۸ کاردستی راهها و وسایل حملونقل با عکس و آموزش ساخت

برای ساخت کاردستی راهها و وسایل حملونقل لازم نیست ابزار گران یا قطعات آماده تهیه کنید. با مقوا، چوب بستنی، رول دستمال، درِ بطری و کاغذ رنگی میتوان تفاوت راه زمینی، راهآهن، مسیر آبی و راه هوایی را بهصورت ملموس نمایش داد. در این مطلب از پرشینوی هشت نمونه مستقل معرفی شده که هرکدام وسایل لازم، روش ساخت مرحلهای و یک نکته آموزشی مشخص دارند.
این ایدهها برای پروژههای دبستان، نمایشگاههای مدرسه و فعالیت گروهی مناسباند. نمونههای سادهتر را میتوان در خانه اجرا کرد؛ برش مقوای ضخیم، استفاده از چسب حرارتی و کار با ابزار نوکتیز باید با کمک بزرگسال انجام شود. در بخش مدرسه و بخش کاردستی نیز میتوانید ایدههای آموزشی بیشتری پیدا کنید.
کاردستی انواع راهها و وسایل حملونقل چه چیزی یاد میدهد؟
از دانشآموز بخواهید چهار نوع مسیر را از هم جدا کند: جاده برای خودرو و اتوبوس، ریل برای قطار، مسیر آبی برای قایق و کشتی، و راه هوایی برای هواپیما. هر وسیله روی مسیر مناسب خود حرکت میکند و برای جابهجایی افراد یا کالا به کار میرود. هدف این پروژهها آشنایی با مفهوم مسیر و کاربرد آن است، نه ساخت یک وسیله نقلیه واقعی.
وسایل مشترک برای ساخت ماکت حملونقل
یک صفحه کارتن یا فوم، انواع مقوا و کاغذ رنگی، خطکش، چسب، قیچی کودک، ماژیک و وسایل بازیافتی تمیز برای بیشتر مدلها کافی است. پیش از شروع، شکل کلی مدل را روی کاغذ بکشید و ابعاد قطعات را متناسب با فضای پایه انتخاب کنید. از چسب زدن دائم پیش از آزمایش حرکت قطعات خودداری کنید؛ برای چرخهای گردان و تونل عبوری، این نکته بسیار مهم است.
آموزش ساخت ۸ کاردستی راه و وسیله نقلیه با وسایل ساده
ماکت چهارراه و چراغ راهنمایی با مقوا
وسایل لازم: مقوای ضخیم برای پایه، کاغذ مشکی و سفید، چهار نی کاغذی، مقوای رنگی، ماژیک، چسب، قیچی و چند جعبه کوچک.
مراحل ساخت:
- یک مقوای محکم حدود ۴۰ در ۴۰ سانتیمتر برای کف کاردستی ببرید و روی آن دو نوار مشکی عمود بر هم بچسبانید تا چهارراه تشکیل شود.
- با نوارهای باریک کاغذ سفید، خطکشی عابر را در چهار سمت تقاطع بسازید؛ فضای پیادهروها را خاکستری و لبه جدول را رنگی کنید.
- برای هر چراغ، یک جعبه باریک مقوایی روی نی کاغذی قرار دهید و سه دایره قرمز، زرد و سبز را زیر هم بچسبانید.
- دو یا سه ماشین ساده از جعبه و درِ بطری بسازید، در مسیر مناسب بگذارید و خانههای کوچک را بهصورت ایستاده در گوشهها قرار دهید.
نکته آموزشی و اجرایی: از دانشآموز بخواهید در زمان تغییر رنگ چراغ توضیح دهد کدام ماشین میایستد و عابر از کدام قسمت عبور میکند؛ رنگهای چراغها نباید همزمان به معنی حرکت آزاد تفسیر شوند.

کاردستی جاده کوهستانی و تونل با مقوا
وسایل لازم: کارتن بازیافتی، مقوای خاکستری، کاغذ سبز و قهوهای، چسب مایع، قیچی، ماژیک سفید و یک ماشین کاغذی.
مراحل ساخت:
- یک صفحه مستطیلی را به رنگ سبز بپوشانید و مسیر جاده را با نوار مشکی منحنی روی آن مشخص کنید.
- برای کوه، دو یا سه لایه کارتن را به شکل مثلثهای نامنظم ببرید و روی هم بچسبانید؛ بهتر است کوهها پشت جاده قرار بگیرند تا مسیر دیده شود.
- از یک قطعه مقوای خمیده، دهانه تونل بسازید و دو طرف آن را به کوه بچسبانید؛ دهانه را بهاندازه عبور ماشین در نظر بگیرید.
- خطچین وسط جاده، گاردریل کاغذی و چند درخت اضافه کنید؛ سپس ماشین را از ورودی تونل عبور دهید.
نکته آموزشی و اجرایی: برای عبور واقعی ماشین از تونل باید کف تونل باز و همسطح جاده باشد. بهتر است پیش از چسباندن نهایی، ماشین را از تونل امتحان کنید.

ماکت پل روی رودخانه با چوب بستنی
وسایل لازم: چوب بستنی تمیز، چسب چوب، مقوای آبی، مقوای سبز، مقوای ضخیم، ماژیک و ماشین کوچک.
مراحل ساخت:
- روی صفحه کار، رودخانه را با یک نوار پهن کاغذ یا پارچه آبی درست کنید.
- چند چوب بستنی را کنار هم بچسبانید تا کف پل شکل بگیرد و برای استحکام زیر آن دو تیر طولی قرار دهید.
- در دو انتهای پل، تکیهگاههای محکم و همارتفاع از مقوا بسازید؛ پل را روی تکیهگاهها قرار دهید تا زیر آن فضای خالی بماند.
- با چوبهای کوتاهتر نرده بگذارید و سپس سطح پل را به مسیر جاده دو طرف رودخانه متصل کنید.
نکته آموزشی و اجرایی: این پل آموزشی برای وسایل سبک است؛ جسم سنگین روی آن قرار ندهید. ابتدا استحکام پایهها را بررسی کنید و بعد ماشین کاغذی را حرکت دهید.

ساخت قطار مقوایی و ریل با رول دستمال
وسایل لازم: سه رول مقوایی تمیز، درِ بطری یا دایرههای مقوایی ضخیم، نخ کوتاه، چسب، کاغذ رنگی و چوب بستنی.
مراحل ساخت:
- رولها را با سه رنگ متفاوت بپوشانید و برای لوکوموتیو یک کابین کوچک چهارگوش و دودکش کاغذی اضافه کنید.
- برای هر واگن چهار چرخ گرد آماده کنید و آنها را در دو طرف بدنه نصب کنید؛ اگر چرخ باید بچرخد، محور ساده با نی و سیخ چوبیِ بینوک بسازید.
- واگنها را با نخ کوتاه یا حلقه مقوایی به هم وصل کنید؛ فاصله اتصال باید اجازه چرخش آرام واگنها را بدهد.
- برای ساخت ریل، دو خط موازی از نوار کاغذی و تراورسهای چوببستنی با فاصله برابر روی صفحه قرار دهید.
نکته آموزشی و اجرایی: قطار روی ریل حرکت میکند، اما ماشین روی جاده؛ تفاوت دو مسیر را کنار هم توضیح دهید. برای کودکان خردسال، چرخها را کاملاً محکم بچسبانید.

کاردستی اتوبوس مقوایی با چرخ درِ بطری
وسایل لازم: جعبه مقوایی کوچک، کاغذ زرد، مقوای آبی، چهار درِ بطری تمیز، دو محور چوبیِ سرگرد یا نی کاغذی، چسب و ماژیک.
مراحل ساخت:
- یک جعبه مکعبمستطیل برای بدنه انتخاب کنید و روی آن را با کاغذ زرد صاف بپوشانید.
- در یک طرف، چند پنجره آبی هماندازه و در قسمت جلو شیشه بزرگ راننده را بچسبانید.
- در پایین بدنه جای چرخها را علامت بزنید؛ چهار چرخ را با فاصله یکسان در دو محور قرار دهید تا بدنه کج نشود.
- درب ورود مسافران، چراغ جلو و خطوط تزئینی را اضافه کنید و اتوبوس را روی یک ایستگاه کوچک مقوایی بگذارید.
نکته آموزشی و اجرایی: برای پروژه گروهی، میتوانید کنار اتوبوس یک ایستگاه ساده با نیمکت و تابلو بسازید تا فرق وسیله نقلیه شخصی و عمومی روشن شود.

کاردستی قایق بادبانی با کاغذ و مقوا
وسایل لازم: مقوای ضخیم، کاغذ رنگی، نی کاغذی، چسب، قیچی و یک صفحه آبی برای نمایش آب.
مراحل ساخت:
- بدنه قایق را از یک الگوی کشیده با دو سر نوکتیز برش دهید؛ دیوارهها را کمی بالا بیاورید و گوشهها را بچسبانید.
- یک نی کاغذی را بهصورت عمود در میانه بدنه ثابت کنید تا دکل بسازید.
- دو مثلث کاغذی را برای بادبان ببرید و به دو سوی دکل بچسبانید؛ برای طبیعیتر شدن کار، یک بادبان را کوچکتر انتخاب کنید.
- قایق را روی صفحهای با موجهای آبی قرار دهید و مسیر حرکت آن را با فلش کاغذی جداگانه روی پایه نشان دهید.
نکته آموزشی و اجرایی: این مدل برای نمایش روی میز است؛ بدنه کاغذی را در آب واقعی نگذارید، مگر اینکه از مواد مقاوم به آب استفاده کرده باشید.

ماکت فرودگاه و هواپیما با مقوا
وسایل لازم: صفحه فوم یا مقوای ضخیم، کاغذ مشکی و سفید، یک برگ کاغذ A4، جعبه مقوایی کوچک، چسب و ماژیک.
مراحل ساخت:
- روی پایه سبز، یک نوار بلند مشکی برای باند فرود بچسبانید و خط مرکزی باند را با مستطیلهای سفید مشخص کنید.
- با تا زدن یک کاغذ مستطیلی، هواپیمای ساده بسازید؛ دو بال باید تقریباً هماندازه باشند.
- از جعبه کوچک و کاغذ رنگی یک ساختمان ترمینال بسازید و آن را کنار باند، نه روی مسیر، قرار دهید.
- هواپیما را روی باند یا یک پایه کوتاهِ محکم نصب کنید و مسیر حرکت آن را بهصورت نمایشی توضیح دهید.
نکته آموزشی و اجرایی: باند فرود محل رفتوآمد خودروهای عادی نیست؛ با یک جدول کوچک، تفاوت راه زمینی، ریلی، آبی و هوایی را مشخص کنید.

ماکت مسیر دوچرخه و پیادهرو در شهر
وسایل لازم: مقوای سبز و خاکستری، کاغذ آبی، نی کاغذی یا چوب نازک، دو دایره مقوایی هماندازه، چسب و ماژیک.
مراحل ساخت:
- روی صفحه پایه، دو نوار پهن کنار هم بسازید: یکی برای دوچرخه و دیگری برای پیادهرو؛ آنها را با رنگهای جدا مشخص کنید.
- دو دایره ضخیم برای چرخ دوچرخه ببرید و با نوارهای باریک مقوایی، بدنه مثلثی دوچرخه را میان آنها بسازید.
- فرمان، زین و پدال را از قطعات کوچک اضافه کنید و دوچرخه را روی مسیر مخصوص خود ثابت کنید.
- در قسمت پیادهرو نیمکت یا درخت کاغذی قرار دهید و خط جداکننده دو مسیر را واضح نگه دارید.
نکته آموزشی و اجرایی: برای نمایشگاه مدرسه، به دانشآموز یادآوری کنید در دنیای واقعی استفاده از مسیر مخصوص و رعایت قوانین عبور و مرور اهمیت دارد.

مقایسه مدلهای حملونقل برای انتخاب کاردستی مناسب
| مدل | سطح اجرا | مفهوم آموزشی |
|---|---|---|
| چهارراه چراغدار | متوسط | ایمنی در تقاطع و عبور عابر |
| جاده و تونل | متوسط | راهسازی در زمینهای کوهستانی |
| پل روی رودخانه | متوسط | عبور راه از مانع طبیعی |
| قطار و ریل | متوسط | حملونقل ریلی |
| اتوبوس مقوایی | ساده | حملونقل عمومی |
| قایق بادبانی | ساده | راههای آبی |
| فرودگاه و هواپیما | ساده تا متوسط | حملونقل هوایی |
| مسیر دوچرخه | متوسط | جداسازی مسیرهای رفتوآمد |
چطور کاردستی را برای ارائه در کلاس آماده کنیم؟
ابتدا پایه ماکت را محکم کنید تا قطعات هنگام حمل جابهجا نشوند. برای مدلهایی که چند قطعه متحرک دارند، قطعات را پیش از روز ارائه چند بار امتحان کنید؛ زبانهها، لولاهای مقوایی و چرخها با چسب زیاد ممکن است گیر کنند. به دانشآموز بگویید در معرفی هر کاردستی، نام مسیر، وسیلهای که روی آن حرکت میکند و یک قانون ایمنی را بیان کند. ایدههای بیشتر برای اجرای گروهی را در فعالیتهای خلاقانه دانشآموزی ببینید.
اگر وقت کوتاهی دارید، قایق بادبانی یا اتوبوس مقوایی را انتخاب کنید. برای نمایشگاه و اجرای گروهی، چهارراه و جاده کوهستانی جذابتر است؛ چون میتوان حرکت چند وسیله و ارتباط مسیرها را نشان داد. در پروژههای علمی، درست مانند ساخت مدلهای آموزشی بدن انسان، نکته اصلی این است که اجزای ماکت فقط تزئینی نباشند و یک مفهوم را توضیح دهند.
پرسشهای متداول درباره کاردستی وسایل حملونقل
کدام کاردستی وسایل نقلیه برای دانشآموزان کمسن سادهتر است؟
اتوبوس جعبهای و قایق کاغذی معمولاً قطعات کمتری دارند. اگر ساخت مدل سهبعدی سخت بود، ابتدا با الگوی مسطح و قطعات بزرگ شروع کنید.
برای ساخت چرخ متحرک چه کنیم؟
یک نی کاغذی را زیر بدنه ثابت کنید و سیخ چوبی بینوک را بهعنوان محور داخل آن بگذارید. چرخها را به دو سر محور وصل کنید تا محور هنگام چرخش به بدنه نچسبد. بریدن چوب و سوراخکاری فقط با کمک بزرگسال انجام شود.
ماکت حملونقل را با وسایل دورریختنی میتوان ساخت؟
بله؛ رولهای تمیز مقوایی، جعبهها، درِ بطری و تکههای مقوا برای بدنه، چرخ، ریل و پایه مناسباند. مواد تیز، شکسته یا آلوده را استفاده نکنید.
چرا بهتر است مسیر حرکت وسایل را هم بسازیم؟
وقتی ریل در کنار قطار یا باند در کنار هواپیما قرار میگیرد، دانشآموز فقط نام وسیله را حفظ نمیکند؛ کاربرد و تفاوت راهها را نیز درک میکند.
آیا تصویرهای مقاله عکس دوربین از کاردستیهای ساختهشده هستند؟
بله. تصاویر این بسته بهصورت عکسهای واقعینمای کاردستیهای دستساز آماده شدهاند تا ظاهر هر مدل را واضحتر نشان دهند. با این حال، برای اجرای دقیق پروژه همچنان باید مراحل ساخت داخل متن را دنبال کنید.
جمعبندی
ساخت ماکت چهارراه، تونل، پل، قطار، اتوبوس، قایق، فرودگاه یا مسیر دوچرخه یک راه عملی برای آشنایی دانشآموزان با وسایل نقلیه و مسیرهای رفتوآمد است. مدل متناسب با سن و وسایل موجود را انتخاب کنید و در پایان از دانشآموز بخواهید تفاوت دو روش حملونقل را با مثال توضیح دهد. برای تمرینهای دیگری از جنس علوم و کاردستی میتوانید پروژههای علمی مدرسه را مرور کنید.
منبع : محتوای تألیفی و طراحی آموزشی











