کمبود آهن در زنان چه علائمی دارد؟ تست جدیدی که ۱۵ دقیقه‌ای نتیجه می‌دهد

کمبود آهن در زنان یکی از موضوعات مهم سلامت است که به‌ویژه در سنین قاعدگی و بارداری بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. نکته‌ای که بسیاری از افراد نمی‌دانند این است که ذخایر آهن بدن می‌تواند پیش از آنکه هموگلوبین به محدوده کم‌خونی برسد کاهش پیدا کند؛ بنابراین یک آزمایش خون معمولی که فقط هموگلوبین را بررسی می‌کند همیشه تمام ماجرا را نشان نمی‌دهد.

مطالب مرتبط با «کمبود آهن در زنان»: «کمبود آهن یا ویتامین B۱۲ ؟ تفاوت علائم، آزمایش لازم و اشتباهی که نباید انجام دهید»

کمبود آهن در زنان

پژوهشگران مؤسسه Walter and Eliza Hall Institute در استرالیا اخیراً یک آزمایش سریع برای سنجش فریتین توسعه داده‌اند که با یک نمونه کوچک خون از نوک انگشت کار می‌کند و می‌تواند حدود ۱۵ دقیقه بعد نتیجه را مشخص کند. هدف این فناوری، آسان‌تر کردن تشخیص کمبود آهن در مناطقی است که دسترسی سریع به آزمایشگاه وجود ندارد.

این آزمایش هنوز به معنی جایگزینی تمام آزمایش‌های پزشکی یا تشخیص خانگی نیست، اما نشان می‌دهد تشخیص فقر آهن ممکن است در آینده سریع‌تر و در دسترس‌تر شود.

کمبود آهن در زنان چه علائمی دارد؟

علائم کمبود آهن همیشه مشخص نیستند و بعضی زنان تا زمانی که ذخایر آهن بسیار پایین نیاید متوجه مشکل نمی‌شوند. خستگی مداوم، کاهش انرژی، ضعف، رنگ‌پریدگی، کاهش تمرکز و افت تحمل فعالیت بدنی از نشانه‌هایی هستند که ممکن است دیده شوند.

در کمبود شدیدتر که به کم‌خونی فقر آهن می‌رسد، علائم می‌توانند واضح‌تر شوند. با این حال وجود این علائم به تنهایی کمبود آهن را ثابت نمی‌کند و بررسی آزمایشگاهی برای تشخیص اهمیت دارد.

فریتین پایین چه علائمی دارد؟

فریتین پروتئینی است که با ذخیره آهن بدن ارتباط دارد و اندازه‌گیری آن یکی از روش‌های مهم ارزیابی ذخایر آهن است. ممکن است فرد هموگلوبین نسبتاً طبیعی داشته باشد اما فریتین او پایین باشد.

به همین دلیل راهنماهای جدید زنان تأکید بیشتری بر شناسایی کمبود آهن قبل از رسیدن آن به مرحله کم‌خونی کامل دارند.

چرا کمبود آهن در زنان شایع‌تر است؟

قاعدگی یکی از مهم‌ترین دلایل تفاوت میان زنان و مردان در خطر کمبود آهن است. خونریزی ماهانه باعث از دست رفتن آهن می‌شود و هرچه حجم خونریزی بیشتر باشد، احتمال کاهش ذخایر آهن نیز افزایش پیدا می‌کند.

دوران بارداری نیز نیاز بدن به آهن را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر برخی بیماری‌های زنان که با خونریزی شدید همراه هستند می‌توانند خطر کمبود آهن را بالا ببرند.

یکی از نمونه‌های مهم، فیبروم رحم است. در پرشین وی می‌توانید مطلب علائم فیبروم رحم و خونریزی شدید قاعدگی را نیز بخوانید.

تست جدید کمبود آهن چگونه کار می‌کند؟

آزمایش جدید روی سنجش فریتین تمرکز دارد. برای انجام آن مقدار کمی خون از نوک انگشت گرفته می‌شود و نتیجه در محل ارائه خدمت و بدون تجهیزات بزرگ آزمایشگاهی قابل بررسی است.

پژوهشگران گزارش کرده‌اند زمان رسیدن به نتیجه حدود ۱۵ دقیقه است. چنین روشی می‌تواند به‌ویژه برای مناطق دور از آزمایشگاه یا خدمات درمانی گسترده مفید باشد.

آیا تست ۱۵ دقیقه‌ای فریتین وارد بازار شده است؟

این فناوری در مرحله توسعه و ارزیابی قرار دارد و نباید آن را یک تست خانگی عمومی و جایگزین آزمایشگاه در نظر گرفت. کاربرد اصلی مورد بررسی، تشخیص سریع در نقطه ارائه خدمات درمانی است.

فریتین چیست و چرا برای زنان مهم است؟

فریتین یکی از شاخص‌هایی است که برای بررسی ذخایر آهن بدن استفاده می‌شود. پایین بودن آن می‌تواند نشان دهد ذخایر آهن بدن کاهش یافته‌اند، حتی زمانی که کم‌خونی شدید هنوز ایجاد نشده است.

با این حال تفسیر فریتین همیشه باید در کنار شرایط فرد و سایر نتایج آزمایش انجام شود؛ زیرا بیماری‌ها و التهاب نیز می‌توانند روی این شاخص اثر بگذارند.

پریود سنگین و کمبود آهن چه ارتباطی دارند؟

خونریزی زیاد قاعدگی یکی از مهم‌ترین علت‌های قابل بررسی در زنان مبتلا به فقر آهن است. اگر میزان آهن کاهش پیدا کند اما علت از دست رفتن خون مشخص نشود، فقط مصرف آهن ممکن است مشکل اصلی را برطرف نکند.

تغییرات قابل توجه و تکرارشونده در سیکل قاعدگی نیز ارزش بررسی دارند. مطلب دلایل زودتر شروع شدن پریود
در پرشین وی به برخی علت‌های تغییر چرخه پرداخته است.

آیا کمبود آهن بدون کم خونی هم ممکن است؟

بله. کاهش ذخایر آهن الزاماً همزمان با افت شدید هموگلوبین اتفاق نمی‌افتد. به همین دلیل اصطلاح «کمبود آهن بدون کم‌خونی» در راهنماهای پزشکی مورد توجه قرار گرفته است.

این موضوع یکی از دلایلی است که آزمایش فریتین در ارزیابی برخی زنان اهمیت پیدا می‌کند.

اگر فریتین پایین باشد چه کار کنیم؟

درمان به علت، شدت کمبود و شرایط فرد بستگی دارد. در برخی افراد اصلاح تغذیه و مکمل خوراکی کافی است و در شرایط دیگر ممکن است روش متفاوتی لازم باشد.

مهم‌تر از انتخاب خودسرانه مکمل، مشخص کردن علت کمبود آهن است؛ به‌خصوص اگر کاهش آهن شدید، مکرر یا همراه با خونریزی غیرعادی باشد.

منابع

Walter and Eliza Hall Institute of Medical Research – Rapid ferritin test research

Medical Xpress – New rapid test could transform iron treatment worldwide

Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada – Iron Deficiency and Iron Deficiency Anemia guideline

Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada – Iron Deficiency in Women review

LabMedica – Rapid Ferritin Test Enables Iron Deficiency Detection at the Point of Care