دانستنی ها در باره کیسه صفرا

هما ما در طول زندگی نام کیسه صفرا را شنیده ایم و برخی از افراد نیز آن را به دلیل
سنگ نیز جراحی کرده اند ما در این مطلب از پرشین وی قصد داریم به بررسی سنگ
در این ناحیه و این که چه عواملی باعث بروز سنگ كيسه صفرا می شود ربپردازیم. تا انتهای مطلب همراه ما باشید

مطالب مرتبط با «كيسه صفرا»: «رژیم غذایی مناسب سنگ کیسه صفرا؛ راهکارهای طلایی برای درمان» و «وقتی سنگ در کیسه صفرا پیدا می‌شود»

كيسه صفرا

خانمي 52 ساله بعد از هر وعده غذايي و بخصوص شام، دچار درد ناگهاني در قسمت
بالاي شكم مي‌شود.

اين درد گاهي قسمت راست شانه و پشت قفسه سينه‌اش را نيز تحت تاثير خود قرار مي‌دهد.
همچنين مدتي است كه پس از خوردن غذاهاي چرب، دچار سرگيجه و تهوع مي‌شود و همين مشكل موجب بي‌اشتهايي و
كاهش وزنش شده است.
تعريق و تب پس از خوردن هر وعده غذايي نيز از ديگر مشكلاتي است كه اين بيمار با آن مواجه
است.

پزشك از تشخيص بيماري سخن مي‌گويد

علائمي كه فرد بيمار از آنها صحبت مي‌كند نشان‌دهنده ايجاد سنگ در صفراست.
كيسه صفرا در سمت راست بدن و در پشت كبد قرار دارد.
در حقيقت كيسه صفرا محل ذخيره و نگهداري مايع سبزرنگي به نام صفراست كه در هضم مواد غذايي نقش بسيار
مهمي دارد.
صفرا در كبد ساخته مي‌شود.
پس از خوردن غذا، صفراي اندوخته‌شده در كيسه صفرا وارد روده كوچك مي‌شود.

صفرا حاوي كلسترول، كلسيم، نمك‌هاي صفراوي و ليستين است و چنانچه ميزان كلسترول در صفرا افزايش پيدا كند، صفرا
مستعد تشكيل سنگ مي‌شود.
به عبارتي ديگر كلسترول اضافي موجود در صفرا به عنوان هسته‌اي براي تشكيل سنگ عمل مي‌كند و به تدريج، سنگ
يا سنگ‌هايي در داخل كيسه صفرا ايجاد مي‌شود.
علائمي نظير تهوع و استفراغ و همچنين درد ناحيه بالاي شكم و بخصوص دردي كه بيمار در زيردنده‌ها و در
قسمت راست بدن احساس مي‌كند، از بارزترين نشانه‌هاي ايجاد سنگ در كيسه صفرا هستند.

كيسه صفرا

سنگ های صفرا

سنگ‌هاي كيسه صفرا دو نوع هستند.
برخي از سنگ‌ها از نوع كلسترول هستند كه به علت افزايش ميزان كلسترول در مايع صفرا ايجاد مي‌شوند.
زمينه‌هاي ارثي، چاقي، كاهش شديد وزن به علت رژيم‌هاي لاغري، افزايش سن، تغييرات هورموني يا رژيم غذايي پرچرب از جمله
عواملي هستند كه مي‌توانند منجر به ايجاد زمينه‌اي مناسب براي تشكيل سنگ‌هاي كلسترولي شوند، اما برخي از سنگ‌هايي كه در
كيسه صفرا ايجاد مي‌شوند نيز از انواع سنگ‌هاي رنگدانه‌اي هستند.
هموليز مزمن ناشي از بيماري‌هاي كم‌خوني مادرزادي مانند تالاسمي، نارسايي كبدي، بيماري‌هاي روده، كم‌خوني ناشي از كمبود ويتامين B و
عفونت‌هاي مزمن صفراوي از مهم‌ترين عوامل زمينه‌ساز ايجاد سنگ‌هاي رنگدانه‌اي در صفرا هستند البته براي تشخيص قطعي بيماري لازم است
سونوگرافي از صفرا انجام شود.

علاوه بر اين از سي‌تي‌اسكن نيز مي‌توان براي تشخيص سنگ كيسه صفرا كمك گرفت.
گاهي انسداد مجراي صفراوي توسط سنگ ايجاد شده در كيسه صفرا موجب تهوع، استفراغ، تب و لرز و درد شكم
مي‌شود.
در چنين شرايطي بيمار بايد تحت عمل جراحي قرار گيرد.
همه بيماران زير 50 سال در صورتي كه سنگ كيسه صفرا داشته باشند بايد تحت عمل جراحي قرار گيرند، اما
افراد بالاي 50 سال تنها اگر دو يا چند سنگ داشته باشند يا قطر سنگ ايجاد شده در صفرايشان بيش
از دو سانتي‌متر باشد، تحت عمل جراحي قرار مي‌گيرند.

سنگ‌هاي صفرا برخلاف سنگ‌هاي كليه به طور طبيعي رفع نمي‌شوند و ممكن است بدون ايجاد هرگونه مشكلي براي فرد
در بدن باقي بمانند.
در اين شرايط لازم نيست عمل جراحي روي فرد انجام شود اما در افرادي كه عوارض ناشي از ايجاد سنگ
مشكلاتي را ايجاد كرده باشد و سنگ‌هاي ايجاد شده در صفرا بسيار بزرگ باشند يا در افراد مبتلا به ديابت،
لازم است بلافاصله عمل جراحي انجام شود.
به طور كلي خانم‌ها دو برابر آقايان دچار سنگ كيسه صفرا مي‌شوند و احتمال ابتلا به اين بيماري در خانم‌هاي
20 تا 60 ساله به مراتب بيش از ديگر افراد است.
گرچه چاقي، ديابت، زمينه ارثي و بيماري‌هاي كبدي نيز در ابتلا به اين بيماري تاثيرگذار هستند.

بیشتر بدانید از سنگهای صفراوی چگونه تشکیل می شوند؟

کیسه صفرا، محل ذخیره مایعی به نام صفرا است که توسط کبد ساخته می شو د . مجاری صفراوی، صفرا را به روده کوچک (محلی که صفرا به هضم چربیها  کمک می کند)منتقل می کند . اگر مواد شیمیایی سازنده صفرا نا متعادل شوند، سنگهای صفراوی شکل می گیرند.

وقتی سنگی در کیسه صفرا وجود داشته باشد ممکن است بیمار علامتدار و یا بی علامت بماند اگر سنگ به طرف خارج کیسه صفرا حرکت  کند ممکن است باعث درد یا عفونت شود

كيسه صفرا

چه کسانی دچار سنگهای صفراوی می شوند؟

هرفردی می تواند سنگ صفراوی داشته باشد . احتمال ابتلا در برخی افراد (موارد زیر) بیشتر است:

1-خانمها بخصوص آنهایی که حامله شده اند و خانمهای چندزا که زایمانهای مکرر داشته اند.

2-فامیل درجه اول مبتلایان به سنگهای صفراوی

3-افرادی که اضافه وزن دارند یا چاق هستند.

4-افرادی که وزن خود را سریع کم می کنند.

5-خانمهایی که قرص ضد حاملگی استروژن دار مصرف کرده و یا درمان هورمونی جانشین دریافت می کنند.

6-افرادی که مواد پرکالری به خصو ص چربی مصرف نموده و یا تری گلیسیرید (نوعی چربی ) آنها افزایش پیدا کرده است.

7-مصرف داروهایی مانند کلوفیبرات و یا برخی از آنتی بیوتیکها مانند سفتریاکسون

8-مصرف دخانیات خطر ابتلا را بالا می برد.

9- افراد بی تحرک و یا کم تحرک

10-مبتلایان به بیماریهای کبدی

11-مبتلایان به بیماری قند

12-افراد مسن

شکایات شایع از بیماری سنگ صفرا

علائم سنگهای صفراوی از بی علامتی تا احساس د ر دی ناتوان کننده تغییر می کند . اغلب سنگ صفراوی علامتی ایجاد نکرده و به صورت تصادفی در سونوگرافی یافت می شود . در این موارد سنگ خطری برای بیمار نداشته و نیاز به درمان خاصی ندارد. علائم شامل موارد زیر است:

1-تب و لرز

2- تهوع و یا استفراغ

3- یرقان(نوعی بیماری کبدی که پوست زرد می شود)

4-درد خفیف تا شدید در ناحیه بالای شکم معمولا دردهای بالای شکم که شدید و طولانی بوده ، انتشار به پشت د ارد، بیش از 30 دقیقه طول کشیده و اغلب برای تسکین نیاز به تزریق مسکن دارند و در اثر جابجایی سنگهای صفراوی ایجاد می شو ند. در چنین شرایطی احتمال

سنگهای صفراوی مطرح شده و در صورت نیاز درمان صورت می گیرد.

نکته: دردهای ناشی از سوءهاضمه یا زخمهای معده و اثنی عشر را نباید با درد ناشی از سنگ صفراوی اشتباه کر د . این دردها خفیف تر بوده، با غذا خوردن ارتباط داشته و معمولا به آنتی اسید پاسخ می دهند

دكتر نوشين محموديان / دانشگاه کرمانشاه