سینه متراکم چیست؟ چرا ماموگرافی در بعضی زنان سرطان را سخت‌تر نشان می‌دهد؟

سینه متراکم چیست؟ اگر بعد از ماموگرافی عبارت «بافت پستان متراکم» یا Dense Breast را در گزارش دیده باشید ممکن است اولین تصور این باشد که مشکلی در سینه وجود دارد؛ اما تراکم پستان به خودی خود بیماری یا توده محسوب نمی‌شود.

سینه متراکم چیست؟

تراکم به نسبت بافت غده‌ای و فیبری در مقایسه با بافت چربی گفته می‌شود و فقط از روی تصاویر ماموگرافی قابل تعیین است.

اهمیت آن در دو نکته است: بافت متراکم می‌تواند دیدن برخی توده‌ها در ماموگرافی را دشوارتر کند و همچنین خود تراکم بالا با افزایش احتمال ابتلا به سرطان پستان ارتباط دارد.

سینه متراکم چیست و از کجا بفهمیم سینه متراکم داریم؟

با لمس کردن نمی‌توان مشخص کرد سینه فرد متراکم است یا خیر. این ویژگی در گزارش ماموگرافی توسط رادیولوژیست مشخص می‌شود.

پستان از بافت چربی، بافت فیبری و بافت غده‌ای تشکیل شده است. هرچه سهم بافت فیبری و غده‌ای بیشتر باشد، پستان در ماموگرافی متراکم‌تر دیده می‌شود.

درجه بندی تراکم پستان در ماموگرافی چیست؟

گزارش‌های ماموگرافی معمولاً تراکم را در چهار گروه قرار می‌دهند؛ از پستان تقریباً کاملاً چرب تا پستان بسیار متراکم. دو گروه بالاتر معمولاً در دسته Dense Breasts قرار می‌گیرند.

آیا سینه متراکم خطر سرطان را بالا می‌برد؟

بله، تراکم بالاتر پستان یکی از عوامل مرتبط با افزایش خطر سرطان پستان شناخته می‌شود. البته این به معنی آن نیست که هر زن دارای سینه متراکم به سرطان مبتلا خواهد شد.

خطر واقعی هر فرد به مجموعه‌ای از عوامل مانند سن، سابقه خانوادگی و سایر ویژگی‌ها بستگی دارد.

پرشین وی پیش از این در مطلب علت اصلی سرطان پستان و عوامل خطر به عوامل مختلف مرتبط با این بیماری پرداخته است.

چرا سینه متراکم ماموگرافی را سخت‌تر می‌کند؟

در ماموگرافی بافت متراکم و بسیاری از ضایعات پستان هر دو می‌توانند روشن یا سفید دیده شوند. در مقابل، بافت چربی تیره‌تر است.

به همین دلیل پیدا کردن یک ناحیه غیرعادی در میان بافت بسیار متراکم گاهی دشوارتر است و حساسیت ماموگرافی کاهش پیدا می‌کند.

آیا ماموگرافی برای سینه متراکم کافی است؟

پاسخ برای همه یکسان نیست. بسته به میزان تراکم و خطر کلی سرطان، پزشک ممکن است درباره روش‌های تصویربرداری تکمیلی صحبت کند.

اما انجام MRI یا سونوگرافی برای تمام زنان دارای سینه متراکم به شکل یکسان توصیه نمی‌شود و تصمیم باید بر اساس خطر فردی گرفته شود.

سینه متراکم در چه زنانی شایع‌تر است؟

تراکم پستان بسیار رایج است. مؤسسه ملی سرطان آمریکا گزارش می‌کند نزدیک به نیمی از زنان ۴۰ سال به بالا که ماموگرافی انجام می‌دهند دارای بافت متراکم هستند.

سن، ژنتیک، شاخص توده بدنی و استفاده از برخی درمان‌های هورمونی می‌توانند با تراکم پستان ارتباط داشته باشند.

آیا سینه متراکم علامت خاصی دارد؟

خیر. تراکم پستان معمولاً علامت قابل احساس یا ظاهری ندارد و از شکل یا اندازه سینه نیز نمی‌توان آن را تشخیص داد.

این تفاوت مهمی با علائم سرطان پستان دارد. برای شناخت نشانه‌های قابل توجه می‌توانید مطلب
نشانه‌های اولیه سرطان پستان را در پرشین وی بخوانید.

غربالگری سرطان پستان برای سینه متراکم چگونه تغییر می‌کند؟

بحث اصلی پژوهش‌های جدید به سمت «غربالگری بر اساس میزان خطر» حرکت کرده است. در این مدل فقط سن در نظر گرفته نمی‌شود و عواملی مانند تراکم پستان، سابقه خانوادگی، ژنتیک و گاهی مدل‌های هوش مصنوعی نیز وارد ارزیابی می‌شوند.

استرالیا از جمله کشورهایی است که برنامه‌های غربالگری آن در حال بررسی حرکت تدریجی به سمت این مدل است.

هوش مصنوعی چگونه تراکم پستان را بررسی می‌کند؟

تحقیقات جدید در برنامه BreastScreen Norway نشان داده‌اند مدل‌های هوش مصنوعی می‌توانند برای ارزیابی تراکم ماموگرافی به کار گرفته شوند.

هدف این ابزارها کمک به استانداردتر شدن ارزیابی و یافتن زنانی است که ممکن است به بررسی دقیق‌تر نیاز داشته باشند؛ با این حال AI نیز جایگزین تصمیم پزشکی نشده است.

اگر در جواب ماموگرافی نوشته باشد Dense Breast چه کنیم؟

دیدن عبارت «پستان متراکم» به معنی تشخیص سرطان نیست. مهم‌ترین کار این است که نتیجه ماموگرافی و سایر عوامل خطر فرد با پزشک بررسی شود.

ممکن است برای یک زن ادامه غربالگری معمول کافی باشد و فرد دیگری با توجه به مجموعه عوامل خطر به بررسی بیشتری نیاز داشته باشد.

منابع

National Cancer Institute – Dense Breasts: Answers to Common Questions

CDC – About Dense Breasts

The Conversation / Medical Xpress – Risk-based breast screening

European Radiology – AI assessment of mammographic density

JAMA – Breast Density Masking and Precision Screening