آیا شیردهی از سرطان سینه جلوگیری می‌کند؟ ۳ باور اشتباه که باید بدانید

بسیاری از مادران شنیده‌اند که شیر دادن به نوزاد می‌تواند از ابتلا به سرطان سینه جلوگیری کند. این حرف تا حدی درست است، اما یک نکته مهم دارد: شیردهی احتمال ابتلا را کاهش می‌دهد، نه اینکه آن را به صفر برساند. بنابراین، حتی زنانی که به فرزندشان شیر داده‌اند نیز باید مراقب سلامت پستان‌های خود باشند.

به گزارش پرشین‌وی، دکتر رنو میشرا، متخصص سرطان، در گفت‌وگویی با روزنامه هندوستان تایمز که ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، سه تصور اشتباه درباره رابطه شیردهی و سرطان پستان را توضیح داده است. این توضیحات با یافته‌های مؤسسه ملی سرطان آمریکا نیز همخوانی دارد؛ نهادی که شیردهی را یکی از عوامل کمک‌کننده به کاهش خطر سرطان پستان معرفی می‌کند.

آیا شیردهی از سرطان سینه جلوگیری می‌کند؟

پاسخ کوتاه این است: شیردهی می‌تواند خطر سرطان سینه را کمتر کند، اما هیچ تضمینی برای جلوگیری کامل از بیماری وجود ندارد.

سرطان پستان تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله افزایش سن، سابقه خانوادگی، تغییرات ژنتیکی، وضعیت هورمونی و برخی عوامل مرتبط با سبک زندگی قرار دارد. شیردهی تنها یکی از عوامل مؤثر در این مجموعه است.

به همین دلیل، خانمی که چند فرزند داشته و مدت طولانی به آن‌ها شیر داده است، همچنان ممکن است در آینده به سرطان پستان مبتلا شود. از طرف دیگر، زنی که هرگز شیردهی نداشته نیز لزوماً در گروه پرخطر قرار نمی‌گیرد.

برای شناخت بهتر عوامل مؤثر بر این بیماری می‌توانید مطلب علت ابتلا به سرطان سینه را نیز بخوانید.

۳ باور اشتباه درباره شیردهی و سرطان پستان

باور اشتباه درباره شیردهی و سرطان پستان

۱. اگر به نوزاد شیر بدهیم، دیگر سرطان سینه نمی‌گیریم

این یکی از رایج‌ترین برداشت‌های اشتباه درباره فواید شیردهی است. پژوهش‌های متعدد نشان داده‌اند که شیردهی با کاهش احتمال سرطان پستان ارتباط دارد، اما به‌هیچ‌وجه به معنای مصونیت کامل نیست.

در یک بررسی بزرگ که نتایج آن در نشریه پزشکی لنست منتشر شد، پژوهشگران اطلاعات ۴۷ مطالعه از ۳۰ کشور را بررسی کردند. نتایج نشان داد به‌ازای هر ۱۲ ماه شیردهی، خطر نسبی سرطان پستان حدود ۴٫۳ درصد کاهش می‌یابد.

این عدد به معنای کاهش ۴٫۳ واحد درصدی احتمال ابتلا برای همه زنان نیست؛ بلکه بیانگر تغییر نسبی خطر در جمعیت‌های بررسی‌شده است. میزان خطر شخصی هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

همچنین در یک فراتحلیل منتشرشده در سال ۲۰۲۶، پژوهشگران ارتباط میان سابقه شیردهی و خطر سرطان پستان را در چندین مطالعه بررسی کردند. نتایج در مجموع از اثر محافظتی شیردهی حمایت می‌کرد، ولی این نوع پژوهش‌های مشاهده‌ای به‌تنهایی نمی‌توانند رابطه علت و معلولی قطعی را ثابت کنند.

به همین دلیل، بهتر است عبارت «شیردهی خطر سرطان سینه را کاهش می‌دهد» را به کار ببریم، نه اینکه بگوییم «شیردهی جلوی سرطان را می‌گیرد».

۲. شیردهی فقط به دلیل تولید شیر از سرطان جلوگیری می‌کند

دومین تصور اشتباه این است که صرفاً تولید شیر باعث محافظت پستان‌ها در برابر سرطان می‌شود. در واقع، تغییراتی که هنگام بارداری و شیردهی در بدن رخ می‌دهد، پیچیده‌تر از این موضوع است.

در دوران شیردهی، فعالیت هورمون‌ها تغییر می‌کند و در بسیاری از مادران تخمک‌گذاری و بازگشت قاعدگی برای مدتی به تأخیر می‌افتد. این وضعیت می‌تواند میزان مواجهه تجمعی با برخی هورمون‌های مؤثر بر بافت پستان را تغییر دهد.

از سوی دیگر، سلول‌های تولیدکننده شیر در دوران بارداری و شیردهی دچار تغییرات طبیعی می‌شوند. محققان هنوز در حال بررسی این موضوع هستند که این تغییرات چگونه ممکن است بر احتمال بروز سرطان در سال‌های بعد تأثیر بگذارند.

بنابراین، اثر احتمالی محافظتی شیردهی حاصل مجموعه‌ای از تغییرات هورمونی و سلولی است و نمی‌توان آن را تنها به تولید شیر نسبت داد.

۳. مادرانی که شیر نمی‌دهند حتماً بیشتر در خطر سرطان هستند

این تصور می‌تواند نگرانی و احساس گناه غیرضروری در مادران ایجاد کند. بعضی زنان به دلایل پزشکی، دشواری در تولید شیر، شرایط جسمی، مشکلات پس از زایمان یا مسائل شخصی امکان شیردهی ندارند.

نداشتن سابقه شیردهی به‌تنهایی به معنای بالا بودن خطر سرطان پستان نیست. برای ارزیابی واقعی خطر باید سن، سابقه خانوادگی، عوامل ژنتیکی، سابقه بیماری‌های پستان و دیگر شرایط فردی هم در نظر گرفته شوند.

دکتر میشرا نیز تأکید می‌کند که مادران نباید به دلیل ناتوانی در شیردهی خود را سرزنش کنند. تصمیم‌گیری درباره تغذیه نوزاد باید با توجه به سلامت مادر و کودک و در صورت نیاز با مشورت پزشک انجام شود.

آیا در دوران شیردهی هم ممکن است سرطان سینه بگیریم؟

بله. اگرچه بسیاری از تغییرات پستان در دوران بارداری و شیردهی طبیعی و خوش‌خیم هستند، سرطان پستان می‌تواند در همین دوران نیز ایجاد شود.

گاهی مادران تصور می‌کنند هر توده‌ای که در پستان خود احساس می‌کنند، مربوط به جمع شدن شیر یا گرفتگی مجاری شیری است. این احتمال وجود دارد، اما نباید بدون بررسی پزشکی آن را قطعی دانست.

کیست‌های حاوی شیر، التهاب پستان و بعضی توده‌های خوش‌خیم از تغییراتی هستند که در دوران شیردهی دیده می‌شوند. بااین‌حال، تشخیص تفاوت آن‌ها با مشکلات جدی‌تر همیشه از روی لمس یا ظاهر امکان‌پذیر نیست.

اگر درباره تفاوت مشکلات معمول و نشانه‌های نگران‌کننده سؤال دارید، مقاله بررسی علائم سرطان سینه در زنان اطلاعات بیشتری در اختیار شما قرار می‌دهد.

این علائم سرطان سینه را در دوران شیردهی نادیده نگیرید

این علائم سرطان سینه را در دوران شیردهی نادیده نگیرید

به گفته متخصصان، هر تغییر تازه یا غیرعادی در پستان باید جدی گرفته شود؛ به‌خصوص اگر ادامه‌دار باشد یا بهتر نشود.

• توده جدید در پستان یا زیر بغل: به‌ویژه اگر باقی بماند یا بزرگ‌تر شود.
• تغییر شکل یا اندازه یک پستان: تغییر واضح و غیرمعمولی که قبلاً وجود نداشته است.
• فرورفتگی یا جمع شدن پوست: به‌خصوص اگر پوست حالت چروکیده یا شبیه پوست پرتقال پیدا کند.
• تغییر در نوک پستان: مانند فرورفتگی تازه یا تغییر ظاهر آن.
• ترشح غیرعادی: به‌ویژه ترشح خونی که باید توسط پزشک بررسی شود.
• قرمزی و التهاب ماندگار: به‌خصوص اگر با درمان مناسب بهتر نشود.
• درد یا ناراحتی غیرعادی و ادامه‌دار: هرچند درد به‌تنهایی علامت اختصاصی سرطان نیست.

وجود این علائم لزوماً به معنی سرطان نیست، اما بررسی به‌موقع آن‌ها اهمیت دارد. توضیحات کامل‌تر را در مطلب ۸ تغییر در بدن که ممکن است اولین نشانه‌های سرطان پستان باشند بخوانید.

فرق گرفتگی مجاری شیر با توده مشکوک چیست؟

در دوران شیردهی، گرفتگی مجاری شیر و التهاب پستان می‌توانند باعث ایجاد سفتی، تورم، حساسیت یا درد شوند. بعضی از این مشکلات با اقدامات درمانی مناسب برطرف می‌شوند؛ اما اگر توده باقی بماند، بزرگ‌تر شود یا علائم غیرمعمولی همراه آن دیده شود، باید بررسی پزشکی انجام شود.

پزشک با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری می‌تواند علت مشکل را مشخص کند. سونوگرافی پستان از روش‌هایی است که در دوران شیردهی برای بررسی توده استفاده می‌شود.

همچنین نباید تصور کرد که هر نوع درد پستان نشانه سرطان است. برای آگاهی بیشتر درباره دلایل مختلف این ناراحتی، مطلب علت درد سینه چیست و چه زمانی نیاز به بررسی دارد؟ را مطالعه کنید.

آیا مادران شیرده باید ماموگرافی انجام دهند؟

شیردهی به‌خودی‌خود دلیل کنار گذاشتن بررسی‌های پزشکی پستان نیست. اگر فرد به دلیل سن، سابقه خانوادگی یا عوامل خطر دیگر به غربالگری نیاز داشته باشد، باید درباره زمان و روش مناسب آن با پزشک مشورت کند.

ماموگرافی در دوران شیردهی قابل انجام است، هرچند بافت پستان در این دوران ممکن است متراکم‌تر باشد و تفسیر تصاویر به شرایط ویژه‌ای نیاز داشته باشد. در صورت وجود توده یا علامت تازه، پزشک ممکن است ابتدا سونوگرافی را انتخاب کند.

مهم است بدانیم غربالگری معمول با بررسی یک علامت مشکوک تفاوت دارد. اگر توده جدید یا ترشح غیرعادی وجود داشته باشد، نباید برای رسیدن به سن غربالگری منتظر ماند.

در مطلب چرا باید ماموگرافی انجام دهیم؟ می‌توانید با کاربرد این روش بیشتر آشنا شوید.

چطور خطر سرطان سینه را کاهش دهیم؟

هیچ روش قطعی برای جلوگیری از تمام موارد سرطان پستان وجود ندارد؛ بااین‌حال، بعضی رفتارها می‌توانند به کاهش خطر کمک کنند.

• داشتن فعالیت بدنی منظم متناسب با شرایط جسمی.
• حفظ وزن مناسب، به‌خصوص در سال‌های پس از یائسگی.
• پیگیری سابقه سرطان پستان یا تخمدان در خانواده و مطرح کردن آن با پزشک.
• مشورت درباره مزایا و خطرات درمان‌های هورمونی در صورت نیاز به مصرف آن‌ها.
• شیردهی در صورت امکان و تمایل مادر، همراه با حمایت مناسب پزشکی و خانوادگی.
• توجه به تغییرات پستان و مراجعه به پزشک هنگام مشاهده نشانه‌های جدید.
• پیروی از برنامه غربالگری متناسب با سن و میزان خطر فردی.

داشتن سبک زندگی سالم اهمیت دارد، اما نمی‌تواند جای بررسی‌های پزشکی را بگیرد. برای مطالعه بیشتر درباره این موضوع، مطلب عوامل مؤثر در کاهش خطر سرطان سینه را ببینید.

آیا نداشتن سابقه خانوادگی یعنی سرطان سینه نمی‌گیریم؟

خیر. سابقه خانوادگی یکی از عوامل مهم در بررسی خطر ابتلا است، اما تمام موارد سرطان پستان به دلیل تغییرات ژنتیکی ارثی یا سابقه بیماری در خانواده رخ نمی‌دهند.

زنانی که هیچ‌یک از بستگان نزدیکشان به سرطان سینه مبتلا نشده‌اند نیز ممکن است در طول زندگی با این بیماری مواجه شوند. بنابراین، نداشتن سابقه خانوادگی نباید باعث بی‌توجهی به علائم جدید یا بررسی‌های توصیه‌شده شود.

اگر چند نفر از بستگان نزدیک شما سابقه سرطان پستان یا تخمدان داشته‌اند، بهتر است موضوع را با پزشک مطرح کنید تا درباره نیاز احتمالی به مشاوره ژنتیک یا برنامه غربالگری اختصاصی تصمیم گرفته شود.

سؤالات متداول درباره شیردهی و سرطان سینه

آیا شیردهی طولانی‌تر خطر سرطان سینه را کمتر می‌کند؟

بسیاری از پژوهش‌های جمعیتی نشان داده‌اند که مدت تجمعی بیشتر شیردهی با کاهش بیشتر خطر نسبی سرطان پستان همراه است. بااین‌حال، این ارتباط تضمین نمی‌کند که فرد به سرطان مبتلا نشود.

اگر مادر نتواند شیر بدهد، حتماً به سرطان مبتلا می‌شود؟

خیر. سابقه شیردهی تنها یکی از عوامل مرتبط با خطر سرطان پستان است و نداشتن آن به‌تنهایی نمی‌تواند احتمال ابتلای یک فرد را مشخص کند.

آیا سرطان سینه در زمان شیردهی اتفاق می‌افتد؟

بله، هرچند بسیاری از توده‌ها و تغییرات پستان در این دوران خوش‌خیم هستند. توده جدید، تغییر پوست، ترشح خونی یا علائم ادامه‌دار باید ارزیابی پزشکی شوند.

آیا برای بررسی توده باید شیردهی را قطع کرد؟

معمولاً برای معاینه و سونوگرافی نیازی به قطع شیردهی نیست. درباره هر اقدام تشخیصی یا درمانی دیگر، پزشک با توجه به شرایط مادر و نوع بررسی تصمیم می‌گیرد.

آیا ماموگرافی در دوران شیردهی خطرناک است؟

ماموگرافی در صورت نیاز پزشکی در دوران شیردهی قابل انجام است. انتخاب روش تصویربرداری به سن، علائم، سابقه پزشکی و نظر پزشک بستگی دارد.

جمع‌بندی

شیردهی یکی از عوامل طبیعی است که می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهد، اما به معنی محافظت کامل در برابر این بیماری نیست. از سوی دیگر، مادرانی که به هر دلیلی امکان شیردهی نداشته‌اند، نباید تصور کنند که الزاماً در معرض خطر بالای سرطان هستند.

مهم‌ترین توصیه متخصصان این است که زنان، چه در دوران شیردهی و چه پس از آن، تغییرات غیرمعمول پستان را نادیده نگیرند. مراجعه به‌موقع برای بررسی توده، تغییر پوست یا ترشح غیرعادی می‌تواند به تشخیص زودتر مشکلات کمک کند.

یادآوری پزشکی: این مطلب صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جای معاینه، تشخیص یا توصیه پزشک را نمی‌گیرد.

منابع:
– Hindustan Times – گفت‌وگو با دکتر رنو میشرا، ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶
– National Cancer Institute – Breast Cancer Prevention
– National Cancer Institute – Reproductive History and Cancer Risk
– National Cancer Institute – Breast Cancer During Pregnancy
– Breastcancer.org – Breastfeeding and Breast Cancer
– Breastcancer.org – Lumps and Other Breast Changes During Pregnancy and Breastfeeding
– The Lancet – Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast Cancer
– International Breastfeeding Journal – مرور مطالعات شیردهی و خطر سرطان پستان، ۲۰۲۶