقوایی را روی عدد ۱ بگذارید. کودک با هر شمارش یک خانه جلو برود و عددی را که روی آن میایستد بلند بخواند.
- بعد از رسیدن به ۱۰، بازی «برگشت به عقب» را انجام دهید و از ۱۰ تا ۱ بشمارید. در مرحله بعد از او بخواهید از عدد ۴ دو خانه جلو برود و عدد نهایی را نام ببرد.
نکته یادگیری: این فعالیت برای شمارش ترتیبی و مقدمات جمع ساده مفید است؛ حرکت روی مسیر نباید با شمارش تعداد شکلها اشتباه شود. برای تمرین مهارت تشخیص ترتیب، فعالیتهای الگویابی کلاس اول را نیز ببینید.

کدام کاردستی آموزش اعداد ۱ تا ۱۰ برای کلاس اول بهتر است؟
| مدل کاردستی | وسایل اصلی | مهارت تمرینی | سطح ساخت |
|---|---|---|---|
| درخت سیب | مقوا و پومپوم | تطبیق عدد با مقدار | متوسط |
| بادکنکهای عدددار | کاغذ رنگی و نخ | شناخت شکل اعداد | آسان |
| قطار اعداد | جعبه و رول مقوایی | ترتیب و عدد قبل و بعد | متوسط |
| گردونه گیرهدار | مقوا و گیره لباس | تطبیق نقطهها با عدد | متوسط |
| کرم شمارش | نمد و مهره | شمارش ترتیبی | آسان |
| خانه جیبدار | پاکت و مهره | ساخت دسته به تعداد مشخص | متوسط |
| مسیر اعداد | کارت و مقوا | شمارش رو به جلو و عقب | آسان |
برای دانشآموزی که تازه اعداد را میشناسد، بادکنکها و کرم شمارش مناسبترند. اگر کودک شکل عددها را میشناسد ولی مقدار آنها را اشتباه میگیرد، درخت سیب یا خانه جیبدار انتخاب بهتری است. گردونه و قطار برای بازی گروهی جذاباند و مسیر اعداد به تمرین ترتیب کمک میکند.
آموزش اعداد ۱ تا ۱۰ با کاردستی؛ اشتباههای رایج
اشتباه اول، شمارش دو بار یک شیء است. به کودک یاد بدهید هر مهره را یک بار لمس کند و بعد سراغ مهره بعدی برود. اشتباه دوم، جدا شدن شکل عدد از مقدار آن است. تنها خواندن عدد «۸» بدون ساختن دسته هشتتایی برای تثبیت مفهوم عدد کافی نیست. اشتباه سوم، شلوغی بیشازحد تصویر است؛ اگر پسزمینه پر از گل، ستاره یا چرخ باشد، کودک ممکن است تزئینات را با مهرههای شمارشی اشتباه بگیرد. شمارش را همیشه در یک محدوده مشخص انجام دهید.
یک اشتباه دیگر، آموزش همزمان همه بازیهاست. روز اول میتوانید فقط اعداد ۱ تا ۳ را تمرین کنید و پس از تسلط، بازی را به ۵ و سپس ۱۰ برسانید. برای تکمیل تمرینهای دیداری و حل مسئله نیز یادگیری ریاضی با رسم شکل میتواند فعالیت مرتبطی باشد.
سه بازی کوتاه پس از ساخت کاردستی عددها
بازی «کدام عدد گم شده؟»: ده کارت اعداد را به ترتیب روی میز بگذارید، یکی را پنهان کنید و از کودک بخواهید عدد جاافتاده را نام ببرد. بازی «به اندازه عدد بردار»: یک عدد تصادفی نشان دهید و از کودک بخواهید دقیقاً به همان تعداد مهره در ظرف بریزد. بازی «بیشتر یا کمتر؟»: دو کارت مانند ۴ و ۶ را نشان دهید؛ کودک با ساختن دو دسته مهره توضیح دهد کدام مقدار بیشتر است و چند مهره تفاوت دارند.
این بازیها را با زمان کوتاه و بدون مسابقه سرعت انجام دهید. درست شمردن از سریع جواب دادن مهمتر است. اگر کودک بهتازگی با نشانهها نیز آشنا شده است، میتوانید یک کارت «عدد» کنار کارت «نشانه» بگذارید و تفاوت عدد و حرف را بهصورت دیداری توضیح دهید؛ تمرینهای آشنایی با الفبای کلاس اول برای این هدف مکمل خوبی است.
منبع : کتاب ریاضی اول دبستان، راهنمای معلم ریاضی اول دبستان، محتوای تألیفی











