آنچه باید در برخورد با افراد مسن به آنها فکر کنیم

قطعا سالمندان سرمایه های ما هستند و ما بعنوان کسانی که این سرمایه ها را در منزل و جامعه
داریم با تمام قد با آن ها با احسان و تکریم رفتار کنیم ما در این مطلب
از پرشین وی قصد داریم آنچه باید در برخورد با افراد مسن به آنها فکر کنیم و رفتار با افراد مسن
به طور شایسته را برایتان به اشتراک گذاریم.
رفتار با افراد مسن
«سالمندی» یک فرآیند زیستی است که تمام موجودات زنده از جمله انسان را دربرمیگیرد.
گذشت عمر را نمیتوان متوقف کرد ولی میتوان با بهکارگیری روشها و مراقبتهای مناسب، از اختلالات و معلولیتهای سالمندی پیشگیری
کرد یا آن را به تعویق انداخت تا از عمر طولانی همراه با سلامت و رفاه بهرهمند شد.
در اوایل دهه ۱۹۵۰ رقم «امید به زندگی» در بدو تولد در جهان بهطور متوسط ۴۷ سال بود، در سال
۱۹۹۵ به بیش از ۶۵ سال افزایش یافت و حتی در برخی کشورها به ۸۰ سال رسید.
کاهش تلفات نوزادان و کودکان، ارتقای سطح زندگی و بهداشت عموم و بهبود کیفی وضع تغذیه، ترقی علم درمانشناسی و
کاهش نسبی در میزان موالید هم از لحاظ جمعیتشناسی و هم از نظر فرهنگ تحولی بزرگ را در زندگی امروز
افراد بشر به وجود آورده است.
مطابق پیشبینی سازمان بهداشت جهانی، در سال ۲۰۲۰ میلادی بیش از یکمیلیارد نفر بالای ۶۰ سال عمر خواهند داشت درحالیکه
این رقم در حال حاضر ۵۸۰میلیون نفر است.
از یکمیلیارد نفر سالمند بالای ۶۰ سال در سال ۲۰۲۰ میلادی، ۷۱۰میلیون نفر در کشورهای پیشرفته خواهند بود که این
رقم هماکنون ۳۳۰میلیون نفر است.
افزایش سن، کارکرد دستگاههای مختلف بدن را دچار اختلال میکند.
این دگرگونی موجب عزلت و گوشهنشینی در سالمندان میشود، زیرا به علت ضعف جسمانی، نسبت به دیگران احساس ناامنی کرده
و دوری گزیدن را بر حضور در اجتماع ترجیح میدهند.
همچنین تغییرات روانی نظیر کاهش حافظه، هوش و ضعف گیرنده، تمایل سالمندان به حفظ خاطرات گذشته را بیشتر میکند و
از آن یک مکانیسم دفاعی میسازد که سالمند را از روزگار بحرانی دوران سالخوردگی به دنیای مطلوب گذشته میکشاند.
علاوه بر این، تمایل به محافظهکاری در آنها افزایش مییابد.
«احتیاجات» بهعنوان قوه و عامل اصلی ایجادکننده رفتار از اهمیت ویژهای برخوردارند و بهداشت روانی مستلزم دانستن و ارزش دادن
به احتیاجات اصلی افراد است.
نحوه رفتار صحیح با سالمندان
نیازهای انسان به دو دسته بدنی و روانی تقسیم میشوند.
برای مثال: غذا و خواب از نیازهای جسمانی و نیاز به جامعهپذیری و امنیت جزو نیازهای روانی انسان هستند.
توجه به این نیازها، سلامت و بهداشت روانی فرد را برآورده میکند.
بیشتر سالمندان از جهت شناختی، عاطفی و رفتاری به طور نسبی از سلامت و بهداشت روانی برخوردارند اما این هرگز
به معنای کماهمیت شمردن بهداشت روانی در این دوره نیست بلکه نشاندهنده این است که ثبات سلامت و روان سالمندان
نیازمند کمک خانواده و متخصصان جامعه است تا با توجه و تشخیص به موقع نسبت به درمان سریع آن اقدام
کنند.
متاسفانه بسیاری از نشانههای بیماریهای روانی در سالمندی یا نادیده گرفته میشود یا بهعنوان بخشی از فرآیند سالمندی کماهمیت شمرده
میشود.
این غفلت میتواند مشکلات عدیدهای را در دوران سالمندی به وجود آورد.
امروزه اثر فشارهای روانی در طولانیتر شدن سلامتی و عمر انسان به اثبات رسیده است.
مثلا یک فشار روانی میتواند عاملی در حمله قلبی باشد.
استرس یا فشار روانی ریشه اکثر بیماریهای عصبی و روانی است.
استرسهای شدید مقاومت بدن را در مبارزه با ویروسها و باکتریها کاهش میدهند.
بررسیها نشان دادهاند افرادی که تاب مقاومت در برابر مسایل زندگی را ندارند، در اثر کاهش مصونیت، بیشتر دچار سرخوردگی
میشوند.
با توجه به ارتباط تنگاتنگی که مسایل روانی و جسمانی با هم دارند، برخورداری از یک بهداشت روانی مناسب میتواند
تا حدودی سلامت جسمانی فرد سالمند را تضمین کند.
در کنار خانواده بودن، گردش و تفریح و فعال بودن میتوانند در جهت بهبود بخشیدن به بهداشت روانی سالمندان موثر
باشند.
چگونه با یک سالمند درست رفتار کنیم
جدیترین خطری که هر فرد سالمند را تهدید میکند در انزوا قرار گرفتن او از سوی اطرافیان است.
براساس آمارهای موجود تقریبا ۲۴ تا ۲۸درصد افرادی که بالای ۲۵ سال دارند در تنهایی به سر میبرند.
در این حالت شخص امکان ایجاد ارتباط صمیمی و نزدیک با دیگران را از دست میدهد.
تنهایی بهتدریج فرد سالخورده را دچار مشکلات روانی میکند.
سالمندانی که در خانواده و در محیطی سرشار از محبت، صمیمت، قدرشناسی و احترام زندگی میکنند دارای بهداشت روانی بهتری
هستند.
بنابراین ضرورت دارد تا حد امکان سالمندان در کنار فرزندان و نوهها زندگی کنند، بزرگ خانواده محسوب شوند، در تصمیمگیریها
از آنان نظرخواهی شود و به عقاید آنان احترام گذاشته شود.
براساس دیدگاه روانشناختی، انسانها با پدیده سالمندی برخوردهای مختلفی دارند به طوری که برخی از افراد با آرامش خاطر وضعیت
را قبول میکنند و برخی دیگر از برخورد با واقعیتهای سالمندی گریزانند و به گونهای غیرواقعبینانه با آنان برخورد و
سعی میکنند خود را از آن دور نگه دارند.
بعضی دیگر از افراد به صورت پرخاشگرانه یا احساس نفرت با آن مواجه میشوند.
یکی از روانشناسان معتقد است که افراد سالمند به دلیل غیرکارآمد بودن، ضعف تدریجی بدن، از دست دادن دوستان و
نزدیکان، با مرحلهای به نام مرور زندگی روبهرو میشوند به طوری که دایم در حال ارزیابی گذشته خود هستند و
خود را اینگونه مشغول میکنند.
بیشتر بدانید از رفتار با افراد مسن
۱. به سالمندان ترحم نکنیم و آنان را توانمندتر کنیم
سالمندی یکی از دورههای سنی است که به ناگه قرار نیست افراد نادان و بیتوان شوند.
در خیلی از کشورها استفاده از نیروهای بازنشسته برای توانمند ماندن آنها پروژه جدی
است که نتایج خوبی دارد. زمانی که افراد سالمند از توانایی خودشان ناامید میشوند،
احساسات پیچیدهای را تجربه میکنند که باعث میشود کم کم از نظر روحی فرسودهتر شوند.
رفتار دیگران هم خیلی موثر است. اگر با سالمندان رفتاری از روی ترحم شود، آنها
بهتر از هر کسی این واقعیت را درک میکنند و از اینکه موقعیت قابل ترحم دارند
سخت دلگیر میشوند. اگر بدانیم که این رفتار باعث پسرفت آنها میشود،
احتمالاً از این کار دست خواهیم کشید. سالمندانی که حس توانمندی بیشتری داشته باشند و مسئولیتهای در زندگی بر عهده آنها باشد، سالمندی باکیفیتتری را سپری میکنند.
۲. رفتار غیرکلامی خودتان را کنترل کنیم
گاهی اوقات یک نگاه یا یک ادا، همین کافی است تا یک سالمند از درون بشکند.
احساسات ما در چهره ما مشخص میشود و بهتر است نگاه و رفتار خودمان را ارزیابی کنیم و به وسیله آن حس منفی به سالمندان ندهیم.
تکریم سالمندان
۳. صبر و شفقت را تمرین کنیم
ناگفته نماند که رفتار با بسیاری از افراد مسن نیاز به صبوری دارد. حرکات آهسته،
فراموشی و… در بسیاری از سالمندان وجود دارد که خیلی اوقات باعث از بین رفتن
عزتشان میشود. بهترین راه همدلی با سالمندان است. مثلا جملاتی مانند
«آرام راه میرود چون دست و پنجه نرم کردن با پوکی استخوان ساده نیست»
به شما کمک میکند موقعیت سالمند را از زاویهای همدلانه ببینید.
۴. به آنان امر نکنید، از آنان بپرسیم
اگر برنامه زندگی فرد سالمند را برنامهریزی میکنید، به جای اینکه به او بگویید
که امروز نهار مرغ دارید، بگویید که آیا دوست دارید امروز ناهار مرغ داشته باشیم؟
حس احترام و عزت برای سالمندان بیش از چیزی که فکر کنیم اهمیت دارد و باعث
سلامت روان آنها میشود. اگر سالمندان احساس کنند مدام به آنها دستور داده
میشوند خوشحال نخواهند بود. بهتر است هرچه میگویید با حالت اول شخص
جمع باشد: «امروز ورزش میکنیم.» بهتر است به آنها گزینههایی برای انتخاب بدهید تا احساس استقلال و آرامش بیشتری بکنند. مثلا بگوییم:«دوست دارید کار الف را بکنیم یا کار ب»
life / ایرنا













